U nas zapłacisz kartą
Uczulenie na chemię - Przyczyny, Objawy i Sposoby Leczenia
Alergia: na co uważać u dzieci
Ze względu na mechanizm powstawania zmian wyróżnia się: wyprysk kontaktowy z podrażnienia (reakcja zapalna skóry na czynniki drażniący) i wyprysk kontaktowy alergiczny (zespół objawów związanych z reakcją zapalną w skórze).
Wyprysk kontaktowy zwykle zaczyna się od silnego świądu. Na skórze tworzą się zaczerwienienie, grudki oraz pęcherzyki. Co charakterystyczne, zmiany tworzą się w miejscu kontaktu z np.: tkaniną czy tworzywem zawierającym uczulające chorego czynniki (np. pod paskiem czy biżuterią u chorego uczulonego na nikiel, na rękach u sprzątaczki używającej środków czyszczących, na policzkach w miejscu, na który nałożono kosmetyk, który uczulił chorego pod wpływem opalania). Czasem zmiany występują na całej powierzchni ciała.
W przypadku wyprysku przewlekłego skóra staje się pogrubiała, bardzo sucha, łuszczy się, wyraźnie zaznaczają się jej naturalne bruzdy (np. na nadgarstkach skóra może przypominać korę drzewa), skóra na dłoniach podeszwach niekiedy pęka powodując ból.
W alergicznym kontaktowym zapaleniu skóry występują wykwity skórne, które zanikają lub ulegają przemianom.
Wyprysk ostry dzieli się na 5 faz:
- Faza rumieniowo-obrzękowa – pojawia się zaczerwienie i obrzęk skóry narażonej na kontakt z substancją powodującą uczulenie.
- Faza wysiękowa – z powodu reakcji zapalnej toczącej się w naskórku dochodzi do powstania grudek wysiękowych i sączenia wydzieliny początkowo surowiczej, a czasami surowiczo-ropnej.
- Faza strupienia – wydzielina z nadżerek zasycha na powierzchni skóry tworząc strupy. Zwykle są żółtawe i przezroczyste, jednak jeśli dojdzie do wtórnej infekcji strupy mogą być ropne, a z powodu miejscowego krwawienia mogą przybierać barwę czerwoną lub czarną.
- Faza złuszczania – w związku z tym, że naskórek się ciągle odnawia, komórki naskórka, czyli keratynocyty przesuwają się z głębszych warstw skóry na powierzchnię, dzięki temu dochodzi do naturalnego „oczyszczenia” naskórka z alergenu poprzez złuszczenie uszkodzonych warstw naskórka.
- Faza gojenia („rumień resztkowy”) – rumień utrzymuje się w miejscu wcześniejszych ostrych zmian zapalnych.
Co nas uczula?
Uczulają nas, zarówno w Polsce, jak w całej Europie:
Nikiel, uczulenie na ten pierwiastek stwierdza się u 13-17 proc. dorosłych, 10 proc. młodzieży i 7-9 proc. dzieci. Kobiety na nikiel uczulają się bez mała 4 razy częściej niż mężczyźni. Może to wynikać z odrębności fizjologicznych oraz większego narażenia na kontakt z tą substancją np. w pracy lub noszenie biżuterii (nikiel jest powszechnie stosowaną domieszką biżuterii, także złotej). Nikiel wchodzi w skład monet, wykończeń odzieży (np. haftek, zamków w spodniach), a nawet pokarmów, zwłaszcza puszkowanych.
Chrom, zwykle uczula mężczyzn zawodowo mających kontakt z zawierającym go cementem. Alergia na chrom utrzymuje się nawet pomimo zmiany zawodu. Innym źródłem tego alergenu jest garbowana skóra (tzw. wyprysk obuwiowy).
Substancje zapachowe, zawartość środków zapachowych w perfumach sięga 20 proc., w wodach kolońskich 8 proc. Zapachów używa się w mydłach, pastach do zębów, płynach do płukania ust. Wykazano ich obecność także w środkach do pielęgnacji dzieci. Wchodzą w skład produktów domowych takich jak: detergenty, środki czyszczące, zmiękczacze czy aerozole odświeżające.
W przemyśle perfumeryjnym używa się ok. 3000 aromatów. Pojedyncze produkty mogą zawierać od 10 do 300 związków. Niepożądane reakcje na kosmetyki, oceniane na ok. 10 proc. populacji, zwykle związane są z ich drażniącym działaniem, reakcje alergiczne są rzadsze.
Dezodoranty - są najczęstszymi źródłami alergii. W 71 dezodorantach zidentyfikowano 226 różnych związków chemicznych, w tym syntetyczne środki zapachowe.
- Gdy już wiemy, co nas uczula, trzeba zrobić „śledztwo” i przejrzeć skład wszystkich produktów, z którymi się stykamy począwszy od kosmetyków, pastylek do ssania, skończywszy na chusteczkach higienicznych – mówi prof. Kręcisz. - Wszystkie te preparaty mogą wywoływać niepożądane reakcje. Gdy ktoś uczulony kupuje nowy kosmetyk, powinien za każdym razem z lupą prześledzić jego skład.
