U nas zapłacisz kartą
Przyczyny wyprysku kontaktowego - W poszukiwaniu źródeł podrażnienia
Kontaktowe zapalenie skóry (wyprysk kontaktowy) - objawy
Charakterystycznym objawem wyprysku kontaktowego jest silny świąd skóry, na powierzchni której tworzy się zaczerwienienie, łuszczące się grudki oraz pęcherzyki. Ważne jest to, że zmiany tworzą się w miejscu kontaktu z np. tkaniną czy tworzywem zawierającym uczulające chorego czynniki (np. pod paskiem czy biżuterią u chorego uczulonego na nikiel, na rękach u sprzątaczki używającej środków czyszczących, na policzkach w miejscu, na który nałożono kosmetyk, który uczulił chorego pod wpływem opalania). Czasem zmiany występują jednak na całej powierzchni ciała. Chorzy na KZS z podrażnienia mogą odczuwać parzący ból lub pieczenie, zwłaszcza w razie kontaktu z substancją silnie drażniącą.
Skóra staje się pogrubiała, bardzo sucha, łuszczy się, wyraźnie zaznaczają się jej naturalne bruzdy (np. na nadgarstkach skóra może przypominać korę drzewa), skóra na dłoniach podeszwach niekiedy pęka powodując ból.
Co robić w razie wystąpienia objawów?
Natychmiast przerwij kontakt z substancją, którą podejrzewasz o wywołanie zmian – np. przemyj ręce po kontakcie z substancjami, które powodują objawy. W razie nasilonego świądu skóry możesz zażyć tabletkę leku przeciwhistaminowego (niektóre dostępne są bez recepty).
Wyprysk kontaktowy rozpoznaje się na podstawie charakterystycznego obrazu zmian skórnych oraz ustalenia związku pomiędzy ich pojawianiem się a np. pracą zawodową.
Wyprysk kontaktowy może przypominać wyprysk atopowy (atopowe zapalenie skóry) i inne mylone z nim choroby skóry. Najważniejszym badaniem w rozpoznaniu wyprysku kontaktowego są tzw. testy płatkowe. Polegają one na nałożeniu na skórę pleców małych krążków bibułek nasączonych różnymi substancjami wywołujących wyprysk kontaktowy (zawartymi w np. kosmetykach, gumie, metalach, lekach, tworzywach sztucznych). Pojawienie się pod ich wpływem zaczerwienienia, grudek czy pęcherzyków może oznaczać uczulenia na którą z tych substancji.
Jakie są przyczyny wyprysku kontaktowego?
Istnieje ponad 2 tys. substancji, które mogą wywoływać alergiczny wyprysk kontaktowy. Z wieloma z nich każdy styka się na co dzień. Mogą to być składniki perfum, farb do włosów, czy kosmetyków, proszków do prania, niektóre leki, chemikalia stosowane przy produkcji odzieży czy butów, elementy ubrań, biżuteria, a nawet przedmioty codziennego użytku (np. rękawiczki, klamki, paski). Najczęstszymi alergenami są: guma, nikiel, chrom, kobalt, formaldehyd. 2
Podjęcie stosownego leczenia wymaga diagnozy – trzeba oznaczyć alergen, który wywołuje wyprysk uczuleniowy. Robi się w tym celu tzw. testy płatkowe, które umożliwią rozpoznanie alergenu. Gdy już wiadomo, co jest przyczyną problemu, należy unikać kontaktu z danym alergenem. 3
Alergiczny wyprysk kontaktowy leczy się miejscowo, a niekiedy także przyjmując przeciwhistaminowe środki doustne, które działają przeciwświądowo. Zmiany skórne traktuje się różnie, w zależności od stopnia ich zaawansowania. Lekarze zalecają zwykle kortykosteroidy (zwężające naczynia krwionośne) w postaci maści lub kremu. 4 Jednym ze stosowanych kortykostroidów jest octan hydrokortyzonu, który nie tylko obkurcza naczynia krwionośne, ale również poprzez swoje miejscowe działanie przeciwzapalne i przeciwświądowe, skutecznie likwiduje objawy alergicznego wyprysku kontaktowego. Octan hydrokortyzonu to substancja czynna, która w dawce 10 mg/g od niedawna dostępna jest bez recepty w produkcie Maxicortan. Można go stosować u dorosłych i dzieci powyżej 12 roku życia. Nie należy stosować go dłużej niż 7 dni bez konsultacji z lekarzem.
1 Rożalski M., Blicharz L., Samochocki Z., Nadwrażliwość kontaktowa na nikiel u pacjentów chorych na atopowe zapalenie skóry, Dermatol Rev/Przegl Dermatol 2017, 104, s. 135.
2 Kieć-Świerczyńska M., Zasady diagnostyki, orzecznictwa i profilaktyki chorób zawodowych skóry, Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera w Łodzi 2010, s. 20-25.
3 Dobek J., Panaszek B., Alergologia w praktyce lekarza POZ. Lekarz POZ, 2016, 2(2), s. 129.
4 Śpiewak R., Alergia kontaktowa – diagnostyka i postępowanie. Alergia Astma Immunologia 2007, 12 (3): 109-127.
Jak się objawia kontaktowy wyprysk alergiczny?
U podłoża tego typu zmian skórnych leży nadwrażliwość na niektóre związki, powodowana nieprawidłową reakcją immunologiczną organizmu. Reakcja zapalna skóry objawia się grudkami wysiękowymi, pęcherzykami wypełnionymi płynem surowiczym, dość uporczywym swędzeniem, zaczerwienieniem. W zależności od tego, jak silny jest stan zapalny i jak długo trwa, objawy kontaktowego wyprysku alergicznego mogą się zmieniać (nasilać). 2
Wyprysk kontaktowy o charakterze alergicznym ma postać ostrą lub przewlekłą. Czas trwania i przebieg zapalenia skóry zależy od wielu czynników, m.in. od tego, jak długi jest kontakt z alergenem, jak silne jest stężenie tego alergenu, jakie podejmuje się środki zaradcze etc. Czasami udaje się uporać z problemem w kilka tygodni, a czasami leczenie trwa kilka lat, nie przynosząc spodziewanych efektów.
