Obrazy rogowiaka kolczystokomórkowego

Rogowiak kolczystokomórkowy – co to za choroba

Rogowiak kolczystokomórkowy to stan rzekomonowotworowy. Choć niektórzy specjaliści traktują go jako stan przednowotworowy lub łagodniejszą postać raka kolczystokomórkowego. Histologicznie (w badaniu pod mikroskopem) i klinicznie wykazuje podobieństwo do raka kolczystokomórkowego. Rogowiak kolczystokomórkowy wywodzi się z komórek mieszka włosowego. Choroba ta charakteryzuje się szybkim wzrostem – rozwinąć się może w ciągu kilku miesięcy – i samoistnym ustępowaniem.

Specjaliści wyróżnili liczne postacie rogowiaka. Jeśli chodzi o zmiany pojedyncze, to mogą to być:

  • rogowiak kolczystokomórkowy kraterowaty (klasyczny wygląd),
  • rogowiak kolczystokomórkowy olbrzymi (zmiana duża lub bardzo duża, nie zanika z czasem i wręcz przeciwnie – poszerza się),
  • rogowiak kolczystokomórkowy tarczkowaty (zmiana bardziej płaska z niewielkimi cechami rogowacenia),
  • rogowiak kolczystokomórkowy wieloguzkowy (z cechami martwicy i regresji w części środkowej oraz guzków w okolicy podstawy guza),
  • rogowiak kolczystokomórkowy podpaznokciowy (zniszczenie płytki paznokciowej i wału paznokciowego, może naciekać kości, rzadko kiedy cofa się samoistnie),
  • rogowiak kolczystokomórkowy agregacyjny (w pobliżu ogniska pierwotnego tworzą się nowe wykwity),
  • rogowiak kolczystokomórkowy błon śluzowych (rzadka zmiana, występuje w obrębie błon śluzowych jamy ustnej i w spojówkach oka),
  • rogowiak kolczystokomórkowy okolic okołoodbytniczych i krocza (rzadka zmiana, dotyczy śluzówek narządów płciowych i odbytu),

Z kolei zmiany mnogie dzieli się na:

  • rogowiaka kolczystokomórkowego typu multiplex persistent (rzadka zmiana, najczęściej dotyczy dłoni, spojówek, oka i prącia),
  • rogowiaka kolczystokomórkowego wtórnego (powstaje w miejscach urazów, wyciętych blizn, zmian po chorobach),
  • rogowiaka kolczystokomórkowego typu Ferguson-Smith (rozwija się głównie w miejscach narażonych na działanie światła UV),
  • rogowiaka kolczystokomórkowego związanego z innymi chorobami (występuje w przebiegu niektórych chorób genetycznych i autoimmunologicznych),
  • rogowiaka kolczystokomórkowego typu Grzybowskiego (mnogie rogowiaki w liczbie do kilku tysięcy, o średnicy kilku milimetrów, dotyczą często osób zakażonych wirusem HPV).

Objawy rogowiaka kolczystokomórkowego

Rogowiak kolczystokomórkowy ma postać kopulastego guzka. Zmiana może osiągnąć średnicę od 1 centymetra do nawet kilku centymetrów. W części środkowej guza znajduje się kraterowate zagłębienie, wypełnione masami rogowymi, które czasem zostają wydalone, co powoduje wytworzenie krwistego strupa. Stąd też wywodzi się nazwa tej zmiany. Z reguły rozwija się pojedynczy guzek, który najczęściej umiejscawia się na grzbietowej powierzchni rąk, na ramionach i w okolicy twarzy, zwłaszcza na nosie, wargach, małżowinach usznych. Wyjątkiem jest odmiana Grzybowskiego, która charakteryzuje się przewlekłym przebiegiem i występowaniem mnogich zmian. Rogowiak kolczystokomórkowy ma niekiedy perlisty kolor, jednak zazwyczaj nie różni się barwą od otaczającej, zdrowej skóry. Zmianie towarzyszą dolegliwości bólowe i dokuczliwy świąd. Z uwagi na zbliżony obraz kliniczny wskazana jest diagnostyka różnicowa rogowiaka kolczystokomórkowego w kierunku raka kolczystokomórkowego, mięczaka zakaźnego, raka podstawnokomórkowego.

W przypadku rogowiaka kolczystokomórkowego diagnoza rozpoczyna się od badania podmiotowego, czyli szczegółowego wywiadu z pacjentem, i badania przedmiotowego (obejrzenia pacjenta). Obraz kliniczny rogowiaka kolczystokomórkowego jest dość typowy, jednak zdarzają się przypadki bardzo zbliżonych objawów ze strony innych chorób. Stąd też podstawą rozpoznania jest analiza histopatologiczna zmiany, która rozwiewa wszelkie niejasności diagnostyczne.

Leczenie raka kolczystokomórkowego skóry

Wybór metody leczenia raka kolczystokomórkowego zależy od umiejscowienia zmiany pierwotnej. Leczenie radykalne polega na usunięciu podczas zabiegu chirurgicznego zmiany z marginesem zdrowych tkanek.

