Wyprysk kontaktowy na twarzy - przyczyny, objawy i skuteczne leczenie

Co robić, aby uniknąć zachorowania?

Ponieważ wyprysk zawodowy często powodują alergeny występujące w miejscu pracy czy podczas prac domowych, warto się zabezpieczać przed kontaktem z nimi za pomocą np. rękawiczek czy odzieży ochronnej.

Zobacz także

Alergia na chrom Chrom należy do najważniejszych alergenów kontaktowych. Wyprysk wywołany przez ten metal przebiega bardzo ciężko i zwykle trwa długo, nierzadko nawet dziesiątki lat.

Alergia na kobalt Kobalt należy do najczęstszych alergenów kontaktowych, przy czym uczula on różne grupy osób, w tym zarówno dzieci, jak i robotników z wypryskiem zawodowym.

Alergia na nikiel Najczęściej uczula nikiel znajdujący się w biżuterii, guzikach jeansów, sprzączkach pasków, a niekiedy również nożycach, sztućcach i innych wyrobach metalowych.

Alergeny kontaktowe Do najczęstszych alergenów kontaktowych w Polsce należą nikiel i chrom. Coraz częstsze jest też uczulenie na perfumy i aminy aromatyczne.

Wybrane treści dla Ciebie

Testy skórne Testy skórne to najważniejsze badanie wykorzystywane w diagnostyce alergii. Pozwalają one na proste, szybkie i bezpieczne potwierdzenie uczulenia na różne alergeny.

Próba prowokacyjna z alergenem Próba wykonywana jest w celu stwierdzenia, czy dana osoba jest uczulona na konkretny alergen. Badanie wykonuje się stosunkowo rzadko. Zwykle wtedy, gdy innymi metodami nie udało się potwierdzić nadreaktywności oskrzeli i (lub) uczulenia na konkretny alergen, a wynik badania ma znaczenie dla rozpoznania choroby.

Wyprysk alergiczny

Niektórzy zastanawiają się, czy wyprysk kontaktowy i alergia kontaktowa to to samo. Wyprysk kontaktowy alergiczny i alergia kontaktowa nie są tymi samymi zjawiskami. Wyprysk kontaktowy alergiczny jest wynikiem istniejącej alergii kontaktowej (jej objawem), zatem osoba z alergią kontaktową może nie mieć objawów (wyprysku), jeśli zidentyfikuje dany alergen i skutecznie będzie go unikać, ale nadal mimo braku objawów „ma” alergię kontaktową na daną substancję.

Wyprysk alergiczny występuje u nawet 5% osób mających kontakt z niklem i u nawet 3% po kontakcie z różnorodnymi składnikami produktów kosmetycznych.

Alergiczny wyprysk kontaktowy manifestuje się u osób mających uczulenie na substancję, z którą ich skóra miała kontakt. Mechanizm wywołujący alergiczne kontaktowe zapalenie skóry polega na reakcji układu immunologicznego na alergen (dokładniej hapten), z którym już wcześniej miał do czynienia. Przyczyną pojawienia się wyprysku kontaktowego są zazwyczaj substancje, takie jak metale, lateks, detergenty, kosmetyki, leki czy rośliny.

W wyniku ponownego kontaktu z alergenem dochodzi do procesu zapalnego, który wywołuje wyprysk alergiczny. Alergeny przenikają, łączą się z białkami tkankowymi, a następnie są „prezentowane” komórkom układu odpornościowego. Przy następnym kontakcie z substancją układ odpornościowy je „pamięta” przez to szybko dochodzi do objawów choroby.

Najczęstsze alergeny to:

• chrom,
• nikiel,
• kobalt,
• składniki gumy,
• żywice epoksydowe,
• związki zawarte w kosmetykach,
• formaldehyd,
• substancje zapachowe,
• balsam peruwiański,
• konserwanty,
• przyspieszacze wulkanizacji,
• leki,
• barwniki,
• kalafonia,
• lanolina,
• monomery akrylu.

W przypadku niektórych profesji alergiczne kontaktowe zapalenie skóry można nazwać chorobą zawodową. Należą do nich m.in. fryzjerzy i kosmetolodzy, opieka zdrowotna, pracownicy budowlani, rolnicy, pracownicy gastronomi, przemysłu chemicznego, metalurgicznego czy tekstylnego.

Przyczyny alergii skórnej

Przyczyny alergii skórnej są bardzo zróżnicowane. Najczęściej nieprawidłową reakcję wywołuje bezpośredni kontakt ciała z metalami, chemikaliami, składnikami pożywienia oraz roślinami.

