U nas zapłacisz kartą
Wysypka na dłoniach i stopach - Przyczyny, Objawy i Skuteczne Metody Leczenia
Choroba dłoni, stóp i jamy ustnej
Choroba dłoni, stóp i jamy ustnej (HFMD, z ang. hand, foot and mouth disease [a] , czasami błędnie [potrzebny przypis] zwana chorobą bostońską [1] ) – choroba zakaźna, infekcja wywoływana przez grupę wirusów [2] . Najczęściej rozpoczyna ją pojawienie się gorączki i ogólnie złe samopoczucie [2] . Dzień lub dwa później na śluzówce jamy ustnej pacjenta (herpangina), na spodzie stóp, we wnętrzu dłoni a czasem także na pośladkach i w pachwinach pojawia się wysypka grudkowo-plamista w postaci płaskich, zaczerwienionych plamek lub guzków, które mogą przerodzić się w pęcherze [3] [4] [5] . Objawy choroby zazwyczaj pojawiają się w trzy do sześciu dni od kontaktu z wirusem [6] . Wysypka zwykle mija sama po około tygodniu [7] . W niektórych przypadkach po kilku tygodniach może nastąpić utrata paznokcia lub paznokci u stóp lub rąk, jednak te następnie odrastają [8] .
Wirusy powodujące HFMD rozprzestrzeniają się przez bliski kontakt osobisty z osobą zakażoną: drogą kropelkową poprzez kaszel czy kichanie albo też przez kontakt z kałem lub innymi wydzielinami ciała. Wektorem zakażenia mogą być także zanieczyszczone przedmioty, takie jak klamki czy szczoteczki do zębów [9] . Najczęstszą przyczyną choroby jest szczep A16 wirusa coxsackie, drugą w kolejności jest Enterowirus 71 [10] . Poza nimi HFMD powodują także inne szczepy wirusa coxsackie i inne enterowirusy [10] [11] . Niektóre osoby, zwłaszcza dorośli, mogą być nosicielami wirusa i wektorami dalszych zakażeń, mimo że u nich samych nie rozwijają się symptomy choroby [2] . Choroby nie przenoszą inne zwierzęta poza ludźmi, nie są również na nią narażone [9] .
Diagnozę najczęściej stawia się na podstawie objawów, choć możliwe jest także badanie na obecność wirusa materiału pobranego z wymazu gardła lub ze stolca [12] . Podstawowym sposobem zapobiegania rozprzestrzenianiu się choroby jest mycie rąk, dezynfekcja przedmiotów używanych przez zakażonych (np. klamek) i izolacja chorych w domach [9] . Przeciw chorobie nie ma dedykowanych leków przeciwwirusowych ani szczepionek, choć prace nad tymi ostatnimi trwają [13] .
Bostonka — drogi zakażenia
Bostonką zarażają się głównie dzieci uczęszczające do żłobków i przedszkoli. Wirus przenosi się przez mocz, kał i ślinę , a zatem drogą kropelkową lub przez bezpośredni kontakt. Wystarczy, że chore dziecko kichnie na zabawkę (lub rówieśnika) lub nie umyje po skorzystaniu z toalety rąk i pójdzie się bawić z innymi dziećmi. Po 3-5 dni od kontaktu z zakażoną osobą mogą wystąpić objawy infekcji. Szczyt zachorowań przypada na miesiące letnie, ale do zachorowań często dochodzi też późną zimą lub wczesną wiosną.
Objawy infekcji pojawiają się po okresie wylęgania choroby trwającym 3-5 dni. Początkowo przypominają przeziębienie lub anginę.
Objawy bostonki to:
- gorączka (38-39°C),
- utrata apetytu,
- ból gardła,
- wysypka — pojawia się w ciągu 2 dni od początku objawów, głównie na dłoniach, podeszwach stóp i w jamie ustnej,
- złe samopoczucie,
- ból głowy,
- bóle mięśniowe.
Bostonka trwa około tygodnia (do 10 dni) i jest zazwyczaj łatwo diagnozowana przez lekarza pierwszego kontaktu.
fot. Objawy bostonki/ Ula Bugaieva
Z powodu silnego bólu gardła, który rozwija się po 1-2 dniach gorączki, dziecko często traci apetyt, nie chce przyjmować płynów, ani jedzenia. Jest to sporym problemem i stanowi zagrożenie odwodnieniem.
Wysypka przy bostonce – jak wygląda?
W ciągu dwóch dni od pojawienia się pierwszych objawów na ciele pojawia się wysypka (więcej: wysypka bostońska). Płaskie czerwone lub różowe plamki, które często przekształcają się w wypełnione płynem pęcherze. Z tego powodu chorobę dłoni, stóp i jamy ustnej można pomylić z ospą wietrzną. Pęcherzyki przy bostonce są bolesne i nieswędzące. Przy ospie wysypka rzadko występuje też na dłoniach i stopach. Taka lokalizacja jest za to typowa dla choroby bostońskiej. W przypadku tej ostatniej pęcherzyki często powstają też w jamie ustnej i wokół ust . W miejscu pęcherzy mogą powstawać bolesne owrzodzenia.
fot. Typowym objawem bostonki jest wysypka na dłoniach, stopach i w jamie ustnej / Adobe Stock, LoloStock
fot. Objawem bostonki jest wysypka w jamie ustnej, a czasami też wokół ust, fot. Adobe Stock / Krzysztof
fot. Wysypka na dłoniach to charakterystyczny objaw bostonki / Adobe Stock, o1559kip
Po zniknięciu zmian skórnych czasami dochodzi do późnych objawów, ujawniających się nawet w ciągu kilku tygodni po infekcji. To np. łuszczenie się skóry na dłoniach i stopach. U niektórych osób po chorobie można zauważyć zmiany na płytce paznokciowej w postaci białych linii, może również dojść do rozwarstwiania się paznokci.