U nas zapłacisz kartą
Wyprysk czy czyrak - Krzyżówka chorób skórnych
Czyrak gromadny (karbunkuł) i mnogi (czyraczność)
Czyraki najczęściej występują pojedynczo. Zdarza się jednak, że infekcja miejscowa jest masywna i powoduje powstanie kilku guzków w jednej okolicy. Mówimy wtedy o czyraku gromadnym (tzw. karbunkuł). Jeszcze innym stanem jest mnogi czyrak (tzw. czyraczność), czyli powstanie zmian w różnych miejscach i w różnym czasie.
Leczenie zależy od wielkości, stopnia zaawansowania i rozległości zmiany. Nie należy rozpoczynać leczenia samodzielnie, ponieważ może to spowodować zaostrzenie procesu chorobowego, powodując powracanie zapalenia mieszka włosowego, rozprzestrzenienie zmiany a tym samym również stanu zapalnego.
Niewielkie, pojedyncze zmiany czasami udaje się wygoić, stosując leki miejscowo lub antybiotyk doustnie. Jednak gdy jest już czop martwiczy, to zazwyczaj konieczne jest mechaniczne usunięcie, czasami z dodatkowym nacięciem skóry. Po takim zabiegu w okresie gojenia się rany konieczne jest odpowiednie pielęgnowanie jej i ochrona opatrunkiem. Przy zmianach większych (czyrak gromadny), licznych (czyraczność lub czyrak mnogi) lub nawracających, dodatkowo zastosowanie mają niektóre antybiotyki, zazwyczaj podawane doustnie.
Jak długo utrzymuje się czyrak?
Pojedyncze goją się dość szybko, w większości przypadków nie pozostawiając po sobie śladu lub z pozostawieniem niewielkiej blizny, jako pozostałości po ubytku w skórze spowodowanym obecnością ropnia. Bardziej kłopotliwe w leczeniu są czyraki mnogie i gromadne — wtedy czas leczenia może wydłużyć się nawet do kilku miesięcy.
Jak objawia się czyrak?
Zazwyczaj pierwszym objawem jest twardy, czerwony guzek sprawiający dolegliwości bólowe przy dotyku. W miarę rozwoju zmiana ulega zmiękczeniu. Po upływie od 4 do 6 dni pojawia się na jej czubku ropny pęcherzyk, pod którym formuje się czop martwiczy.
W pełni rozwinięty czyrak charakteryzuje się przede wszystkim czerwoną, opuchniętą i bolesną skórą wokół guza. Czasami w przebiegu choroby może występować gorączka. Jeżeli zauważymy, że na naszym ciele zaczyna pojawiać się boląca i twarda „krostka”, to powinniśmy pokazać ją lekarzowi w celu rozpoczęcia leczenia lub w razie niepowodzenia leczenia zachowawczego, w celu chirurgicznego wycięcia zmiany.
W skrajnych przypadkach nieleczone infekcje mieszka włosowego mogą doprowadzić do rozwoju poważniejszych zakażeń całego organizmu. Bardzo ważne jest to, żeby samodzielnie nie podejmować próby usunięcia ropnia znajdującego się na czubku, w szczególności w okolicach twarzy. W razie samoistnego pęknięcia czyraka należy odpowiednio zabezpieczyć ranę jałowym opatrunkiem i zgłosić się do lekarza.
Czyrak na twarzy
Czyrak zlokalizowany na twarzy, szczególnie w okolicy górnej wargi, nosa, skroni czy oczodołu, wymaga bardzo pilnego leczenia. Taka lokalizacja stwarza ryzyko przedostania się zakażenia do wnętrza czaszki, powodując skutki neurologiczne, w tym zapalenie opon mózgowych.
Wykwity wtórne
Nadżerka jest powierzchownym ubytkiem naskórka, który ustępuje bez pozostawienia blizny. Nadżerki tworzą się w miejscu wykwitów pierwotnych: pęcherzyków, pęcherzy, krost, sączących grudek.
