Wyprysk kontaktowy na twarzy - przyczyny, objawy i skuteczne leczenie

Kontaktowe zapalenie skóry (wyprysk kontaktowy) - objawy

Charakterystycznym objawem wyprysku kontaktowego jest silny świąd skóry, na powierzchni której tworzy się zaczerwienienie, łuszczące się grudki oraz pęcherzyki. Ważne jest to, że zmiany tworzą się w miejscu kontaktu z np. tkaniną czy tworzywem zawierającym uczulające chorego czynniki (np. pod paskiem czy biżuterią u chorego uczulonego na nikiel, na rękach u sprzątaczki używającej środków czyszczących, na policzkach w miejscu, na który nałożono kosmetyk, który uczulił chorego pod wpływem opalania). Czasem zmiany występują jednak na całej powierzchni ciała. Chorzy na KZS z podrażnienia mogą odczuwać parzący ból lub pieczenie, zwłaszcza w razie kontaktu z substancją silnie drażniącą.

Skóra staje się pogrubiała, bardzo sucha, łuszczy się, wyraźnie zaznaczają się jej naturalne bruzdy (np. na nadgarstkach skóra może przypominać korę drzewa), skóra na dłoniach podeszwach niekiedy pęka powodując ból.

Co robić, aby uniknąć zachorowania?

Ponieważ wyprysk zawodowy często powodują alergeny występujące w miejscu pracy czy podczas prac domowych, warto się zabezpieczać przed kontaktem z nimi za pomocą np. rękawiczek czy odzieży ochronnej.

Zobacz także

Alergia na chrom Chrom należy do najważniejszych alergenów kontaktowych. Wyprysk wywołany przez ten metal przebiega bardzo ciężko i zwykle trwa długo, nierzadko nawet dziesiątki lat.

Alergia na kobalt Kobalt należy do najczęstszych alergenów kontaktowych, przy czym uczula on różne grupy osób, w tym zarówno dzieci, jak i robotników z wypryskiem zawodowym.

Alergia na nikiel Najczęściej uczula nikiel znajdujący się w biżuterii, guzikach jeansów, sprzączkach pasków, a niekiedy również nożycach, sztućcach i innych wyrobach metalowych.

Alergeny kontaktowe Do najczęstszych alergenów kontaktowych w Polsce należą nikiel i chrom. Coraz częstsze jest też uczulenie na perfumy i aminy aromatyczne.

Wybrane treści dla Ciebie

Testy skórne Testy skórne to najważniejsze badanie wykorzystywane w diagnostyce alergii. Pozwalają one na proste, szybkie i bezpieczne potwierdzenie uczulenia na różne alergeny.

Próba prowokacyjna z alergenem Próba wykonywana jest w celu stwierdzenia, czy dana osoba jest uczulona na konkretny alergen. Badanie wykonuje się stosunkowo rzadko. Zwykle wtedy, gdy innymi metodami nie udało się potwierdzić nadreaktywności oskrzeli i (lub) uczulenia na konkretny alergen, a wynik badania ma znaczenie dla rozpoznania choroby.

Przyczyny alergii skórnej

Przyczyny alergii skórnej są bardzo zróżnicowane. Najczęściej nieprawidłową reakcję wywołuje bezpośredni kontakt ciała z metalami, chemikaliami, składnikami pożywienia oraz roślinami.

Dobrze obrazuje to zestawienie ICD10, gdzie w kolejnych podkategoriach wyróżnione są różne typy alergicznego kontaktowego zapalenia skóry, występującego w odpowiedzi na:

• metale,
• substancje klejące,
• kosmetyki,
• leki
• barwniki
• inne środki chemiczne,
• pokarmy,
• rośliny.

W praktyce do czynników silnie alergizujących należą między innymi nikiel, chrom, cynk, kobalt, guma, lateks, terpentyna, formaldehyd oraz różne substancje znajdujące się w składzie kosmetyków.

Nie można zapominać, że na skórze objawiają się też czasem alergie wziewne (na przykład na pyłki roślin czy roztocza kurzu domowego) oraz pokarmowe (na białka określonych produktów spożywczych, takich jak truskawki, mleko, orzechy, kakao, jaja, zboża zawierające gluten).

U osób do tego predestynowanych, a więc alergików, układ odpornościowy wytwarza przeciwciała skierowane przeciw antygenom określonych alergenów. W następstwie tego uwalniane są różne substancje, takie jak histamina, które powodują reakcje zapalne - w tym przypadku reakcje skórne.

Skłonność do tego może być uwarunkowana genetycznie, istnieją też okoliczności zwiększające prawdopodobieństwo reakcji alergicznych oraz ich nasilenie, takie jak choćby silna i długotrwała ekspozycja na stres czy zmiany hormonalne w czasie ciąży i menopauzy.

Alergia skórna a tarczyca

Alergie skórne mogą współwystępować, a także być konsekwencją lub przyczyną innych schorzeń.

Zauważono na przykład, że alergie pokarmowe często nasilają objawy AZS. Innym przykładem złożonych zależności w tej materii jest związek alergii skórnej z tarczycą, a konkretnie chorobami autoimmunologicznymi (wywoływanymi autoagresją układu odpornościowego) tego gruczołu.

