U nas zapłacisz kartą
Zmiany nowotworowe skóry - Przyczyny, Objawy i Sposoby leczenia
Rak podstawnokomórkowy (carcinoma basocellulare)
Rak podstawnokomórkowy (carcinoma basocellulare) jest jednym z najczęstszych nowotworów skóry. To rak o miejscowej złośliwości, tzn. cechuje go powolny przebieg – rozrasta się miejscowo, naciekając podłoże i może wywołać zniszczenie tkanek otoczenia. Rak podstawnokomórkowy niezwykle rzadko powoduje przerzuty (jeden przerzut na 4000 raków). Częściej występuje u osób w starszym wieku. Objawem raka podstawnokomórkowego jest perełkowaty guzek o błyszczącej i gładkiej powierzchni. Guzek taki może się rozrastać odśrodkowo, tworząc większą zmianę. Raki podstawnokomórkowe zwykle są umiejscowione na twarzy – głównie na czole, w okolicach oczodołów i nosa, na plecach, rzadziej na kończynach górnych i dolnych. Wyróżnia się kilka odmian raków podstawnokomórkowych.
Fot. Rak podstawnokomórkowy (owrzodzenie w okolicy ciemieniowej skóry owłosionej głowy)
Rak podstawnokomórkowy skóry
Rak podstawnokomórkowy skóry stanowi około 70 procent wszystkich przypadków raka skóry. Zmiana chorobowa najczęściej ulokowana jest na twarzy, najczęściej na czole, w okolicy nosa i oczodołów, na policzkach, wargach, ale też na uszach, szyi, ramionach, udach i w okolicy krocza.
Rak skóry daje różne objawy. Najczęściej rak podstawnokomórkowy skóry to guzek o gładkiej i błyszczącej powierzchni, często otoczony wałowatym brzegiem. Rak podstawnokomórkowy skóry może być też niewielką ranką, która nie goi się, a po odpadnięciu z niej strupa, tworzy się kolejny.
Ten typ raka skóry bardzo rzadko daje przerzuty, zwykle jest małoinwazyjny. Przyczyny raka podstawnokomórkowego to nadmierna i częsta ekspozycja na działanie promieni ultrafioletowych (na słońce i w solarium), częsty kontakt ze związkami arsenu oraz ze środkami ochrony roślin. Ryzyko zachorowania znacznie rośnie po 50. roku życia.
Co wiesz o czerniaku? Sprawdź wiedzę o nowotworze skóry:
Rak kolczystokomórkowy skóry
Rak kolczystokomórkowy skóry to zaawansowana postać raka płaskonabłonkowego skóry. Przyczyną powstania tego nowotworu złośliwego jest nadmierne wystawianie ciała na działanie promieni ultrafioletowych. Występuje najczęściej u osób w średnim wieku i starszych. Zmiany pojawiają się na twarzy, dłoniach, szyi i narządach płciowych, przeważnie na granicy błon śluzowych i skóry.
Rak kolczystokomórkowy skóry szybko się rozwija, nacieka okoliczne tkanki i daje przerzuty. Nowotwór skóry tego rodzaju objawia się guzem, który szybko się rozrasta i twardnieje, z czasem krwawi lub może sączyć się z niego przezroczysta lub mętna ciecz. Skóra wokół zmiany rakowej przeważnie jest owrzodzona, zrogowaciała, może być pokryta strupami, tak jak sam guz.
Zobacz film: Solarium - korzystać czy nie? Źródło: Dzień Dobry TVN
Dziwne włoski na skórze
O toczącym się w organizmie procesie nowotworowym może również świadczyć gwałtowny porost jasnych, cienkich i dość długich (3-4 cm) włosków w miejscach, w których być ich nie powinno: na twarzy, małżowinach usznych, następnie na skórze ciała (bez okolic dłoni, podeszew stóp, okolic narządów płciowych). Ten objaw może zwiastować raka płuc, raka jelita, trzustki, raka pęcherza moczowego, a także ostrą białaczkę.
