U nas zapłacisz kartą
Leczenie łojotokowego wyprysku - Skuteczne metody i strategie
Czym jest wyprysk łojotokowy?
Wyprysk łojotokowy inaczej nazywany łojotokowym zapaleniem skóry, jest schorzeniem dermatologicznym, związanym z zaburzeniem pracy hormonów, objawiającym się rumieniem i wykwitami, które pokrywają się żółtymi oraz brązowymi strupami. Stan zapalny najczęściej pojawia się na owłosionej skórze głowy i wszędzie tam, gdzie wydzielany jest łój ‒ na czole, okolicy między brwiami lub między fałdami nosowo-wargowymi. Wyprysk łojotokowy może pojawić się także na tułowiu, w okolicach mostka czy łopatek.
Przyczyn występowania łojotokowego zapalenia skóry należy doszukiwać się w zaburzeniach gospodarki hormonalnej, choć mechanizm powstawania zmian nie został całkowicie wyjaśniony. Zdecydowanie jedną z przyczyn pojawiania się wyprysków na twarzy i ciele jest nadmierne gromadzenie się łoju, co szczególnie można zauważyć u młodych osób w okresie pokwitania. W przypadku niemowląt ma to ścisły związek ze zmianami zachodzącymi w gospodarce hormonalnej matki. Zmiany te mają bardzo znaczący wpływ na pierwsze tygodnie życia dziecka, bowiem produkowane przez matkę androgeny oddziałują na pracę gruczołów łojowych niemowlaka. Należy pamiętać o tym, że łojotokowe zapalenie skóry ma charakter przewlekły i może bardzo często nawracać. Bardzo silny wpływ na jego występowanie, oprócz zaburzeń gospodarki hormonalnej, ma także prowadzony przez nas styl życia. Nieodpowiednia dieta, nieprzestrzeganie zasad higieny osobistej, a także stres mogą powodować jego nasilenie lub nawracanie.
W zależności od tego czy wyprysk łojotokowy dotyczy niemowlaka, czy osoby dorosłej, jego objawy, miejsce występowania na ciele i przebieg choroby będą się od siebie różnić. W przypadku łojotokowego zapalenia skóry u dziecka będziemy mieć do czynienia z objawami o umiarkowanym nasileniu, do których można zaliczyć łuszczące się lub tworzące strupy fragmenty naskórka. Jeśli stopień nasilenia się zwiększy, przybierają one żółto-brązową barwę, a swoim wyglądem mogą przypominać łuskę. Czasami wokół miejsc zmienionych zapalnie może pojawić się rumień. Zmiany te najczęściej zlokalizowane są na skórze głowy dziecka.
Jak już wspomnieliśmy, w przypadku osób w okresie pokwitania jak i dorosłych, występowanie wyprysku łojotokowego na twarzy związane jest z nadprodukcją sebum czyli innymi słowy ‒ nadmiernym wydzielaniem łoju. Zmiany charakterystyczne dla wyprysku łojotokowego przypominają tłuste żółto-szare łuski oraz strupy, które ściśle przylegają do podłoża. Bardzo często towarzyszy temu nasilony rumień oraz wysięk. Powstający stan zapalny może sprzyjać nadkażeniom bakteryjnym oraz drożdżakowym. Wyprysk łojotokowy u dorosłych występuje nie tylko na skórze głowy, ale jeszcze częściej na twarzy. Może przenieść się również na plecy czy klatkę piersiową i dekolt.
Co robić w przypadku wystąpienia objawów łojotokowego zapalenia skóry?
W przypadku pojawienia się pierwszych zmian u dziecka na owłosionej skórze głowy wskazane jest delikatne wyczesywanie łuski za pomocą miękkich szczotek niemowlęcych po wcześniejszym zastosowaniu preparatów rozmiękczających łuskę. Natomiast w razie rozwoju bardziej nasilonego stanu zapalnego z wykwitami sączącymi lub w łojotokowym zapaleniu skóry zajmującym rozległe powierzchnie, w tym okolicę pieluszkową, wskazana jest konsultacja dermatologiczna.