Dobrze obrazuje to zestawienie ICD10, gdzie w kolejnych podkategoriach wyróżnione są różne typy alergicznego kontaktowego zapalenia skóry, występującego w odpowiedzi na:

• metale,
• substancje klejące,
• kosmetyki,
• leki
• barwniki
• inne środki chemiczne,
• pokarmy,
• rośliny.

W praktyce do czynników silnie alergizujących należą między innymi nikiel, chrom, cynk, kobalt, guma, lateks, terpentyna, formaldehyd oraz różne substancje znajdujące się w składzie kosmetyków.

Nie można zapominać, że na skórze objawiają się też czasem alergie wziewne (na przykład na pyłki roślin czy roztocza kurzu domowego) oraz pokarmowe (na białka określonych produktów spożywczych, takich jak truskawki, mleko, orzechy, kakao, jaja, zboża zawierające gluten).

U osób do tego predestynowanych, a więc alergików, układ odpornościowy wytwarza przeciwciała skierowane przeciw antygenom określonych alergenów. W następstwie tego uwalniane są różne substancje, takie jak histamina, które powodują reakcje zapalne - w tym przypadku reakcje skórne.

Skłonność do tego może być uwarunkowana genetycznie, istnieją też okoliczności zwiększające prawdopodobieństwo reakcji alergicznych oraz ich nasilenie, takie jak choćby silna i długotrwała ekspozycja na stres czy zmiany hormonalne w czasie ciąży i menopauzy.

Alergia skórna a tarczyca

Alergie skórne mogą współwystępować, a także być konsekwencją lub przyczyną innych schorzeń.

Zauważono na przykład, że alergie pokarmowe często nasilają objawy AZS. Innym przykładem złożonych zależności w tej materii jest związek alergii skórnej z tarczycą, a konkretnie chorobami autoimmunologicznymi (wywoływanymi autoagresją układu odpornościowego) tego gruczołu.

Leczenie

Leczenie wyprysku kontaktowego koncentruje się na eliminacji przyczyny, łagodzeniu objawów i zapobieganiu nawrotom. Główne metody leczenia i zalecenia obejmują:

• Eliminację kontaktu z drażniącymi substancjami i alergenami:
  • Identyfikacja i unikanie - zidentyfikowanie substancji wywołujących wyprysk i unikanie ich kontaktu ze skórą.
  • Zamiana produktów - zastąpienie produktów codziennego użytku łagodniejszymi, hipoalergicznymi wersjami.
  • Ochrona skóry - noszenie rękawiczek, odzieży ochronnej i stosowanie barier ochronnych w miejscu pracy lub w domu.
  • Kortykosteroidy miejscowe - kremy i maści kortykosteroidowe pomagają zmniejszyć stan zapalny i swędzenie. Stosuje się je zgodnie z zaleceniami lekarza.
  • Emolienty - nawilżające kremy i maści pomagają w utrzymaniu nawilżenia skóry i zapobiegają jej wysuszaniu oraz łuszczeniu się.
  • Leki przeciwhistaminowe - doustne leki przeciwhistaminowe mogą pomóc w łagodzeniu swędzenia i reakcji alergicznych.
  • Inhibitory kalcyneuryny - kremy zawierające takrolimus lub pimekrolimus mogą być stosowane jako alternatywa dla kortykosteroidów, zwłaszcza na delikatne obszary skóry, takie jak twarz.
  • Chłodne okłady - stosowanie chłodnych okładów na dotknięte obszary może pomóc w łagodzeniu swędzenia i stanu zapalnego.
  • Kąpiele owsiane - dodanie koloidalnej mąki owsianej do kąpieli może przynieść ulgę w przypadku swędzenia i podrażnienia skóry.
  • Olej kokosowy - naturalny środek nawilżający, który może pomóc w utrzymaniu nawilżenia skóry i łagodzeniu objawów.
  • Unikanie gorącej wody - mycie się w letniej wodzie, aby uniknąć dalszego podrażnienia skóry.
  • Delikatne środki myjące - stosowanie łagodnych, bezzapachowych środków do mycia skóry.
  • Nawilżanie skóry - regularne stosowanie emolientów po kąpieli i w ciągu dnia, aby utrzymać odpowiednie nawilżenie skóry.
  • Noszenie luźnej odzieży - wybór ubrań z naturalnych, przewiewnych tkanin, które nie podrażniają skóry.
  

  ---

  wyprysk kontaktowy