U nas zapłacisz kartą
Wysypka na dłoniach i stopach - Przyczyny, Objawy i Skuteczne Metody Leczenia
Choroba dłoni, stóp i jamy ustnej
Choroba dłoni, stóp i jamy ustnej (HFMD, z ang. hand, foot and mouth disease [a] , czasami błędnie [potrzebny przypis] zwana chorobą bostońską [1] ) – choroba zakaźna, infekcja wywoływana przez grupę wirusów [2] . Najczęściej rozpoczyna ją pojawienie się gorączki i ogólnie złe samopoczucie [2] . Dzień lub dwa później na śluzówce jamy ustnej pacjenta (herpangina), na spodzie stóp, we wnętrzu dłoni a czasem także na pośladkach i w pachwinach pojawia się wysypka grudkowo-plamista w postaci płaskich, zaczerwienionych plamek lub guzków, które mogą przerodzić się w pęcherze [3] [4] [5] . Objawy choroby zazwyczaj pojawiają się w trzy do sześciu dni od kontaktu z wirusem [6] . Wysypka zwykle mija sama po około tygodniu [7] . W niektórych przypadkach po kilku tygodniach może nastąpić utrata paznokcia lub paznokci u stóp lub rąk, jednak te następnie odrastają [8] .
Wirusy powodujące HFMD rozprzestrzeniają się przez bliski kontakt osobisty z osobą zakażoną: drogą kropelkową poprzez kaszel czy kichanie albo też przez kontakt z kałem lub innymi wydzielinami ciała. Wektorem zakażenia mogą być także zanieczyszczone przedmioty, takie jak klamki czy szczoteczki do zębów [9] . Najczęstszą przyczyną choroby jest szczep A16 wirusa coxsackie, drugą w kolejności jest Enterowirus 71 [10] . Poza nimi HFMD powodują także inne szczepy wirusa coxsackie i inne enterowirusy [10] [11] . Niektóre osoby, zwłaszcza dorośli, mogą być nosicielami wirusa i wektorami dalszych zakażeń, mimo że u nich samych nie rozwijają się symptomy choroby [2] . Choroby nie przenoszą inne zwierzęta poza ludźmi, nie są również na nią narażone [9] .
Diagnozę najczęściej stawia się na podstawie objawów, choć możliwe jest także badanie na obecność wirusa materiału pobranego z wymazu gardła lub ze stolca [12] . Podstawowym sposobem zapobiegania rozprzestrzenianiu się choroby jest mycie rąk, dezynfekcja przedmiotów używanych przez zakażonych (np. klamek) i izolacja chorych w domach [9] . Przeciw chorobie nie ma dedykowanych leków przeciwwirusowych ani szczepionek, choć prace nad tymi ostatnimi trwają [13] .
Wysypka przy bostonce – jak wygląda?
W ciągu dwóch dni od pojawienia się pierwszych objawów na ciele pojawia się wysypka (więcej: wysypka bostońska). Płaskie czerwone lub różowe plamki, które często przekształcają się w wypełnione płynem pęcherze. Z tego powodu chorobę dłoni, stóp i jamy ustnej można pomylić z ospą wietrzną. Pęcherzyki przy bostonce są bolesne i nieswędzące. Przy ospie wysypka rzadko występuje też na dłoniach i stopach. Taka lokalizacja jest za to typowa dla choroby bostońskiej. W przypadku tej ostatniej pęcherzyki często powstają też w jamie ustnej i wokół ust . W miejscu pęcherzy mogą powstawać bolesne owrzodzenia.
fot. Typowym objawem bostonki jest wysypka na dłoniach, stopach i w jamie ustnej / Adobe Stock, LoloStock
fot. Objawem bostonki jest wysypka w jamie ustnej, a czasami też wokół ust, fot. Adobe Stock / Krzysztof
fot. Wysypka na dłoniach to charakterystyczny objaw bostonki / Adobe Stock, o1559kip
Po zniknięciu zmian skórnych czasami dochodzi do późnych objawów, ujawniających się nawet w ciągu kilku tygodni po infekcji. To np. łuszczenie się skóry na dłoniach i stopach. U niektórych osób po chorobie można zauważyć zmiany na płytce paznokciowej w postaci białych linii, może również dojść do rozwarstwiania się paznokci.
Zapobieganie bostonce
Bostonka jest bardzo zakaźna, ale można spróbować uchronić przed nią dzieci. W tym celu należy:
- Dbać o higienę – często myj dziecku ręce, przebieraj je od razu po powrocie ze żłobka czy przedszkola (i pierz ubrania), a także czyść środkiem antybakteryjnym jego zabawki.
- Unikać korzystania z cudzych sztućców, ręczników i innych rzeczy osobistych. Należy też unikać picia z czyjegoś kubeczka.
- Unikać tłumów – gdy słyszysz, że w okolicy występują zachorowania na bostonkę, nie zabieraj dziecka na sale zabaw, do kina czy na zakupy do hipermarketu.
- Odżywiać się zdrowo – właściwa dieta wzmacnia naturalną odporność człowieka.
- Dezynfekować i czyścić powierzchnie i przedmioty używane przez chorego na bostonkę.
Nie istnieje szczepionka przeciwko wirusowi wywołującego bostonkę.
Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!
Leczenie bostonki
Bostonka to samoograniczająca się choroba wirusowa, dlatego leczenie ma na celu przede wszystkim łagodzenie objawów. Jeśli dziecko ma gorączkę, podawaj mu dużo napojów (najlepiej letniej wody). A w razie potrzeby zastosuj leki przeciwgorączkowe z paracetamolem. Poza tym chory powinien odpoczywać, a pomieszczenie, w którym przebywa, powinno być wietrzone.
Z powodu pęcherzyków w jamie ustnej dziecko może mieć trudności z jedzeniem . Nie zmuszaj go do niego, a jedynie proponuj letnie, delikatne, niekwaśne potrawy, np. kisiel, zupę krem z kurczaka i marchewki, kaszkę na mleku.
Pęcherzyków w wysypce bostońskiej nie wolno przekłuwać ani rozdrapywać. Może to doprowadzić do ich nadkażenia przez bakterie, wówczas konieczne będzie leczenie antybiotykiem.
W przypadku podejrzenia bostonki u dziecka należy skonsultować się z pediatrą, aby lekarz wykluczył inne choroby , którym towarzyszy wysypka (np. odrę, różyczkę czy ospę).
