U nas zapłacisz kartą
"Wyprysk w okolicy odbytu - Przyczyny, Objawy i Skuteczne Leczenie"
Ropień odbytu
Ropień odbytowo-odbytniczy (ropień odbytu) to zamknięta przestrzeń zawierająca ropę i bakterie zlokalizowana w tkankach miękkich w pobliżu odbytu i odbytnicy. Ropnie dzieli się w zależności od lokalizacji względem mięśni zwieracza wewnętrznego i zewnętrznego odbytu. Mięśnie te niczym pierścień otaczają kanał odbytu: zwieracz wewnętrzny położony jest w najbliższym sąsiedztwie kanału odbytu, mięsień zwieracz zewnętrzny leży na zewnątrz od zwieracza wewnętrznego, oddzielony od niego cienką warstwą tkanki łącznej. Mięsień zwieracz wewnętrzny pozostaje w stałym skurczu i utrzymuje szczelność odbytu. Fizjologicznie ulega rozluźnieniu tylko podczas oddawania stolca. Mięsień zwieracz zewnętrzny jest mięśniem poprzecznie prążkowanym zależnym od woli.
Najczęściej ropień położony jest tuż obok kanału odbytu, w jego dolnym biegunie (ropień okołoodbytowy), rzadziej lokuje się między zwieraczami (ropień międzyzwieraczowy) lub bocznie od obu zwieraczy (ropień odbytniczo-kulszowy).
Ryc. Budowa odbytu
Szerzenie się zakażenia od ropnia do skóry okolicy okołoodbytowej powoduje powstanie przetoki, czyli patologicznego połączenia między skórą a kanałem odbytu. Ropień jest fazą ostrą zakażenia, przetoka zaś jest wyrazem fazy przewlekłej.
Kontaktowe zapalenie skóry (wyprysk kontaktowy) – przyczyny
- Alergiczne kontaktowe zapalenie skóry
- nikiel, np. biżuteria, wykończenia odzieży (zamki, guziki), okulary
- chrom (metale, cement, skóra garbowana)
- kobalt (metale, cement)
- formaldehyd (odzież, lakier do paznokci, tworzywa sztuczne)
- substancje zapachowe (perfumy, olejki eteryczne, kosmetyki)
- balsam peruwiański (perfumy)
- konserwanty (podłoże leków stosowanych miejscowo, kosmetyki)
- przyśpieszacze wulkanizacji i przeciwutleniacze gumy (rękawiczki lateksowe, bielizna, buty, lycra, oleje techniczne)
- leki (neomycyna, benzokaina)
- barwniki (farby do włosów i tkanin)
- kalafonia (kleje, papier, pokosty)
- lanolina (kremy)
- monomery akrylu (cement ortopedyczny).
Czynniki ryzyka rozwoju alergicznego kontaktowego zapalenie skóry nie są znane, ale wydaje się, że duże znaczenie ma predyspozycja genetyczna.
- Kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia
Powstaje w wyniku kontaktu skóry ze stężoną substancją drażniącą (np. silne kwasy albo zasady, wybielacze) albo w wyniku przewlekłego działania mniej stężonej substancji powodującej wysuszenie skóry i uszkodzenie naskórka.
Substancje drażniące:- mydła i detergenty
- alkohole i środki odkażające
- kwasy i ługi
- rozpuszczalniki organiczne, smary, oleje techniczne, benzyna, olej napędowy
- żywice i kleje
- farby, tusze i werniksy
- cement, beton, gips
- środki owadobójcze i grzybobójcze
- nawozy sztuczne
- włókna szklane.
- Fotoalergiczne lub fototoksyczne kontaktowe zapalenie skóry
Przyczyny fototoksycznego kontaktowego zapalenie skóry, to np. dziegieć, furokumaryny (np. psolareny stosowane leczniczo lub zawarte w owocach, zwłaszcza w limonkach i jarzynach), czerwień bengalska (stosowana w okulistyce), niesteroidowe leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, pochodne kwasu propionowego (np. ibuprofen).
Przyczyny fotoalergicznego kontaktowego zapalenia skóry, to np. kosmetyki z filtrem UV, substancje zapachowe, środki odkażające, leki przeciwgrzybicze.
Jakie są objawy ropni?
