U nas zapłacisz kartą
Objawy skórne uczulenia na nikiel - Jak rozpoznać i leczyć?
Dlaczego metal uczula?
Metal, jak każdy związek chemiczny, może powodować uczulenia. Szacuje się, że nawet 10–13% populacji może się borykać z alergią na metal. Najczęściej uczulają:
Niekwestionowanym zwycięzcą jest jednak nikiel, który jest odpowiedzialny za uczulenia w ponad 80% przypadków. Dzieje się tak, ponieważ najczęściej mamy z nim kontakt, jest on bowiem szeroko stosowany w życiu codziennym. Znajdziemy go m.in. w biżuterii, guzikach, suwakach, aparatach ortodontycznych, monetach, ozdobach oraz kluczach. Jak widać, trudno go uniknąć, a im częstszy kontakt z alergenem, tym większe ryzyko alergii.
Kolejnym silnie uczulającym pierwiastkiem jest kobalt. Wykorzystuje się go głównie do produkcji farb do malowania porcelany oraz w środkach czystości. Niewielkie ilości tego metalu mogą się także znajdować w niektórych farbach do tatuażu. Z kolei uczulenie na chrom zagraża głównie pracownikom budowlanym, bowiem spore ilości tego pierwiastka znaleźć można w cemencie i betonie. Alergia na pallad bardzo często łączy się z uczuleniem na nikiel. Dzieje się tak, ponieważ oba metale są stosowane w produkcji biżuterii i ozdób.
Alergia na metale może dotknąć każdego, jednak zdecydowanie bardziej są na niego narażone kobiety, a także dzieci, zwłaszcza dziewczynki, którym w młodym wieku przekłuto uszy niklowanymi kolczykami. Z uczuleniem borykają się także osoby, które na co dzień mają kontakt z metalami.
Alergia na metal zwykle bywa kontaktowa. Oznacza to, że aby doszło do uczulenia, musi dojść do zetknięcia alergenu ze skórą. Za alergenne właściwości metalu odpowiedzialne są tzw. hapteny. Są to substancje, które w połączeniu z białkami wywołują odpowiedź immunologiczną organizmu w postaci swędzącej zmiany skórnej. Alergia na metal może być także pokarmowa, zdarza się jednak zdecydowanie rzadziej. Należy wówczas unikać produktów bogatych w czynniki uczulające.
U kogo najczęściej diagnozowana jest alergia na nikiel?
Uczulenie na nikiel dotyczy około 15% Europejczyków. Częściej alergia na nikiel jest diagnozowana w krajach wysoko rozwiniętych. Uczulenie na nikiel dotyczy wszystkich grup wiekowych. Niektóre badania dowiodły, że alergia na nikiel może dotyczyć nawet 12-18% niemowląt, małych dzieci i młodzieży oraz 22% osób dorosłych.
Ryzyko rozwoju alergii na nikiel zwiększa wczesna ekspozycja na działanie tego pierwiastka, a także narażenie zawodowe. Inne czynniki ryzyka to płeć żeńska oraz atopia. Uczulenie na nikiel częściej występuje u kobiet, co ma związek m.in. z noszeniem zawierającej ten metal biżuterii.
Liczba osób uczulonych na nikiel systematycznie rośnie, bo pierwiastek ten występuje powszechnie w naszym otoczeniu, w postaci naturalnej, a także w postaci zanieczyszczenia np. żywności. Rozwój alergii na nikiel oraz innych reakcji alergicznych ma także związek z osłabieniem odporności organizmu na skutek m.in. stałego kontaktu z różnymi substancjami chemicznymi.
Produkty spożywcze zawierające nikiel
Objawy alergii na nikiel może spowodować również żywność bogata w ten pierwiastek. Dlatego osoby mające uczulenie na nikiel powinny wyeliminować produkty spożywcze zawierające nikiel ze swojej diety albo przynajmniej ograniczyć spożywanie tych produktów. Ponieważ spożycie produktów może skutkować pojawieniem się objawów reakcji alergicznej.
Wybrane produkty spożywcze zawierające nikiel:
- soja,
- soczewica,
- owies,
- orzechy nerkowca, ziemne, migdały,
- margaryna,
- ocet,
- konserwy,
- groch,
- herbata zielona, czarna,
- woda pitna,
- rośliny strączkowe,
- kakao, czekolada,
- kukurydza, kapusta, sałata, cebula,
- ser topiony,
- koncentraty pomidorowe i ketchupy,
- proszek do pieczenia,
- piwo, wino,
- owoce morza,
- banany, wiśnie, gruszki, brzoskwinie, suszone śliwki,
- warzywa i owoce hodowane w okolicy fabryk.
Ponadto małą ilość niklu zawierają produkty mleczne i pokarmy pochodzenia zwierzęcego.
Warto również wiedzieć że witamina C ogranicza wchłanianie tego pierwiastka, dlatego powinno się uzupełnić dietę produktami zawierającymi witaminę C.
Alergia na nikiel – dieta
Wybrane produkty spożywcze, które są stosunkowo bezpieczne w diecie u osób mających alergię na nikiel:
- pieczarki,
- ziemniaki,
- jaja,
- papryka,
- mleko,
- jabłka.
Ponadto warto dokładne myć owoce i warzywa a obróbka termiczna produktów spożywczych powinna być w garnkach bez zawartości niklu.
Ciężko jest wyeliminować nikiel, najlepszym jednak sposobem aby uniknąć uczulenia na nikiel jest eliminacja przedmiotów, które uwalniają nikiel w ilości wystarczającej do rozwoju alergii. Ograniczenie pozytywnie wpływa na przebieg alergii, dlatego ważna jest również dieta.
Pomimo że alergia na nikiel jest uciążliwa, to można doprowadzić do wycofania się symptomów lub ich ograniczenia. Aczkolwiek konieczne jest jednak unikanie kontaktu z alergenem a w przypadku alergii spowodowanej pokarmem zastosowanie właściwej diety.
Czynniki ryzyka, które wywołują alergię na nikiel i może to być:
Wiek – nikiel często uczula dzieci, w młodym wieku łatwiej o rozwój alergii na nikiel, zwłaszcza przy częstym kontakcie z tym metalem.
Płeć – choć uczulenie na nikiel może dotyczyć każdej osoby w różnym wieku to kilkakrotnie częściej dotyka kobiet niż mężczyzn ze względu na częstsze noszenie biżuterii.
Zawód – alergia zawodowa jest dość rzadka, jednakże dotyczy osób mających częsty kontakt z niklem w miejscu pracy. Należą do nich np. kasjerzy – kontakt z monetami, osoby pracujące przy maszynach i konserwatorzy, a także dość często u galwanizerów.
Uczulenie na nikiel w rodzinie – jeżeli rodzice są uczuleni na nikiel, to ich dzieci są bardziej narażone na rozwój alergii.
Uczulenie na inne metale, reakcja krzyżowa – reakcję krzyżową daje nikiel z palladem, który znajduje zastosowanie w biżuterii i protezach dentystycznych i chirurgicznych.
Alergia na nikiel dzieli się na kontaktową lub pokarmową.
Kontaktowa – objawia się w postaci wysypki na skórze.
Pokarmowa – występuje po spożyciu pokarmu
