U nas zapłacisz kartą
Uczulenie na ciepło - Objawy, Przyczyny i Sposoby Leczenia
Mechanizmy powstawania alergii
Mechanizmy odpowiedzialne za reakcję alergiczną w błonie śluzowej nosa i oskrzeli powodowaną przez wdychane substancje są bardzo podobne. Do wystąpienia reakcji alergicznej konieczny jest wcześniejszy kontakt organizmu z alergenem. Ponieważ duża część alergenów wziewnych występuje w środowisku powszechnie, do pierwszego kontaktu z nimi dochodzi we wczesnym okresie życia. Z nieznanych powodów u niektórych osób układ immunologiczny „nie nauczył się” tolerować tych substancji. Przeciwciała skierowane przeciwko antygenom, na które chory jest uczulony, są stale obecne we krwi pacjenta i można je wykryć, oznaczając tzw. swoiste IgE. U niektórych osób zwiększone jest również całkowite stężenie IgE.
Krążące we krwi przeciwciała IgE wiążą się z receptorami na powierzchni komórek układu immunologicznego. Dla reakcji alergicznej najważniejsze znaczenie ma wiązanie IgE na powierzchni mastocytów. Alergen, który dostaje się do organizmu, łączy się z przeciwciałami obecnymi na ich powierzchni. Skutkuje to uwolnieniem z mastocytów różnych substancji, powodujących lokalny stan zapalny (zwiększenie przepuszczalności naczyń, obrzęk tkanek i napływ komórek zapalnych). Do najważniejszych substancji uwalnianych przez mastocyty w czasie reakcji alergicznej należą histamina i leukotrieny. Substancje te są również odpowiedzialne za skurcz mięśni gładkich oskrzeli, co u chorych na astmę powoduje napad duszności po kontakcie z alergenem. Często używane w leczeniu alergii leki przeciwhistaminowe blokują działanie histaminy. Są one używane głównie w leczeniu alergicznego nieżytu nosa, ponieważ ich działanie na reakcję alergiczną w oskrzelach nie jest wystarczająco skuteczne. W przeciwieństwie do nich leki przeciwleukotrienowe (hamujące działanie leukotrienów) są stosowane najczęściej właśnie u chorych na astmę.
Pokrzywka fizykalna - jak sobie pomóc
Pacjenci dotknięci pokrzywką fizykalną najwięcej dla siebie mogą zrobić sami.
Gdy przyczyną zmian skórnych jest zimno, należy zadbać o właściwe ogrzewanie ciała w zależności od pory roku. Zimą konieczne jest noszenie ciepłych czapek, rękawic, butów lub bielizny termoaktywnej.
Osoby, które bezwiednie się drapią, powinny nosić luźniejsze ubrania, aby nie drażnić skóry. Podobnie będą działały paski, ozdoby o ostrych krawędziach.
Dziennikarka od ponad 40 lat zaangażowana w popularyzację edukacji zdrowotnej. Laureatka wielu konkursów dla dziennikarzy zajmujących się medycyną i zdrowiem. Otrzymała m. in. Nagrodę Zaufania „Złoty OTIS” w kategorii „Media i Zdrowie”, Wyróżnienie Św. Kamila przyznawane z okazji Światowego Dnia Chorego, dwukrotnie „Kryształowe Pióro” w ogólnopolskim konkursie dla dziennikarzy promujących zdrowie oraz wiele nagród i wyróżnień w konkursach na „Dziennikarza Medycznego Roku” organizowanego przez Ogólnopolskie Stowarzyszenie Dziennikarze dla Zdrowia.
Pokrzywka fizykalna - diagnoza
Gdy lekarz podejrzewa, że pacjent cierpi na pokrzywkę fizykalna musi ustalić, jakie jest podłoże dolegliwości. Podstawą będzie szczegółowy wywiad. Lekarz będzie pytał o schorzenia alergiczne występujące w rodzinie chorego, o inne choroby, o warunki pracy, sposób spędzania wolnego czasu itp. Pytanie te mogą się wydawać nieistotne i mało związane z występowaniem alergii, ale w rzeczywistości są podstawą do rozpoznania postaci schorzenia.
Kolejnym etapem diagnozowania rodzaju pokrzywki fizykalnej jest przeprowadzenie testu prowokacyjnego. Przy podejrzeniu pokrzywki fizykalnej wywołanej potarciami, lekarz pociera skórę pacjenta i po upływie godziny ocenia, czy pojawiły się bąble.
Podobnie postępuje się przy podejrzeniu innych rodzajów pokrzywki fizykalnej. Lekarz może przyłożyć do skóry zimny przedmiot, kostkę lody, uciskać skórę lub nagrzać ją. Wszystkie te działania nazywa się testami prowokacyjnymi.
Bardzo ważnym badaniem jest morfologia krwi. Przy podejrzeniu alergii zawsze się ją wykonuje, ponieważ u alergików poziom krwinek kwasochłonnych w rozmazie jest znacznie podwyższony.
Uczulenie? Alergia? Co to znaczy?
