U nas zapłacisz kartą
Jak złagodzić uczulenie na plaster? Skuteczne sposoby łagodzenia i leczenia
Alergia skórna – co to jest?
Alergia skórna stanowi zespół charakterystycznych objawów pojawiających się na skórze w następstwie kontaktu z alergenem. Za mechanizm ten odpowiada nadwrażliwość układu immunologicznego, który wykazuje tendencję do nadreaktywnej odpowiedzi na określone bodźce zewnętrzne – w normalnych warunkach niepowodujące reakcji alergicznych u zdrowych ludzi. Schorzenia rozwijające się na tle alergicznym można podzielić na kilka grup.
Atopowe zapalenie skóry (AZS)
Atopowe zapalenie skóry (AZS) to jedna z najczęstszych chorób alergicznych skóry. Jest to przewlekła dolegliwość dermatologiczna o charakterze zapalnym, która charakteryzuje się przebiegiem cyklicznym – okresy ustępowania objawów przeplatają się z fazami zaostrzeń. Podstawowe znaczenie w przypadku atopowego zapalenia skóry mają czynniki genetyczne, które odgrywają kluczową rolę. Zazwyczaj pierwsze symptomy atopowego zapalenia skóry ujawniają się w ciągu pierwszego roku życia dziecka, choć nie jest wykluczone ich pojawienie się również w późniejszym okresie.
Skóra pacjentów zmagających się z AZS wykazuje osłabienie naturalnych funkcji ochronnych i skłonność do nadmiernego wysychania. W konsekwencji nawet niewielkie oddziaływanie alergenów czy innych substancji drażniących może prowokować reakcje alergiczne. Co istotne, nawet w okresach, gdy nie obserwuje się zewnętrznych symptomów choroby, w głębszych warstwach skóry może trwać proces zapalny, który zwiększa ryzyko nagłego wystąpienia reakcji alergicznych.
Warto podkreślić, że atopowe zapalenie skóry jest schorzeniem dotykającym osoby z predyspozycjami do atopii, co oznacza, że często współwystępuje z innymi alergicznymi stanami, takimi jak alergie pokarmowe, wziewne, alergiczny nieżyt nosa czy astma.
Alergiczny wyprysk kontaktowy (ACD)
Alergiczny wyprysk kontaktowy, inaczej określany jako alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, to schorzenie, które dotyka osoby wrażliwe na określone alergeny. Do objawów dochodzi, gdy skóra tych osób nawiązuje kontakt z substancjami zwanymi haptenami. Są to małe cząsteczki, które mogą przenikać przez skórę, a następnie łączą się z białkami w organizmie, tworząc kompleksy immunologiczne. Właśnie te kompleksy są przyczyną reakcji alergicznej, ponieważ system odpornościowy osoby uczulonej traktuje je jako zagrożenie, co prowadzi do zapalnej odpowiedzi organizmu i pojawienia się zmian skórnych.
Alergia na słońce – polimorficzna osutka świetlna – objawy
Zwykle polimorficzna osutka świetlna (PMLE) występuje wiosną i wczesnym latem. Może jednak pojawić się zimą, po korzystaniu z solarium lub po wakacjach w ciepłych krajach. Zmiany skórne występują zwykle w ciągu kilku godzin (czasami kilku dni) po ekspozycji na słońce i towarzyszy im intensywny świąd. Wysypka trwa od jednego do kilku dni, a następnie ustępuje, jeśli unika się dalszej ekspozycji na słońce. Czasami wysypka utrzymuje się przez kilka tygodni. Zmiany goją się bez powstawania blizn. Charakterystyczną cechą polimorficznej osutki świetlnej jest to, że jest najbardziej nasilona wiosną i wczesnym latem, łagodnieje wraz z postępem lata i ustępuje jesienią lub zimą, a następnie powraca kolejnej wiosny.
W przypadku polimorficznej osutki świetlnej może występować kilka różnych rodzajów zmian skórnych (jak sama nazwa wskazuje – polimorficzna, czyli mająca wiele postaci), ale zwykle u danej osoby jest to określony rodzaj zmian skórnych i kiedy wysypka nawraca, wygląda tak samo, jak podczas poprzednich epizodów. Najczęściej są to swędzące, czerwone grudki, plamy lub krosty. Rzadziej zmiany przypominają ukąszenia owadów lub rumień wielopostaciowy.
Alergia na słońce: czerwone grudki, plamy i krosty. Fot. istockphoto.com
Wysypka najczęściej pojawia się na obszarach skóry narażonych na działanie promieni słonecznych – w górnej części klatki piersiowej, na dekolcie, szyi, ramionach, a czasami także łydkach. Choroba występuje częściej tam, gdzie skóra w czasie zimy jest zakryta. Wysypka rzadko występuje na twarzy i grzbietach dłoni.
Rzadko wysypce mogą towarzyszyć objawy ogólnoustrojowe, takie jak gorączka, dreszcze, ból głowy i nudności.
Dlaczego metal uczula?
Metal, jak każdy związek chemiczny, może powodować uczulenia. Szacuje się, że nawet 10–13% populacji może się borykać z alergią na metal. Najczęściej uczulają:
Niekwestionowanym zwycięzcą jest jednak nikiel, który jest odpowiedzialny za uczulenia w ponad 80% przypadków. Dzieje się tak, ponieważ najczęściej mamy z nim kontakt, jest on bowiem szeroko stosowany w życiu codziennym. Znajdziemy go m.in. w biżuterii, guzikach, suwakach, aparatach ortodontycznych, monetach, ozdobach oraz kluczach. Jak widać, trudno go uniknąć, a im częstszy kontakt z alergenem, tym większe ryzyko alergii.
Kolejnym silnie uczulającym pierwiastkiem jest kobalt. Wykorzystuje się go głównie do produkcji farb do malowania porcelany oraz w środkach czystości. Niewielkie ilości tego metalu mogą się także znajdować w niektórych farbach do tatuażu. Z kolei uczulenie na chrom zagraża głównie pracownikom budowlanym, bowiem spore ilości tego pierwiastka znaleźć można w cemencie i betonie. Alergia na pallad bardzo często łączy się z uczuleniem na nikiel. Dzieje się tak, ponieważ oba metale są stosowane w produkcji biżuterii i ozdób.
Alergia na metale może dotknąć każdego, jednak zdecydowanie bardziej są na niego narażone kobiety, a także dzieci, zwłaszcza dziewczynki, którym w młodym wieku przekłuto uszy niklowanymi kolczykami. Z uczuleniem borykają się także osoby, które na co dzień mają kontakt z metalami.
Alergia na metal zwykle bywa kontaktowa. Oznacza to, że aby doszło do uczulenia, musi dojść do zetknięcia alergenu ze skórą. Za alergenne właściwości metalu odpowiedzialne są tzw. hapteny. Są to substancje, które w połączeniu z białkami wywołują odpowiedź immunologiczną organizmu w postaci swędzącej zmiany skórnej. Alergia na metal może być także pokarmowa, zdarza się jednak zdecydowanie rzadziej. Należy wówczas unikać produktów bogatych w czynniki uczulające.