U nas zapłacisz kartą
Symptomy uczulenia na okulary - Jak rozpoznać alergię na soczewki i oprawki?
Uczulenie na metal – co je wywołuje?
„Uczulenie na metal” to określenie, którego używa się najczęściej w odniesieniu do nadwrażliwości na nikiel. Dolegliwość ta jest dość mocno rozpowszechniona w społeczeństwie. Szacuje się, że dotyczy 13–17% dorosłych, 10% młodzieży i 7–9% dzieci. Specjaliści donoszą, że kobiety aż 4 razy częściej zmagają się z nadwrażliwością na nikiel w porównaniu z mężczyznami. Innymi rzadziej spotykanymi alergiami na metale są te wywołane przez kobalt, chrom i pallad. U niektórych alergików każdy kolejny kontakt z alergenem powoduje szybsze pojawianie się objawów. Uczulenie może stać się nawet chorobą zawodową.
Do uczulenia na metal dochodzi przeważnie na skutek bezpośredniego kontaktu skóry z przedmiotami go zawierającymi, np.: oprawkami okularów, paskami do zegarków i innymi formami biżuterii, guzikami, sprzączkami od pasków, sztućcami, klamkami, uchwytami szafek, a nawet elementami protez dentystycznych czy implantów ortopedycznych i kardiochirurgicznych. Metale w śladowych ilościach mogą dostać się do organizmu razem z żywnością. Dla przykładu nikiel zawarty jest w: margarynie, rybach i owocach morza (głównie ostrygach), piwie i winie, produktach sojowych, konserwach, roślinach strączkowych, ziarnach zbóż, siemieniu lnianym, orzechach, gruszkach, figach, bananach, ananasach.
Uczulenie na metal – objawy
Objawy uczulenia na metal dotyczą na ogół skóry. Przyjmują przeważnie postać ostrego lub przewlekłego kontaktowego zapalenia skóry, które rozwija się w miejscu bezpośredniego przylegania uczulającego przedmiotu. Dla postaci ostrej typowe są ogniska rumieniowo-obrzękowe. W ich obrębie pojawiają się pęcherzyki i grudki. Z kolei w postaci przewlekłej ma miejsce zliszajowacenie skóry, któremu towarzyszy nadmierne rogowacenie i pękanie naskórka. Chorzy wskazują na uporczywy świąd. Pojawić się mogą u nich objawy astmy oskrzelowej, alergicznego zapalenia spojówek czy nieżytu nosa. Rzadkością jest rozwój krwiopochodnego zapalenia skóry oraz odczynów ziarniniakowych pokrzywki kontaktowej w odpowiedzi na działanie alergenu kontaktowego. Gdy metal dostanie się do organizmu wraz z pożywieniem, może spowodować bóle brzucha, nudności, wymioty, biegunkę. U osób szczególnie wrażliwych istnieje nawet ryzyko wstrząsu anafilaktycznego.
Rozpoznaniem i leczeniem uczulenia na metal zajmują się dermatolodzy i alergolodzy. W diagnostyce ważną rolę odgrywa dokładnie przeprowadzone badanie podmiotowe, czyli wywiad lekarski. Alergia na metale bywa często mylona z atopowym zapaleniem skóry ze względu na podobne objawy. Obok badania przedmiotowego lekarz wykonuje test płatkowy, w ramach którego na skórę pleców nakłada plastry nasączone alergenem i pozostawia na 2 doby. Po tym czasie odkleja i ocenia odczyn alergiczny skóry. Powtarza to w 3. i 4. dobie od naklejenia plastrów. Standardowy zestaw alergenów stosowany do naskórkowych testów płatkowych składa się z: barwników, metali (nikiel, chrom, kobalt), substancji zapachowych, konserwantów, leków (neomycyny). Wyniki testów podaje się w skali od zera do trzech plusów, gdzie o rezultacie dodatnim informuje uzyskanie co najmniej 2 plusów.
Podstawę leczenia alergii na metale stanowi unikanie wywołującego ją czynnika. Pomocne dla osób z nadwrażliwością na nikiel są testy do identyfikowania obecności tego metalu w przedmiotach. Mają one przeważnie postać płynu, w którym znajduje się dwumetyloglioksym zmieniający barwę podczas kontaktu z metalem. Preparaty te pozwalają szybko i prosto ocenić bezpieczeństwo możliwie uczulających rzeczy. Osoby uczulone na metal mogą zostać poddane farmakoterapii. Stosowane są przeważnie maści z glikokortykosteroidami, które łagodzą miejscowe objawy alergii, a w przypadku ciężkiej postaci uczulenia konieczne są środki o działaniu ogólnym. jak glikokortykosteroidy doustne i leki przeciwhistaminowe. Zaleca się stosowanie kremów barierowych, które tworzą na powierzchni skóry niewidzialny film, uniemożliwiający przedostanie się jonów metali do jej wnętrza. Do zmienionej chorobowo skóry przykładać można okłady z płynu Burowa, wykazującego działanie ściągające, przeciwzapalne, miejscowe przeciwbólowe i przeciwobrzękowe. Jest to 7,5–9-procentowy roztwór zasadowego octanu glinu (wzór sumaryczny Al(OH)(CH3COO)2) w wodzie destylowanej. Preparat stosuje się przeważnie po rozcieńczeniu 1 łyżki w szklance wody. Nie powinien być używany na otwarte rany.
Uczulenie na słońce – leczenie
W leczeniu uczulenia na słońce stosuje się środki zapobiegawcze, czyli działania skierowane na to, aby uniknąć pojawienia się wysypki, oraz leczenie, kiedy wysypka już się pojawi.
