U nas zapłacisz kartą
Wszystko, co Musisz Wiedzieć o Wyprysku Łojotokowym u Niemowląt
Jak wygląda łojotokowe zapalenie skóry u niemowlaka?
Najczęstszą postacią ŁZS u niemowląt jest ciemieniucha. To tłuste, żółte łuski, nawarstwiające się na owłosionej skórze głowy, tworząc tzw. czepiec kołyskowy. Powstają w wyniku nadmiernej produkcji sebum, które zasycha i łączy się ze złuszczonym naskórkiem. Dla wielu świeżo upieczonych rodziców żółte płatki na główce niemowlęcia wyglądają niepokojąco. Jednak ciemieniucha jest najłagodniejszym objawem łojotokowego zapalenia skóry u niemowlaka. Chociaż wygląda nieestetycznie i niezdrowo, dziecko jej nie odczuwa.
Brak uciążliwego świądu, pieczenia, nieprzyjemnego napięcia skóry jest charakterystyczny dla wykwitów łojotokowych i pozwala odróżnić je od atopowego zapalenia skóry (AZS) oraz innych dermatoz wieku niemowlęcego.
Dziecięce łojotokowe zapalenie skóry a atopowe zapalenie skóry
Wypryski łojotokowe łatwo pomylić z objawami innych chorób skóry u niemowląt, zwłaszcza z atopowym zapaleniem skóry. ŁZS i AZS są bardzo powszechne. Obie dermatozy dają o sobie znać w pierwszych miesiącach życia dziecka. W przebiegu obu występują łuszczące się plamy o charakterze rumieniowym i zapalnym. Jednak mimo wielu podobieństw, istnieje kilka symptomów, dzięki którym można je rozróżnić. To ważne, ponieważ prawidłowe rozpoznanie choroby przesądza o sposobie leczenia i przywróceniu skórze dobrej kondycji. Dlatego, jeśli rodzice nie mają pewności odnośnie do rodzaju zmian skórnych u dziecka, najlepiej, aby pokazali je lekarzowi. Tym bardziej, że w okresie niemowlęcym mogą wystąpić różne problemy dermatologiczne.
- Łojotokowe zapalenie skóry u niemowlaka ujawnia się w pierwszych 3. miesiącach życia w postaci ognisk rumieniowych, pokrytych grubymi łuskami. Wypryskom łojotokowym nie towarzyszy suchość skóry ani uczucie dyskomfortu. Choroba zanika samoistnie przed ukończeniem 1. roku życia, jednak możliwe są nawroty.
- Atopowe zapalenie skóry u niemowlaka najczęściej daje o sobie znać po 3. miesiącu życia. Objawy AZS to drobnopłatowe, białe łuski obecne na suchej skórze. Atopia wywołuje świąd, nasilający się zwłaszcza wieczorami. W przebiegu choroby dochodzi do remisji i zaostrzania się objawów. Atopowe zapalenie skóry ma charakter przewlekły, nawrotowy. Część dzieci z biegiem czasu wyrasta z AZS, ale nie wcześniej niż w 2.-3. roku życia.
Łojotokowe zapalenie skóry - leczenie
W leczeniu łojotokowego zapalenia skóry najważniejsze jest łagodzenie objawów choroby. Niestety nie ma sposobu, aby całkowicie ją wyleczyć. Mimo to, kontrolując jej przebieg, można sprawić, że stanie się mniej uciążliwa.
Terapia zawsze jest dobrana indywidualnie do potrzeb i wieku małego pacjenta. Wśród leków na ŁZS u dzieci znajdują się preparaty keratolityczne, cytostatyczne, antyseptyczne, przeciwgrzybicze i przeciwbakteryjne - w zależności od podłoża zmian chorobowych. Czasem pomocne są glikokortykosteroidy, lecz to preparaty przeznaczone dla trochę starszych dzieci, przynajmniej dwuletnich. Niemowlętom alternatywnie przepisuje się preparaty z inhibitorem kalcyneuryny o działaniu immunomodulującym. Warto pamiętać, że leków sterydowych nie wolno nakładać na skórę twarzy.
Bez względu na rodzaj dobranych leków, w leczeniu dziecięcego łojotokowego zapalenia skóry kluczową rolę odgrywa codzienna pielęgnacja.
Leczenie łojotokowego zapalenia skóry
Jeśli ŁZS występuje głównie w postaci ciemieniuchy, konieczne jest systematyczne usuwanie łusek i strupów z użyciem specjalnych preparatów miejscowych. Środki te zawierają zwykle kwas salicylowy, siarczek selenu, mocznik, a także pirytionian cynku. Preparaty są dostępne w postaci oliwek, płynów, szamponów, kremów lub sprayów. Można także zastosować krem i szampon zawierający 2% ketokonazolu na zalecenie lekarza. Innym sposobem jest zmiękczanie łusek za pomocą oliwki dla niemowląt lub oliwy z oliwek, a następnie (po odczekaniu ok. 30 minut) wyczesanie łusek i umycie głowy szamponem na ciemieniuchę.