Testy na alergię skórną. Kiedy najlepiej je wykonać?

W diagnostyce tego typu schorzeń wykonuje się testy skórne, które pozwalają określić, jakie konkretnie czynniki prowokują niepożądane reakcje układu odpornościowego.

Zastosowanie mają w tym przypadku przede wszystkim dwie metody:

• naskórkowe testy płatkowe (NTP) - wykonuje się je u pacjentów z podejrzeniem wyprysku kontaktowego. Na czym polegają? Na plecy przykleja się plastry nasączone określonymi alergenami. Najczęściej są to chrom, nikiel, kobalt, konserwanty, barwniki, leki oraz substancje zapachowe. Po 48 godzinach plastry są usuwane i wówczas dokonywany jest pierwszy odczyt. Drugi ma miejsce dzień później. Ocena jest dokonywana w trzypunktowej skali w zależności od zaobserwowanych objawów (brak / rumień / rumień i grudki / rumień, grudki i pęcherzyki),
• skórne testy punktowe (STP) - wskazaniem do ich wykonania jest podejrzenie atopowego zapalenia skóry, a także alergii na leki, pyłki, roztocza, składniki pokarmowe. Z technicznego punktu widzenia badanie polega na nałożeniu na skórę próbek różnych alergenów na skórę oraz substancji kontrolnych (histamina i sól fizjologiczna) a następnie nakłuciu tych miejsc. Po 20 minutach odczytuje się wynik. Na alergię wskazuje pojawienie się bąbla o średnicy przekraczającej rozmiary bąbla kontrolnego wywołanego działaniem histaminy. Typowe zestawy alergenów wykorzystywanych w tego typu badaniu zawierają m.in. pyłki drzew, traw i chwastów, a także roztocza kurzu, sierść i naskórek zwierząt domowych oraz grzyby pleśniowe. Niekiedy dodaje się do nich także próbki produktów żywnościowych.

Oprócz tego można wykonać też testy na alergie z krwi. W tym przypadku oznacza się przeciwciała klasy IgE skierowane przeciw konkretnych antygenom, co również stanowi potwierdzenie nieprawidłowego działania układu odpornościowego.

Testy skórne wykonywane w większych zestawach kosztują od 150 do nawet 350 złotych. W przypadku badań immunologicznych z krwi cena za sprawdzenie jednego tylko alergenu wynosi kilkadziesiąt złotych. Dobra wiadomość dla pacjentów jest taka, że wszystkie te badania można wykonać za darmo, jeśli tylko posiada się skierowanie od lekarza alergologa.

Leczenie

Leczenie wyprysku kontaktowego koncentruje się na eliminacji przyczyny, łagodzeniu objawów i zapobieganiu nawrotom. Główne metody leczenia i zalecenia obejmują:

• Eliminację kontaktu z drażniącymi substancjami i alergenami:
  • Identyfikacja i unikanie - zidentyfikowanie substancji wywołujących wyprysk i unikanie ich kontaktu ze skórą.
  • Zamiana produktów - zastąpienie produktów codziennego użytku łagodniejszymi, hipoalergicznymi wersjami.
  • Ochrona skóry - noszenie rękawiczek, odzieży ochronnej i stosowanie barier ochronnych w miejscu pracy lub w domu.
  • Kortykosteroidy miejscowe - kremy i maści kortykosteroidowe pomagają zmniejszyć stan zapalny i swędzenie. Stosuje się je zgodnie z zaleceniami lekarza.
  • Emolienty - nawilżające kremy i maści pomagają w utrzymaniu nawilżenia skóry i zapobiegają jej wysuszaniu oraz łuszczeniu się.
  • Leki przeciwhistaminowe - doustne leki przeciwhistaminowe mogą pomóc w łagodzeniu swędzenia i reakcji alergicznych.
  • Inhibitory kalcyneuryny - kremy zawierające takrolimus lub pimekrolimus mogą być stosowane jako alternatywa dla kortykosteroidów, zwłaszcza na delikatne obszary skóry, takie jak twarz.
  • Chłodne okłady - stosowanie chłodnych okładów na dotknięte obszary może pomóc w łagodzeniu swędzenia i stanu zapalnego.
  • Kąpiele owsiane - dodanie koloidalnej mąki owsianej do kąpieli może przynieść ulgę w przypadku swędzenia i podrażnienia skóry.
  • Olej kokosowy - naturalny środek nawilżający, który może pomóc w utrzymaniu nawilżenia skóry i łagodzeniu objawów.
  • Unikanie gorącej wody - mycie się w letniej wodzie, aby uniknąć dalszego podrażnienia skóry.
  • Delikatne środki myjące - stosowanie łagodnych, bezzapachowych środków do mycia skóry.
  • Nawilżanie skóry - regularne stosowanie emolientów po kąpieli i w ciągu dnia, aby utrzymać odpowiednie nawilżenie skóry.
  • Noszenie luźnej odzieży - wybór ubrań z naturalnych, przewiewnych tkanin, które nie podrażniają skóry.
  

  ---

  wyprysk kontaktowy