- unikanie słońca
- zakładanie odzieży chroniącej przed słońcem
- stosowanie preparatów z filtrami przeciwsłonecznymi.
Preparaty z filtrami przeciwsłonecznymi z ochroną przed promieniowaniem ultrafioletowym A (UVA) i ultrafioletowym B (UVB) oraz współczynnikiem ochrony przeciwsłonecznej (SPF) wynoszącym co najmniej 30 należy stosować odpowiednio, czyli regularnie i obficie. O tym, jakie preparaty wybrać i jak odpowiednio je stosować, przeczytaj tutaj: Ochrona przed słońcem w pytaniach i odpowiedziach – cz. 1 i Ochrona przed słońcem w pytaniach i odpowiedziach – cz. 2
U niektórych osób, lekarz może zalecić tzw. profilaktyczną fototerapię małymi dawkami PUVA, czyli chemiofototerapię, co oznacza naświetlanie promieniowaniem UVA po podaniu psolarenu, leku światłouwrażliwiającego. Terapię taką stosuje się wczesną wiosną w celu wywołania tolerancji na ekspozycję na słońce. Może ona być korzystna dla osób, u których spodziewane jest wystąpienie poważnych objawów wiosną lub latem. Zabiegi naświetlania zwykle się wykonuje 2–3 razy w tygodniu przez od czterech do sześciu tygodni. Leczenie takie zaleca dermatolog. Należy pamiętać, że nie jest ono optymalne dla wszystkich pacjentów z uczuleniem na słońce i ma swoje działania niepożądane – na wczesnym etapie fototerapii mogą wystąpić zaostrzenia, wymagające zastosowania glikokortykosteroidów.
Leczenie uczulenia na słońce, jeśli już się pojawi wysypka, nie zawsze jest konieczne, ponieważ niektóre osoby mają łagodne objawy, które szybko mijają, a że z czasem rozwija się tolerancja na promieniowanie słoneczne, nie szukają one pomocy lekarskiej.
Niektórzy pacjenci mogą jednak wymagać leczenia w celu złagodzenia objawów. W takich przypadkach leczenie zależy od nasilenia zmian skórnych.
To już pandemia
"Alergia to taka reakcja na czynniki, jakie nas otaczają i jakie spożywamy, która nie występuje u osób zdrowych. Czynniki te nie mają charakteru toksycznego, w przeciwieństwie na przykład do dymu, w którego oparach każdy będzie czuł się źle. Osoby z atopią, czyli alergicy, mają objawy choroby wtedy, kiedy inni ich nie odczuwają. Na przykład na łące, gdzie wdychają pyłki zbóż i traw. Nietolerancja czynników środowiskowych w alergii wiąże się z zaangażowaniem układu odpornościowego" - mówi profesor.
Dodaje, że alergia stanowi problem zdrowia publicznego o skali pandemicznej. Jest chorobą współczesnej cywilizacji. W Europie ponad 150 milionów osób choruje na alergie, przewiduje się, że w następnym dziesięcioleciu liczba ta wzrośnie ponad 250 milionów.
Zespół Zakładu Profilaktyki Zagrożeń Środowiskowych i Alergologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, którym kieruje prof. Bolesław Smoliński, prowadził badanie "Epidemiologia Chorób Alergicznych w Polsce (ECAP)". Wykazało ono, że cechy alergii deklaruje około 40 proc. z tysięcy przebadanych osób, choć aktywną postać ma co czwarta z nich. Im bardziej przesuwamy się na zachód Polski, im większe miasto, tym więcej przypadków alergii. Stale rośnie liczba chorych na astmę, którą może mieć ponad 4 mln osób w naszym kraju.
Uczony obserwuje, że od początku lat 90., kiedy weszliśmy niejako w nowy świat, nasz tryb życia bardzo się zmienił. Wraz z tymi zmianami częstość alergii w Polsce dorównała krajom Europy Zachodniej, ale jednocześnie - jak zaznacza prof. Samoliński - Polska jest w czołówce krajów z dobrze zorganizowaną opieką alergologiczną.
Dlaczego ktoś jest uczulony na słońce?
Przyczyn uczulenia na słońce jest kilka. Jedną z nich stanowi nasz układ immunologiczny, który traktuje promieniowanie UV jak wroga. W takim przypadku mamy do czynienia z nadwrażliwością, która może być skutkiem m.in. niewłaściwego korzystania z kąpieli słonecznych i narażania się na częste poparzenia słoneczne. Nie jest to jednak jedyną przyczyną alergii na słońce.
Miejscowe odczyny alergiczne wywołuje także fotouczulenie, którego przyczyną są nie tylko promienie słoneczne, ale także substancje, które znajdują się na skórze lub dostarczamy je do organizmu wraz z lekami, ziołami i pokarmami. Zaliczamy do nich m.in. popularne leki przeciwbólowe i przeciwzapalne z kwasem acetylosalicylowym, leki antydepresyjne i antybiotyki.
Zwiększenie wrażliwości skóry na działanie promieniowania słonecznego występuje także pod wpływem m.in. substancji zawartych w dziurawcu, aplikowanych na skórę kwasów owocowych i kremów oraz maści z retinolem. W przypadku przyjmowania leków, stosowania preparatów dermatologicznych oraz ziół, powinniśmy sprawdzić, czy możemy bezpiecznie przebywać na słońcu.
Ważne: substancje wywołujące fotouczulenie często znajdują się w kosmetykach oraz perfumach, dlatego latem najlepiej stosować specjalistyczne kremy i balsamy z filtrami UV oraz unikać stosowania perfum na odsłoniętą skórę, bo mogą one spowodować wystąpienie przebarwień skóry.