Sposoby postępowania przy alergii na środki chemiczne
Chemia jest częścią naszego życia. Zachowanie ostrożności pozwala na uniknięcie nieprzyjemnych objawów. Czasami zdarza się, że przez przypadek wylaliśmy na siebie żrącą ciecz bądź uczulił nas nowy płyn do naczyń lub zachlapaliśmy skórę farbą podczas malowania. W takich sytuacjach musimy szybko i odpowiednio zareagować. Ważne jest źródło alergii. Dzięki takiej wiedzy, dobierzemy odpowiednie środki. Przy objawach skórnych, najlepiej zażyć wapno i udać się po fachową pomoc medyczną lub farmaceutyczną. Przypadki takich reakcji bardzo często mają miejsce w zakładach pracy, gdzie używa się silnych środków czyszczących i odkażających. Ich wdychanie czy kontakt ze skórą może spowodować pokrzywkę, problemy z krtanią i konieczność otrzymania zastrzyku, więc nie warto czekać aż same znikną. Uczulające kremy, płyny czy proszki należy odstawić, jeśli zaobserwowaliśmy niepokojące sygnały. Wymieńmy mydło na inne, jeśli nowy kosmetyk wywołał u nas wysypkę. W aptekach dostępne są specjalne maści na alergiczne stany zapalne skóry, które złagodzą swędzenie, pieczenie oraz zniwelują jej zaczerwienienie. Przy domowych pracach najlepiej zakładać rękawiczki, unikniemy w ten sposób bezpośredniego kontaktu ze środkami chemicznymi. Takie substancje są szczególnie groźne dla układu pokarmowego i oddechowego. Ich przypadkowe wypicie może skutkować poważnymi obrażeniami i wizytą w szpitalu. W sytuacjach takich reakcji, należy natychmiast wezwać pomoc. Alergicy powinni wybierać w miarę możliwości substancje hipoalergiczne, które zawierają jak najmniej szkodliwych alergenów i są zdecydowanie bezpieczniejsze w stosowaniu niż te tradycyjne.
Składniki chemiczne znajdują się praktycznie we wszystkich produktach, więc unikanie ich jest bardzo trudne. Alergia na środki chemiczne może nieść za sobą poważne skutki zdrowotne, dlatego zachowajmy szczególną ostrożność, stosując różne substancje.
Leczenie alergii - jak rozpoznać i leczyć reakcje alergiczne?
Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) alergia jest trzecią najczęstszą chorobą przewlekłą na świecie, a w Europie najczęstszą. Według Światowej Organizacji Alergii (WAO) co najmniej jedno ze schorzeń alergicznych dotyczy 30–40 proc. całej światowej populacji. To coraz powszechniejszy problem zdrowotny w społeczeństwach krajów wysoko rozwiniętych. Według danych NFZ (2021 r.) w Polsce około 40 proc. Polaków ma objawy alergii, w tym około 25 proc. osób alergiczny nieżyt nosa, a u około 10 proc. osób rozwijają się objawy astmy oskrzelowej, która najczęściej ma podłoże alergiczne.
Leczenie alergii polega przede wszystkim na izolacji od czynników uczulającychTermin „alergia” został użyty po raz pierwszy na początku XX wieku przez wiedeńskiego pediatrę Clemensa Petera von Pirqueta i oznacza dosłownie „odmienną reakcję” (greckie allos – inny i ergos – reakcja). Zgodnie z definicją, alergia, popularnie nazywana uczuleniem, to nieprawidłowa odpowiedź immunologiczna organizmu na zetknięcie się z obcą substancją, tak zwanym alergenem (antygenem).
Środki chemiczne – źródło alergenów
Substancji chemicznych używamy na co dzień. Są składnikiem nie tylko proszków, płynów, farb czy kosmetyków, ale także wielu produktów spożywczych. Takie środki mogą działać drażniąco i uczulająco, wywołując różne reakcje alergiczne. Często nie zdajemy sobie sprawy jak niebezpieczny może być kontakt naszego organizmu z bardzo silnym środkiem chemicznym. Objawy alergii pojawiają się nie tylko na skórze, ale zauważalne są w układzie oddechowym czy też pokarmowym. Dlatego też przestrzega się, aby tego typu chemia była zawsze zabezpieczona przed dziećmi.
Niektóre środki chemiczne mają silne działanie. Do grupy groźnych związków zalicza się żywice, terpentynę, wyroby gumowe oraz akrylowe. Kontakt z nimi może wywołać wyprysk skórny, świąd, pokrzywkę, obrzęk naczynioruchowy, nieżyt nosa oraz zapalenie spojówek. To samo dotyczy chemii zawartej w kosmetykach. Wszelkie konserwanty mogą spowodować problemy z układem pokarmowym. Już same opary chemicznych substancji mogą nas podrażnić. Reakcje alergiczne są zależne od stężenia środków i naszego organizmu.