Najczęstszy objaw to obrzęk okolicy odbytu i ból. Przyjęcie pozycji siedzącej, ruch, perystaltyka jelitowa, np. podczas wypróżnienia nasilają ból. Często występuje gorączka, osłabienie i złe samopoczucie. Podczas badania stwierdza się wówczas zaczerwienienie skóry okolicy okołoodbytowej, stwardnienie skóry i tkanki podskórnej oraz bolesność przy dotyku. Po przebiciu się ropnia na powierzchnię skóry wydobywa się cuchnąca treść. Przebicie ropnia zwykle powoduje zmniejszenie bólu. Objawem przetoki okołoodbytowej jest przewlekły wyciek treści ropnej brudzącej bieliznę, ból podczas defekacji oraz świąd okolicy odbytu.
Poza badaniem fizykalnym i podstawowymi badaniami endoskopowymi, jak sigmoidoskopia (prosta i mało inwazyjna ocena giętkim endoskopem końcowego odcinka jelita grubego) czy anoskopia (ocena odbytu przeziernym, krótkim sztywnym wziernikiem) wykonuje się badania obrazowe pokazujące anatomię chorej okolicy i dokładne położenie ropnia oraz ewentualnych przetok. Badania te to rezonans magnetyczny oraz endosonografia wewnątrzodbytnicza, czyli ultrasonografia transrektalna. Te wysokospecjalistyczne badania pozwalają także na prognozowanie przebiegu choroby.
Jak często występuje alergiczny wyprysk kontaktowy? (tu: czy występuje rodzinnie)
Tak jak wspomniano, wyprysk jest często występującą jednostką dermatologiczną, przy czym w populacji dorosłych dominuje kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia wywołane drażniącym działaniem substancji zewnętrznych na skórę człowieka, takich jak detergenty, rozpuszczalniki, kwasy i zasady. U dzieci występowanie tej postaci wyprysku jest co prawda możliwe, jednak ze względu na brak kontaktu z wymienionymi substancjami należy ona do rzadkości, częściej stwierdza się alergiczne kontaktowe zapalenie skóry. W przypadku alergicznego wyprysku kontaktowego nie obserwuje się podłoża genetycznego ani występowania rodzinnego. Obecność chorób atopowych (astmy, alergicznego nieżytu nosa, atopowego zapalenia skóry) nie zwiększa ryzyka rozwoju tego schorzenia, chociaż w populacji dzieci z rozpoznaniem atopowego zapalenia skóry, ze względu na uszkodzenia naskórka, ta postać wyprysku może się rozwinąć niezależnie.
Alergiczny wyprysk kontaktowy cechuje się występowaniem różnorodnych zmian skórnych. Jak już wspomniano, podstawowym wykwitem jest grudka, która przekształca się w pęcherzyk, a ten z kolei w sączącą nadżerkę, pokrywającą się z czasem strupkiem. Zmiany te lokalizują się na rumieniowym podłożu, są wyraźnie odgraniczone od zdrowej skóry i mogą się ze sobą zlewać, tworząc rozległe ogniska. Zmianom skórnym towarzyszy nasilony świąd, a w okresie gojenia obserwuje się złuszczanie naskórka. W fazie przewlekłej dominuje pogrubienie naskórka, może nawet dochodzić do jego bolesnych pęknięć. Zmiany lokalizują się zwykle w miejscu kontaktu z uczulającym alergenem. W przypadku niklu, który jest jednym z najczęstszych alergenów, zmiany skórne mogą być umiejscowione na pleckach dziecka (w miejscu przylegania do skóry metalowych zapinek), w okolicy pępka (z powodu kontaktu z metalowym guzikiem) czy na nadgarstku (w wyniku kontaktu z metalowym paskiem od zegarka).
Jakie jest leczenie?
Jeśli ropień jest położony powierzchownie u poza tym zdrowej osoby, a najczęstsze ropnie okołoodbytowe mają właśnie taką lokalizację, to wykonuje się nacięcie w znieczuleniu miejscowym w warunkach ambulatoryjnych. W niepowikłanym przypadku leczenie antybiotykami nie jest konieczne. Zaleca się je u chorych na cukrzycę, białaczkę, z wadami zastawek serca i leczonych immunosupresyjne.
W przypadku rozległych ropni lub ropni występujących w przebiegu innych chorób, a także przetok niezbędne jest leczenie chirurgiczne. W leczeniu przetok zakłada się niewchłanialną nić tzw. seton, co umożliwia gojenie się i zamykanie ziarninowaniem kanału przetoki. W leczeniu ropni w przebiegu choroby Leśniowskiego i Crohna stosuje się antybiotyki, takie jak metronidazol i cyprofloksacyna ogólnie i miejscowo. W leczeniu opornych na konwencjonalne leczenie przetok towarzyszących tej chorobie skuteczne są leki biologiczne, czyli przeciwciała przeciw czynnikowi martwicy nowotworów anty-TNF-α (infliksymab, adalimumab).