Rak kolczystokomórkowy skóry poddaje się dobrze leczeniu promieniami jonizującymi (radioterapia). W przypadku niskiego ryzyka nawrotu choroby dopuszcza się metody leczenia miejscowego: laseroterapię, krioterapię, ekektrokoagulację lub zastosowanie 5-fluorouracylu.

U niektórych pacjentów z przerzutowym lub miejscowo zaawansowanym rakiem kolczystokomórkowym skóry można stosować terapię celowaną przeciwciałami monoklonalnymi lub immunoterapię.

– Zaawansowany rak skóry wymaga już postępowania wielospecjalistycznego, może potrzebować radioterapii czy leczenia systemowego. Obecnie mamy mało skuteczne leki starszej generacji oraz te nowsze, znacznie bardziej skuteczne wskazane w leczeniu raka kolczystokomórkowego. W tym wskazaniu zarejestrowany jest nowy skuteczny lek – cemiplimab. Jest to lek bezpieczny, a immunoterapia bardzo dobrze działa u pacjentów w wieku
podeszłym – tłumaczy prof. Piotr Rutkowski, kierownik Kliniki Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków w Narodowym Instytucie Onkologii im. Marii Skłodowskiej Curie – Państwowym Instytucie Badawczym w Warszawie.

Rak SCC – rokowania

Rokowanie w przypadku raka kolczystokomórkowego skóry jest pomyślne w okresie bez przerzutów. Jak podkreślają eksperci w tej grupie chorych udaje się osiągnąć nawet 90% wyleczeń. Liczba wyleczeń zmniejsza się do 40-50% w przypadku przerzutów do okolicznych węzłów chłonnych.

Zapobieganie rakowi kolczystokomórkowemu

  • ocenie u każdego pacjenta cech ryzyka i dopasowaniu postępowania profilaktycznego,
  • objęciu osób z grup ryzyka bardziej szczegółową opieką,
  • unikaniu nadmiernej ekspozycji na słońce, zwłaszcza krótkich epizodów intensywnego nasłonecznienia powodujących oparzenia skóry,
  • dbaniu o odpowiednią ochronę przed słońcem.
  • Obserwuj co miesiąc swoją skórę, a w sytuacji, kiedy coś cię zaniepokoi, skontaktuj się z dermatologiem.
  • Raz w roku kontroluj swoją skórę na wizycie lekarskiej.
  • Dbaj o odpowiednią ochronę przeciwsłoneczną – stosuj kremy z wysokim filtrem, unikaj wystawiania się na słońce między 10.00 a 16.00, noś okulary przeciwsłoneczne z filtrem.
  • Kompleksowa ocena zmian skórnych: dermatoskopia, cyfrowa wideodermoskopia.
  • wycięcie chirurgiczne zmian w trybie ambulatoryjnym,
  • poszerzenie marginesu wycięcia,
  • kwalifikacja do leczenia miejscowego – krioterapia,
  • ocena zaawansowania procesu uogólnionego – USG węzłów chłonnych i jamy brzusznej, RTG klatki piersiowej.

Dowiedz się więcej:

Źródło:

Interna Szczeklika 2015, Andrzej Szczeklik, Piotr Gajewski, wyd. 7, MP, Kraków 2015.

Podstawy chirurgii, Jacek Szmidt, Jarosław Kużdżał, Zbigniew Gruca, Marek Krawczyk, Paweł Lampe, Jerzy Polański, wydawca: Medycyna Praktyczna.

Nowotwory skóry: klinika, patologia, leczenie, A. Bieniek, M. Cisło, A. Jankowska-Konsur.

Czerniaki skóry – zasady postępowania diagnostyczno-terapeutycznego, "Przegląd Dermatologiczny", 2009 r., vol. 96, str. 193-203.

Niemniej jednak sytuacja z roku na rok poprawia się, pojawia się coraz więcej skutecznych leków i technologii, które mogą nie tylko złagodzić stan zwierzaka, ale nawet przyczynić się do pełnego wyzdrowienia.

Czytaj dalej...

Ze względu na duże ryzyko, jakie związane jest z rozwojem nowotworu skóry, koniecznie trzeba diagnozować wszystkie pojawiające się na niej zmiany, które nie znikają pod wpływem zastosowanego leczenia.

Czytaj dalej...

Niemniej jednak sytuacja z roku na rok poprawia się, pojawia się coraz więcej skutecznych leków i technologii, które mogą nie tylko złagodzić stan zwierzaka, ale nawet przyczynić się do pełnego wyzdrowienia.

Czytaj dalej...

Objawem świadczącym o zaawansowaniu choroby mogą być również stwierdzone przerzuty w węzłach chłonnych regionalnych w okolicy pachowej przy zmianach na kończynach górnych, w okolicy pachwinowej przy zmianach na kończynach dolnych, w węzłach chłonnych szyjnych przy zmianach w obrębie głowy i szyi.

Czytaj dalej...