Skórnym objawem nowotworu może być również rumień, któremu towarzyszy obrzęk. Zmiany rumieniowo-obrzękowe w okolicach twarzy (zwłaszcza wokół oczu) i w obrębie kończyn może świadczyć o raku sutka, płuc albo nosogardzieli. Z kolei złuszczający się rumień z niewielkim wysiękiem na brodawce sutkowej i w jej okolicy może sugerować raka odbytu, prostaty, pęcherza moczowego lub szyjki macicy. Okrągłe lub owalne zmiany rumieniowe układające się w ogniska przypominające przekrój pnia mogą zwiastować raka przełyku, płuca, piersi lub jelita. Natomiast fioletowy rumień w okolicy powiek z towarzyszącym mu obrzękiem oczodołów może towarzyszyć rakowi jajnika lub piersi u kobiet oraz rakowi płuca lub przewodu pokarmowego u mężczyzn.
Chłoniak skóry typu T (ziarniniak grzybiasty, Mycosis fungoides)
To rzadki nowotwór skóry. występuje u osób między 40. a 60. rokiem życia, częściej u mężczyzn. Jest spowodowany niekontrolowanym rozrostem komórek T w skórze. Najczęstsze typy/rodzaje chłoniaka skórnego T-komórkowego to ziarniniak grzybiasty oraz Zespół Sezary'ego.
Choroba Pageta - we wczesnym etapie choroby na skórze pojawiają się plamy rumieniowe, które wywołują świąd i uczucie pieczenia. Może z nich sączyć się wydzielina. Następnie mogą się pojawić nadżerki (często krwawiące).Zmiany występują zwykle w okolicy zewnętrznych narządów płciowych: srom, odbyt, prącie i worek mosznowy - są to okolice bogate w gruczoły apokrynowe i ekrynowe. Rzadziej nowotwór obejmuje górną część ud, pośladki, pachy i okolicę pępka. Znane są pojedyncze przypadki lokalizacji zmian nowotworowych w obszarach skóry pozbawionych gruczołów apokrynowych np.: w przewodach słuchowych zewnętrznych, na powiekach, w przełyku, w cewce moczowej.
Co trzeba robić po zakończeniu leczenia?
Pacjentowi zaleca się wizyty kontrolne zgodnie z zaleceniami lekarza. Zwykle obejmują one kontrole w okresie po zabiegu operacyjnym, a następnie co 3 miesiące w ciągu pierwszego roku oraz co 6 miesięcy w ciągu kolejnych lat. Ważne jest samobadanie, czyli oglądanie samodzielnie skóry przez pacjenta i w razie zauważenia niepokojących zmian niezwłoczne zgłoszenie się do lekarza.
Ze względu na fakt, że promieniowanie słoneczne jest najważniejszym czynnikiem sprzyjającym powstawaniu raka skóry, głównym celem profilaktyki jest ograniczenie ekspozycji na UV, które powinno polegać na stosowaniu preparatów z filtrami przeciwsłonecznymi, ubrań ochronnych, ograniczeniu czasu spędzanego na wolnym powietrzu w godzinach największego nasłonecznienia i przebywanie w cieniu. W ciągu ostatnich 30 lat odkryto wiele mechanizmów mających wpływ na powstawanie różnych nowotworów skóry. Odkrycia te przyczyniły się do stworzenia środków ochronnych i chemioprewencyjnych, które zwiększają możliwości zapobiegania nowotworom.
Chemioprewencja to dziedzina powstała w wyniku oddziaływania wiedzy odnoszącej się do: kancerogenezy (powstawania komórek nowotworowych), biologii komórki, badań przesiewowych w kierunku raka lub wczesnego jego wykrywania. Na podstawie badań wiadomo, że selen chroni przed wystąpieniem raka podstawnokomórkowego, a retinoidy przed rogowaceniem słonecznym. Coraz popularniejszą formą zapobiegania nowotworom skóry jest zażywanie polifenoli (zawartych np. w zielonej herbacie), które mają właściwości antyoksydacyjne.
Najważniejszym elementem profilaktyki raka skóry jest unikanie promieniowania UV i maksymalne skrócenie czasu ekspozycji skóry na bezpośrednie promieniowanie słoneczne. Stosowanie preparatów przeciwsłonecznych jako pierwszej linii obrony przeciwnowotworowej oparte jest na wynikach kontrolowanych badań przeprowadzonych u pacjentów z dużym ryzykiem rozwoju raka, które wykazały, że codzienne używanie produktów o szerokim spektrum ochrony zmniejszyło liczbę zmian typu rogowacenia słonecznego.