Z codziennego doświadczenia wiemy, że osoba uczulona reaguje w sposób patologiczny na substancje, które nie są szkodliwe i nie powodują żadnych objawów u osób nieuczulonych. Często są to składniki pokarmów (np. orzeszki ziemne lub owoce morza) lub substancje znajdujące się w powietrzu (pyłki roślin, składniki kurzu). Alergię powodują też substancje stykające się ze skórą (np. składniki kosmetyków lub metale zawarte w biżuterii).
Reakcja alergiczna może mieć różną postać, w zależności od tego, którego narządu dotyczy i jaką drogą alergen dostaje się do organizmu. Alergeny znajdujące się w powietrzu (wziewne) powodują najczęściej objawy ze strony dróg oddechowych - nosa i oskrzeli. Alergeny zawarte w pokarmie (pokarmowe) mogą wywoływać objawy nie tylko ze strony przewodu pokarmowego, ale również skóry i rzadziej oskrzeli. Alergeny działajace bezpośrednio po kontakcie ze skórą (kontaktowe) powodują najczęściej wysypkę, zwykle o charakterze czerwonych plam lub bąbli (tzw. pokrzywka). Do często spotykanych alergenów zalicza się także niektóre leki (alergeny lekowe) i jady owadów.
Dla chorych na astmę największe znaczenie mają reakcje alergiczne dotyczace dróg oddechowych, szczególnie oskrzeli. Alergeny wziewne, które dostaną się do oskrzeli, powodują skurcz mięśni gładkich w ścianie oskrzela, obrzęk błony śluzowej i zwiększenie produkcji wydzieliny. Prowadzi to do zwężenia światła oskrzeli, które wskutek tego stawiają większy opór dla przepływającego powietrza. W celu zachowania wystarczającej wentylacji płuc konieczny jest zwiększony wysiłek oddechowy. Jest on jedną z przyczyn uczucia duszności, pojawiającego się podczas napadu astmy. Objawy napadu astmy spowodowanego kontaktem z alergenem są takie same, jak w przypadku napadu astmy wywołanego innymi czynnikami, i obejmują kaszel, duszność, świszczący oddech i uczucie ściskania w klatce piersiowej.
Alergeny obecne w powietrzu powodują często również objawy ze strony nosa. Nos ogrzewa i wstępnie oczyszcza powietrze docierające do płuc. Alergen (np. pyłki traw, czy drzew) stykający się z błoną śluzową wyścielającą nos powoduje jej obrzęk i nasilone wydzielanie śluzu. Wówczas pojawia się uczucie zatkania nosa i wyciekanie z niego wodnistej wydzieliny, któremu może towarzyszyć uczucie swędzenia i kichanie. Opisane objawy charakteryzują alergiczny nieżyt nosa, potocznie nazywany katarem siennym.
Diagnoza pokrzywki
- w tzw. pokrzywce cholinergicznej często są drobne
- w wywołanej wysiłkiem – olbrzymie (ta forma pokrzywki może być przyczyną wstrząsu anafilaktycznego)
- w pokrzywce wywołanej uciskiem – występują w miejscu kontaktu skóry np. z paskiem ciężkiej torby lub na stopach po długim marszu
- pokrzywka wibracyjna pojawia się u chorych pracujących np. z młotem pneumatycznym
- pokrzywka świetlna – po opalaniu.
Ważne dla lekarza jest także umiejscowienie zmian pokrzywkowych na ciele oraz czas zanikania zmian. Wielu chorych nie wie, jak długo obecne są zmiany (można obrysować bąbel długopisem i obserwować, kiedy zmiana zanika).
- to, kiedy i w jakich okolicznościach po raz pierwszy pojawiły się bąble pokrzywkowe
- częstość epizodów pokrzywki i określenie, jak długo wykwity się utrzymują
- związek z podróżami, sposobem spędzania wakacji czy weekendów
- wielkość, kształt i lokalizację bąbli pokrzywkowych
- to, czy występuje też obrzęk naczynioruchowy
- aktualnie lub niedawno przyjmowane leki i inne substancje (zarówno zlecone przez lekarza, jak i dostępne bez recepty, preparaty ziołowe, witaminowe, wzbogacające dietę i in.)
- związek czasowy między wystąpieniem pokrzywki a kontaktem z pokarmami (spożycie, dotknięcie)
- związek objawów z potencjalnymi czynnikami fizycznymi (np. narażenie na niską lub wysoką temperaturę, światło słoneczne), z wysiłkiem fizycznym lub poceniem
- zakażenia wirusowe dróg oddechowych, wątroby, mononukleozę zakaźną
- kontakt ze zwierzętami
- narażenie zawodowe na alergeny lub substancje drażniące (np. lateks, inne wyroby gumowe i kosmetyki), zapytaj o rodzaj pracy
- niedawne ugryzienia lub użądlenia przez owady
- narażenie na kontakt z alergenami kontaktowymi lub wziewnymi
- wszczepienie protez lub implantów w trakcie zabiegów chirurgicznych
- objawy ze strony innych układów
- rodzinne występowanie pokrzywki i atopii
- związek z cyklem miesiączkowym
- stres psychiczny, choroby psychiczne
- stosowanie używek: tytoniu (stosowanie tytoniów aromatyzowanych), alkoholu, kannabinoli
- dotychczas wykonywane badania diagnostyczne
- reakcję na dotychczasowe leczenie.
