U nas zapłacisz kartą
Jak skutecznie leczyć wyprysk kontaktowy?
Czym jest wyprysk kontaktowy?
Wyprysk kontaktowy jest chorobą zapalną skóry spowodowaną przez chemikalia działające drażniąco lub substancje uczulające. Wywołuje charakterystyczne zmiany skórne: rumień, obrzęk, strupy i pęcherzyki (Świerczyńska-Krępa 2022). Oprócz tego, kontaktowemu zapaleniu skóry towarzyszy intensywny świąd, a drapanie prowadzi do dodatkowych trudności i może pogorszyć stan pacjenta.
Ze względu na dwie możliwe przyczyny kontaktowego zapalenia skóry – tj. substancje uczulające oraz drażniące – chorobę dzieli się na dwa główne rodzaje, odpowiednio: wyprysk alergiczny lub niealergiczny (czyli z podrażnienia). Oprócz tego wyróżnia się także wyprysk zawodowy oraz fotoalergiczny lub fototoksyczny (Lewandowska 2013).
Kto może zachorować na kontaktowe zapalenie skóry? Właściwie każdy: choroba może występować niezależnie od wieku, płci czy grupy etnicznej. Jednakże na poziomie globalnym istnieją pewne różnice w powszechności choroby w zależności od grupy. Np. badania ujawniły, że częstotliwość występowania wyprysku kontaktowego wśród dzieci w wieku 0-7 lat w Chinach wynosi 0,5%, podczas gdy w ogólnej europejskiej populacji jest to 15% (Li, Li 2021). Kontaktowe zapalenie skóry jest powszechniejsze wśród osób, których praca wymaga codziennego stosowania drażniących chemikaliów, np. fryzjerów, personelu medycznego czy sprzątaczy (Kieć-Świerczyńska i in. 2009). Długotrwały kontakt z substancjami podrażniającymi lub alergenami może spowodować, że wyprysk kontaktowy nabierze przewlekłego charakteru i przejdzie w postać ciężką, co utrudni jego diagnozę i odróżnienie od innych rodzajów egzemy, np. atopowego zapalenia skóry.
Przyczyny wyprysku kontaktowego niealergicznego
Wyprysk kontaktowy niealergiczny rozwija się w efekcie kontaktu skóry z substancjami drażniącymi. Nie dochodzi do rozwoju alergii, a jedynie stanu zapalnego. Najwcześniejszą postacią niealergicznego wyprysku kontaktowego może być pieluszkowe zapalenie skóry. Ten wyprysk kontaktowy u niemowląt powstaje w efekcie współdziałania takich czynników jak mechaniczne otarcia skóry pieluszką, oddziaływanie amoniaku i bakterii kałowych, a także nadkażenie skóry drożdżakami Candida albicans.
Czynnikami sprzyjającymi powstaniu niealergicznego wyprysku kontaktowego mogą być:
- detergenty,
- mydła,
- woda,
- cytrusy,
- związki rtęci,
- nadmanganian potasu,
- rozpuszczalniki,
- oleje,
- czosnek i cebula.
Uczulenie na twarzy – jak wygląda i co może być jego przyczyną?
Alergiczne kontaktowe zapalenie skóry – leczenie domowe
Gdy w wyniku alergii dochodzi do powstania wyprysku kontaktowego, leczenie domowe nie zastąpi leków przeciwhistaminowych i przeciwzapalnych, ale jest w stanie przyspieszyć gojenie się skóry. Do najskuteczniejszych domowych metod radzenia sobie z wypryskiem kontaktowym należy robienie okładów z miąższu aloesu, które pozwalają złagodzić pieczenie i świąd oraz zredukować zaczerwienienie skóry. Doraźnie można też smarować obszar objęty wypryskiem naturalnym olejem, np. z wiesiołka wykazującego silne właściwości nawilżające. Olej z wiesiołka sprawia, że woda zatrzymuje się w skórze, dzięki czemu szybciej znika podrażnienie.
W przypadku kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia w procesie leczniczym najważniejsze jest ograniczenie lub wyeliminowanie jakiegokolwiek kontaktu z czynnikami drażniącymi – zarówno w miejscu pracy, jak i w domu. Leczenie wyprysku kontaktowego ma dwa cele: zażegnanie stanu zapalnego i stworzenie warunków do naturalnej odbudowy naskórka.
Kluczową rolę odgrywają tutaj preparaty do stosowania miejscowego. Tak samo jak przy alergii kontaktowej, lekami pierwszego rzutu są środki przeciwzapalne (kortykosteroidy), a jako leczenie wspomagające stosuje się fototerapię UVB.