Rozpoznanie łojotokowego zapalenia owłosionej skóry głowy zwykle nie nastręcza trudności diagnostycznych. W przypadku pojawienia się zmian poza skórą głowy w diagnostyce różnicowej łojotokowego zapalenia skóry u niemowląt należy brać pod uwagę m.in. atopowe zapalenie skóry. Atopowe zapalenie skory różni się od łojotokowego zapalenia skóry późniejszym początkiem (zwykle po 3. miesiącu życia), nasilonym świądem, często dodatnim rodzinnym wywiadem atopowym oraz bardzo suchą skórą.
Jakie są sposoby leczenia łojotokowego zapalenia skóry?
W przypadku ciemieniuchy podstawowe znaczenie ma systematyczne usuwanie nawarstwień łusek i strupów za pomocą miejscowych preparatów zawierających kwas salicylowy, mocznik, siarczek selenu i pirytionian cynku (płyny, oliwki, szampony). Jednym ze sposobów leczenia wyprysku łojotokowego jest stosowanie 2% ketokonazolu w postaci kremu i szamponu. W przypadku nadkażenia bakteryjnego lub drożdżakowego wskazane jest zastosowanie miejscowych środków przyczynowych. W razie wystąpienia nasilonych objawów zapalnych, rumienia oraz świądu można włączyć do leczenia preparaty glikokortykosteroidów o niewielkiej mocy w postaci aerozoli i lotionów.
W przypadku prawidłowego postępowania łojotokowe zapalenie skóry u niemowląt mija najczęściej w ciągu kilku tygodni, chociaż może trwać nawet do 1. roku życia, u dorosłych natomiast ma tendencję do nawrotów i wymaga stałej pielęgnacji.
Diagnoza - jakie badania przeprowadza się przy podejrzeniu łojotokowego zapalenia skóry (ŁZS)
Rozpoznanie łojotokowego zapalenia skóry ustala się na podstawie badania dermatologicznego. W typowych przypadkach nie są wymagane żadne badania dodatkowe, lekarz rozpoznaje chorobę na podstawie charakterystycznego wyglądu zmian skórnych i informacji uzyskanych od pacjenta na temat przebiegu choroby. W uzasadnionych sytuacjach, zwłaszcza w przypadku różnicowania z łuszczycą lub zmianami skórnymi o charakterze wyprysku, może być konieczne wykonanie biopsji i pobranie wycinków do badania histopatologicznego.
U niemowląt leczenie łojotokowego zapalenia skóry (ŁZS) polega na stosowanie środków zmiękczających i nawilżających (emolientów), które wpływają na rozluźnienie łusek (np. olej mineralny, oliwa z oliwek lub wazelina). Dermokosmetyki te nanosi się na głowę dziecka przed kąpielą, a następnie spłukuje i pocierając ściereczką lub szczotką do włosów dla niemowląt można usunąć łuski.
Łagodne łojotokowe zapalenie owłosionej skóry głowy można leczyć dostępnymi bez recepty szamponami przeciwłupieżowymi (zawierającymi siarczek selenu, pirytionian cynku lub dziegcie). Korzystne może być także używanie szamponu z olejkiem z drzewa herbacianego. Długotrwałą kontrolę objawów może zapewnić stosowanie szamponów przeciwgrzybiczych zawierających ketokonazol lub cyklopiroks, które stosuje się codzienne lub przynajmniej 2–3 razy w tygodniu przez kilka tygodni, aż do uzyskania rezultatu. Następnie, w zapobieganiu nawrotom można stosować te szampony raz w miesiącu. Należy przestrzegać zaleceń dotyczących ich stosowania, m.in. zapewnić odpowiednio długi (ok. 5 min) czas pozostawienia ich na skórze głowy. W cięższej postaci choroby lekarz może zalecić stosowanie szamponu z glikokortykosteroidami.
W leczeniu łojotokowego zapalenia skóry twarzy i tułowia mają zastosowanie zarówno leki przeciwzapalne, jak i przeciwgrzybicze. Do leków przeciwzapalnych należą miejscowe glikokortykosteroidy (stosowane pod nadzorem lekarza) oraz inhibitory kalcyneuryny (takrolimus i pimekrolimus). Tę ostatnią grupę można stosować bezpiecznie nawet na skórę twarzy i przez dłuższy czas. W leczeniu zmian na owłosionej skórze głowy wykorzystuje się także pirytonian cynku, dziegcie, ichtiol czy siarkę. W bardziej nasilonych postaciach łojotokowego zapalenia skóry lekarz może rozważyć leczenie lekami przeciwgrzybiczymi stosowanymi doustnie.