U nas zapłacisz kartą
Rak kolczystokomórkowy skóry - Przyczyny, Objawy i Metody Leczenia
Czy raki skóry występują często?
Przyjmuje się, że raki skóry stanowią 8–10% wszystkich nowotworów złośliwych, z czego 70–80% to raki podstawnokomórkowe, a ok. 20% raki kolczystokomórkowe. Nowotwory te są częstsze w krajach słonecznych, np. w Australii czy południowych regionach Stanów Zjednoczonych. Wielu autorów podkreśla stały wzrost liczby zachorowań na raki skóry (raka podstawnokomórkowego i kolczystokomórkowego) w krajach europejskich.
Raki skóry powstają pod wpływem czynników fizycznych, chemicznych, mechanicznych i biologicznych. Z czynników osobniczych należy wymienić: fototyp skóry (bardziej narażone są osoby z I lub II fototypem, tzn. osoby o włosach blond lub rudych, licznych piegach i niebieskich oczach), typ barwnika, wiek (w starszym wieku częściej występują nowotwory skóry łagodne i złośliwe), stan immunologiczny (u osób poddawanych immunosupresji częściej obserwowano raki skóry).
Wyróżnia się dwa rodzaje barwnika: eumelaninę – barwnik brązowoczarny, zmniejszający wrażliwość skóry na ekspozycję słoneczną (występuje u osób o ciemnej karnacji, ciemnych włosach i oczach), oraz feomelaninę – barwnik żółtoczerwonobrązowy, o działaniu prokancerogennym (sprzyjającym rozwojowi nowotworów), tzn. pod wpływem UV powstają wolne rodniki odpowiedzialne za uszkodzenia genetyczne komórek (charakterystyczny dla osób rudych, z blond włosami i jasną skórą). Zwiększona ilość feomelaniny i mała ilość eumelaniny predysponują do rozwoju nowotworów skóry.
- UVA – o długości fali 320–400 nm
- UVB – o długości fali 280–320 nm
- UVC – o długości fali 200–280 nm.
Najbardziej mutagenna frakcja UVB jest pochłaniana przez DNA keratynocytów, powodując zaburzenia regulacji genów tkankowych, liczne mutacje i w konsekwencji transformację nowotworową komórek. Badania wskazują, że frakcja UVA ma również udział w fotokancerogenezie, prawdopodobnie jednak odgrywa znacznie mniejszą rolę niż UVB. Korzystanie z urządzeń emitujących UVA, ze sztucznych źródeł promieniowania ultrafioletowego (np. solaria) powoduje sytuację, w której UVA działa synergistycznie z UVB i nasila jego szkodliwe działanie na skórę.
Rak kolczystokomórkowy skóry – czynniki ryzyka
Nadmierna i skumulowana ekspozycja przez całe życie na promieniowanie ultrafioletowe jest głównym czynnikiem ryzyka rozwoju raka kolczystokomórkowego skóry. Wpływ na to ma zarówno ekspozycja na promienie słoneczne, jak i korzystanie z solarium.
Ponadto długotrwałe narażenie na rakotwórcze związki chemiczne np. w dymie tytoniowym lub arsen mogą prowadzić do rozwoju raka kolczystokomórkowego skóry.
Pozostałe czynniki ryzyka to:
- predyspozycje genetyczne np. osoby z pergaminową skórą (łac. xeroderma pigmentosum)
- podeszły wiek
- płeć męska
- jasna karnacja, jednak niezależnie od koloru skóry na raka kolczystokomórkowego skóry może zachorować każdy
- wystąpienie rogowacenia słonecznego lub starczego
- poważne oparzenia słoneczne np. w dzieciństwie lub okresie dojrzewania
- obecność przewlekle wrzodziejących zmian skórnych
- zakażenia wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV), szczególnie w okolicy narządów płciowych
Warto również zaznaczyć, że występowanie obniżonej odporności (immunosupresji) znacząco zwiększa ryzyko rozwoju raka kolczystokomórkowego skóry. Do takich osób zaliczmy chorych z białaczkami, chłoniakami oraz osoby przyjmujące leki osłabiające układ odpornościowy np. po transplantacji narządów.
Jak zminimalizować ryzyko zachorowania na nowotwory skóry?
Najważniejsza jest profilaktyka i właściwa ochrona przed promieniowaniem ultrafioletowym. Najlepsza ochroną przed promieniami UV jest odpowiednia odzież: czapka z daszkiem lub kapelusz i okulary przeciwsłoneczne z filtrem UV oraz unikanie ekspozycji na słońce pomiędzy 10:00 a 15:00. Warto zadbać także o odpowiedni krem z filtrem i nakładać go na odkryte części ciała. Aplikację należy powtarzać co 2-4 godziny oraz po każdym kontakcie z wodą. Trzeba jednak wiedzieć, że nawet najlepszy krem z filtrem nie zapewnia pełnej ochrony skóry przed szkodliwym promieniowaniem UV.
Brązowienie i zaczerwienienie skóry to reakcja obronna na promieniowanie słoneczne!
Skóra pod wpływem promieni słonecznych zmienia kolor i w ten sposób broni się przed szkodliwym promieniowaniem UV, który ją niszczy. Powstałe uszkodzenia mogą się kumulować w ciągu całego życia i prowadzić do rozwoju nowotworu. Z tego względu podstawą profilaktyki jest odpowiednie zapobieganie nieodwracalnemu niszczeniu naszej skóry pod wpływem promieniowania UV.
Każda zmiana nowotworowa w obrębie naskórka zwiększa ryzyko zachorowania na inne nowotwory skóry!
Każdy nowotwór skóry to większe ryzyko ponownego zachorowania i nawet w pełni wyleczona zmiana nowotworowa nie zwalnia pacjenta z regularnego kontrolowania stanu swojego naskórka.
RAK UV to ogólnopolska kampania edukacyjna poświęcona rakowi kolczystokomórkowemu skóry, mającą na celu budowanie świadomości społecznej, minimalizowanie czynników ryzyka oraz wdrażanie działań profilaktycznych, zwłaszcza w grupach wysokiego ryzyka zachorowania na ten typ nowotworu.