Kiedy dojdzie do zapalenia kontaktowego skóry z podrażnienia, równolegle z lekami wygaszającymi stan zapalny najlepiej używać preparatów pielęgnacyjnych, które wspomagają regenerację bariery naskórkowej (z mocznikiem, kwasem mlekowym, gliceryną, pyrolidonowym kwasem karboksylowym oraz lipidami: wazeliną, ceramidami, kwasem linolenowym).
e -Konsultacja z Receptą Online Kontaktowe zapalenie skóryWypełnij formularz medyczny, aby
rozpocząć e-konsultację lekarską
bez wychodzenia z domu.
Co robić, aby uniknąć zachorowania?
Ponieważ wyprysk zawodowy często powodują alergeny występujące w miejscu pracy czy podczas prac domowych, warto się zabezpieczać przed kontaktem z nimi za pomocą np. rękawiczek czy odzieży ochronnej.
Zobacz także
Alergia na chrom Chrom należy do najważniejszych alergenów kontaktowych. Wyprysk wywołany przez ten metal przebiega bardzo ciężko i zwykle trwa długo, nierzadko nawet dziesiątki lat.
Alergia na kobalt Kobalt należy do najczęstszych alergenów kontaktowych, przy czym uczula on różne grupy osób, w tym zarówno dzieci, jak i robotników z wypryskiem zawodowym.
Alergia na nikiel Najczęściej uczula nikiel znajdujący się w biżuterii, guzikach jeansów, sprzączkach pasków, a niekiedy również nożycach, sztućcach i innych wyrobach metalowych.
Alergeny kontaktowe Do najczęstszych alergenów kontaktowych w Polsce należą nikiel i chrom. Coraz częstsze jest też uczulenie na perfumy i aminy aromatyczne.
Wybrane treści dla Ciebie
Testy skórne Testy skórne to najważniejsze badanie wykorzystywane w diagnostyce alergii. Pozwalają one na proste, szybkie i bezpieczne potwierdzenie uczulenia na różne alergeny.
Próba prowokacyjna z alergenem Próba wykonywana jest w celu stwierdzenia, czy dana osoba jest uczulona na konkretny alergen. Badanie wykonuje się stosunkowo rzadko. Zwykle wtedy, gdy innymi metodami nie udało się potwierdzić nadreaktywności oskrzeli i (lub) uczulenia na konkretny alergen, a wynik badania ma znaczenie dla rozpoznania choroby.
Kontaktowe zapalenie skóry (wyprysk kontaktowy) - leczenie
Zasadnicze znaczenie ma wyeliminowanie kontaktu z alergenem lub czynnikiem drażniącym.
Podstawę leczenia przeciwzapalnego kontaktowego zapalenia skóry alergicznego i z podrażnienia stanowią glikokortykosteroidy stosowane miejscowo (np. w maści, kremie) zazwyczaj od kilku do kilkunastu dni. Bardzo suche zmiany na dłoniach lub stopach w ostrym okresie zapalenia mogą wymagać stosowania glikokortykosteroidów pod opatrunkiem. Czasem lekarz może zalecić także stosowanie glikokortykosteroidów doustnie w ciężkich przypadkach ostrego zapalenia lub w przypadku zajęcia dużej powierzchni skóry.
W ostrym zapaleniu z pęcherzykami i wysiękiem (zbieraniem się płynu) oprócz glikokortykosteroidów stosuje się okłady ściągające – z samej wody, z 0,9-procentowym roztworem NaCl lub z octanowinianem glinu. Okłady wysuszają skórę i łagodzą świąd. Stosuje się je kilka razy dziennie – wilgotną bawełnianą tkaninę nakłada się na skórę i zmienia 1–4 razy co 15–30 min.
W przypadku przewlekłego zapalenia i pogrubienia i szorstkości skóry w następstwie zapalenia, szczególnie w kontaktowym zapaleniu skory z podrażnienia, skuteczne są środki nawilżające z dużą zawartością tłuszczów, środki keratolityczne, czyli rozpuszczające zrogowaciałą warstwę naskórka (kremy zawierające polidokanol i mocznik) oraz wazelina.
Świąd można opanować, stosując doustnie leki przeciwhistaminowe lub leki przeciwświądowe (mentol 0,1–2%, kamfora 0,1–3%) miejscowo.
Fototerapię UVA lub UVB, czyli naświetlanie zmian, lekarz może zalecić u chorych, u których inne sposoby leczenia okazały się nieskuteczne albo są przeciwwskazane. Chorzy narażeni na alergeny zawodowe, którzy nie mogą stosować rękawic lub kremów ochronnych, mogą odnieść korzyść z przewlekłego stosowania fototerapii.
W fotoalergicznym i fototoksycznym kontaktowym zapaleniu skóry stosuje się preparaty zawierające filtry promieniowania UVB i UVA.