Przeczos
Fot. 9. Przeczos
Przeczos linijny ubytek naskórka będący następstwem drapania. Odmiennie niż nadżerki, przeczosy występują w skórze niezmienionej na skutek mechanicznych urazów.
Pęknięcie, szczelina
Pęknięcie, szczelina jest płytkim linijnym ubytkiem skóry dotyczącym głównie naskórka. Występuje w okolicach, gdzie skóra narażona jest na napinanie i rozciąganie (okolica otworów naturalnych, brodawek sutkowych, dużych stawów). Czynnikami predysponującymi do pęknięć są: suchość skóry i jej wzmożone rogowacenie (rogowiec dłoni i stóp), obrzęk i stan zapalny (wyprzenia drożdżakowe, grzybica stóp międzypalcowa).
Rozpadlina
Rozpadlina różni się od pęknięcia głębszym usadowieniem, sięgającym do skóry właściwej. Zmiany te łatwiej ulegają wtórnemu zakażeniu, goją się z pozostawieniem blizny.
Łuska
Fot. 10. Łuska
Fot. 11. Strup
Fot. 12. Owrzodzenie
Łuska jest wykwitem powstającym w wyniku niepełnego oddzielania się powierzchownych, zrogowaciałych warstw naskórka.
Ze względu na wielkość łusek wyróżniamy: złuszczanie otrębiaste (łupież skóry owłosionej głowy, przyłuszczyca plackowata drobnoogniskowa, odra) i złuszczanie płatowe (erytrodermie, płonica, choroba Kawasakiego).
Strup
Strup – wykwit powstający na skutek zasychania na powierzchni skóry płynu surowiczego, ropnego lub surowiczo-krwawego z resztkami rozpadłych komórek, krwinek i bakterii. Następstwem strupów pokrywających nadżerki są przejściowe przebarwienia, natomiast pokrywających owrzodzenia – blizny.
Rokowanie i powikłania czyraka
W przypadku zachowania odpowiednich zasad higieny miejsca chorobowo zmienionego, nadzoru lekarza oraz stosowania się do jego zaleceń, czyrak jest całkowicie uleczalny. Nie należy podejmować prób samodzielnego leczenia lub – co gorsza – wyciskania lub przekłuwania czopa mieszczącego się na czubku. Może to spowodować nasilenie się stanu zapalnego, skutkując gorszym gojeniem się rany, większym bólem i dyskomfortem. Niestety z racji tego, że zmiana występuje na skórze, po jego zagojeniu może pozostać blizna, w szczególności, jeżeli konieczne było chirurgiczne nacięcie i opróżnienie ropy.
- Jeśli zauważysz u siebie bądź bliskich zmianę na skórze sugerującą, że może być to czyrak, zgłoś się po pomoc do specjalisty.
- Pod żadnym pozorem nie podejmuj próby samodzielnego usunięcia zmiany.
- Nie przebijaj ropnego wybrzuszenia powstałego na czubku zmiany.
- Dbaj o codzienną higienę w tym częste mycie rąk.
- Przy goleniu czy depilacji różnych okolic ciała zadbaj, aby skóra była czysta. Używaj wyłącznie własnych, wyczyszczonych i zdezynfekowanych nożyków do golenia i/lub depilatorów.
- Jeśli opiekujesz się osobą, u której wystąpił czyrak, dbaj o higienę podczas kontaktu i pielęgnacji zmiany skórnej (zmian opatrunków).
- Dbaj o zbilansowaną zdrową dietę, odpowiednią ilość snu i rozładowywanie stresu. Utrzymasz dobrą kondycję organizmu i zmniejszysz ryzyko spadku odporności.
"Zakażenia skóry i tkanek miękkich - złożony i aktualny problem diagnostyczny i terapeutyczny lekarza każdej specjalności medycznej" K. Gołąbek, J. Lasek, W. Marks, Via Medica 2012 r.
"Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową" S.Jabłońska, S.Majewski, PZWL 2008 r.