Jeśli zmiany zostały dotknięte nadkażeniem bakteryjnym lub grzybiczym, konieczne jest zastosowanie środków miejscowych zwalczających drobnoustroje. To również kremy lub maści, zawierające jednak substancje bakterio- i/lub grzybobójcze. W razie nasilonych objawów zapalnych, rumienia oraz swędzenia, niekiedy lekarz zaleca stosowanie glikokortykosteroidów.
Co jeszcze stosuje się na łojotokowe zapalenie skóry? Dobre działanie na usuwanie zmian i zapobieganie nawrotom mają poniższe składniki:
- oleje roślinne – przyspieszają regenerację skóry i zmiękczają łuski,
- gliceryna – wiąże wodę, przez co zwiększa poziom nawilżenia w skórze,
- pantenol – łagodzi i koi podrażnioną skórę oraz zmniejsza stany zapalne,
- witamina E – przyspiesza regenerację skóry.
Łojotokowe zapalenie skóry: objawy i leczenie
Początkowym objawem łojotokowego zapalenia skóry jest zwłaszcza rumień (zaczerwienienie skóry) na obszarach objętych zapaleniem. Z czasem może pojawiać się rogowacenie oraz umiarkowane lub znaczne łuszczenie się skóry. Objawom towarzyszy zazwyczaj świąd i pieczenie.
W miejscach, w których dochodzi do złuszczeń, mogą powstawać strupy, a nawet drobne ranki.
Stan zapalny z reguły najpierw pojawia się na skórze owłosionej. Łojotokowe zapalenie skóry głowy charakteryzuje się często splątaniem i przerzedzeniem włosów. Dolegliwości, o ile nie są bardzo nasilone, mogą przypominać zwykły łupież.
Leczenie łojotokowego zapalenia skóry nie jest proste, głównie ze względu na przewlekłą postać dolegliwości i ciągłe nawracanie choroby.
W niektórych wypadkach dolegliwości mogą utrzymywać się nawet do kilku lat, okresowo słabnąć lub nasilać się. Diagnoza łojotokowego zapalenia skóry również nie należy do oczywistych, ponieważ objawy dolegliwości są na ogół łudząco podobne do innych chorób dermatologicznych, np. łuszczycy, grzybicy czy łupieżu różowego. W celu postawienia diagnozy dermatolog zleca specjalne testy.
Leczenie zależy przede wszystkim od stopnia rozległości stanu zapalnego oraz tego, jak bardzo nasilone są jego objawy. Terapia ma przede wszystkim łagodzić objawy, przede wszystkim poprzez zmniejszanie liczby drożdżaków pasożytujących na skórze.
Głównie stosuje się farmakologiczne leczenie miejscowe (maści, kremy itp.). W rzadszych przypadkach, u osób dorosłych, u których objawy są bardzo nasilone, zleca się także farmakologiczne leczenie ogólne (zazwyczaj w postaci doustnego antybiotyku).
Przyczyny zmian łojotokowych u dzieci
Skąd biorą się zmiany łojotokowe u dzieci? Niestety mechanizm ich powstawania nie jest nam do końca znany. Eksperci sądzą, że jedną z przyczyn może być nadmierne gromadzenie się łoju wytwarzanego zgodnie z funkcjonowaniem gospodarki hormonalnej. W przypadku niemowląt na pracę gospodarki hormonalnej, a więc i na pracę gruczołów łojowych, mocno wpływają hormony matki w postaci androgenów (przechodzą one do organizmu dziecka drogą łożyskową w okresie ciąży, a po narodzinach poprzez karmienie piersią). Z tego powodu w późniejszych okresach życia łojotokowe zapalenie skóry występuje rzadko i ponowne objawy mogą wystąpić np. dopiero w okresie pokwitania, gdy dochodzi do zmian stężeń hormonów w dojrzewającym organizmie.
Innym z prawdopodobnych czynników rozwoju łojotokowego zapalenia skóry u dzieci jest drożdżak Pityrosporum ovale (Malassezia furfur) lub Candida – przy czym w przypadku niemowląt dane nie są jednoznaczne. Z dostępnych badań wynika natomiast, że grzyby te przyczyniają się często do rozwoju choroby u osób dorosłych.
Łojotokowe zapalenie skóry u niemowląt i małych dzieci wiąże się ponadto z niedojrzałością skóry. Dopiero ok. 3. roku życia skóra dziecka nabiera pełnej odporności, sprawności czynnościowej oraz sprawności strukturalnej. Do tego momentu jest cienka, bariera naskórka jest wysoko przepuszczalna i podatna na działanie niekorzystnych czynników zewnętrznych, takich jak drobnoustroje, zanieczyszczenia, hormony.
Jak choroba rozwija się w praktyce? Nieprawidłowa praca gruczołów łojowych powoduje produkcję zbyt dużych ilości łoju. Sebum zaczyna się zatem gromadzić w organizmie, przez co dochodzi do rozwoju czerwonych, swędzących plam na skórze (na twarzy, w okolicy pieluszkowej, na brzuszku, główce, rączkach), a kolejnym etapem może być tworzenie się żółtawych i białawych łusek.
