U nas zapłacisz kartą
Zmiany skórne po kontakcie z roślinami - Objawy, Przyczyny i Sposoby Leczenia
Jak rozpoznać i leczyć reakcje skórne spowodowane roślinami?
Rozpoznanie fitofotodermatozy opiera się przede wszystkim na typowych objawach i okolicznościach, które im towarzyszą. Symptomy takie jak zaczerwienienie, swędzenie, pęcherze, czy nawet owrzodzenia pojawiają się zazwyczaj na odsłoniętych obszarach skóry, które miały kontakt z rośliną i były wystawione na działanie promieni słonecznych. Charakterystyczne jest, że objawy pojawiają się po pewnym czasie od ekspozycji, nie od razu, co może utrudniać ich skojarzenie z przyczyną.
Leczenie fitofotodermatozy koncentruje się na łagodzeniu objawów i ochronie uszkodzonej skóry przed dalszym uszkodzeniem. Kluczowe kroki to:
- Oczyszczanie skóry: Usunięcie wszelkich śladów rośliny z skóry, aby zapobiec dalszemu działaniu fototoksycznych substancji.
- Łagodzenie objawów: Zastosowanie chłodnych okładów, kremów z aloesem czy maści kortykosteroidowych do zmniejszenia stanu zapalnego i bólu.
- Unikanie słońca: Chronienie dotkniętych obszarów przed dalszą ekspozycją na światło, aż do całkowitego wyleczenia.
- Konsultacja medyczna: W przypadku poważnych objawów lub gdy domowe metody nie przynoszą ulgi, konieczna jest konsultacja dermatologiczna.
Konsultacja lekarska zmian skórnych
Każdy zabieg wykonywany w gabinetach medycyny estetycznej powinien być poprzedzony konsultacją lekarską, chociażby z tego powodu, że nie wszystkie zabiegi mogą być wykonywane o każdej porze roku.
– W okresie dużego nasłonecznienia, czyli wiosną, latem aż do wczesnej jesieni, nie powinno wykonywać się zabiegów fotouczulających: peelingów mechanicznych, enzymatycznych, zabiegów przy użyciu lasera. Ekspozycja na słońce po wykonaniu tych zabiegów może spowodować różnego rodzaju komplikacje. W okresie dużego nasłonecznienia można natomiast zdecydować się na zabiegi z zastosowaniem toksyny botulinowej, kwasu hialuronowego czy też innych produktów, które możemy podawać metodą mezoterapii czy wtłaczania. W tym okresie można także wykonywać całą gamę zabiegów z zakresu fizjoterapii, które nie są fotouczulające – mówi lek. med. Marta Pelc.
Raakcje alergiczne
Reakcje alergiczne wywołane roślinami mogą być natychmiastowe (odpowiedź typu I) lub opóźnione (odpowiedż typu IV).
Reakcja nadwrażliwości typu natychmiastowego kojarzy się często z atopią, przebiega w postaci pokrzywki, obrzęku naczynioruchowego, wstrząsu anafilaktycznego. Reakcje tego typu są spowodowane związkami pochodzenia roślinnego, zawartymi w artykułach spożywczych lub będących składnikami kosmetyków. Ogrodnicy rzadko są narażeni na ryzyko wystąpienia tej reakcji, ale u osobników atopowych może dochodzić do zaostrzenia zmian wypryskowych po ekspozycji na trawy. Do roślin ozdobnych oraz używanych w gospodarstwie domowym, mogących prowadzić do rozwoju reakcji nadwrażliwości typu natychmiastowego, należą Verbena hybrids i kulisty karczoch (Cynara scolimus). Do nadwrażliwości krzyżowej dochodzi pomiędzy spokrewnionymi gatunkami owoców liczi i mango lub między gatunkami nie spokrewnionymi, takimi jak arbuz i pyłki traw lub jabłka i pyłki brzozy.
Duży problem społeczny stanowi alergia typu reakcji natychmiastowej na preparaty gumowe. Alergenami w tych produktach są białka powierzchniowe, które są niedostatecznie wyekstrahowane z surowca pochodzącego z drzew tropikalnych - Havea brasiliensis. U osób uczulonych na gumę może dochodzić do wystąpienia reakcji krzyżowych na owoce, tj. banany czy jabłka.
Spożycie surowców roślinnych może prowadzić do wystąpienia zmian pokrzywkowych.
Reakcje nadwrażliwości typu pierwszego mogą prowadzić do nasilenia zmian wypryskowych, szczególnie u osób stykających się z żywnością (zawodowe białkowe zapalenie skóry). Donoszono, że marynaty ogórkowe oraz truskawki są przyczyną pokrzywki.
Reakcja elergiczna typu czwartego powstaje w postaci osutki w kilka godzin lub dni po kontakcie z rośliną, w miejscu ekspozycji. Do głównych roślin uczulających należą gatunki Rhus, np. sumak jadowity, pierwiosnek cieplarniany (Primula obconica), przedstawiciele rodziny stokrotek (Compositae), bluszcz (Hedera helix), astroemeria, cebulki oraz drzewa iglaste. Primula obconica wywołuje charakterystyczną osutkę w kształcie prążków zlokalizowanych w obrębie powierzchni zgięciowych przedramion i rąk. Rośliny z rodziny Compositae mogą prowadzić do zapalenia skóry twarzy, co jest spowodowane kontaktem z ich cząsteczkami unoszącymi się w powietrzu. Bluszcz angielski (Hedera helix) powoduje powstanie reakcji obrzękowych o zabarwieniu żywoczerwonym. Jego cebulki mogą wywoływać odczyny alergiczne lub podrażnienie prowadzące do powstania bolesnych pęknięć naskórka na opuszkach palców. Do uczulenia może dojść również w wyniku kontaktu z wyciągami leczniczych środków ziołowych, jak łopian lekarski (Arctium lappa) czy składników rumianku (Chamaemelum nobile) i Matricariae recutita. Spożycie Tanaccum parthenium (złocień - maruna) doprowadza do powstania zapalenia skóry u osób uczulonych. Spokrewnione z rodziną Compositae - Lauraccae, Magnoliaceae, Jubulaccae mogą powodować takie same reakcje ze strony skóry. Gatunki Rhus (Toxicodendron) są główną przyczyną występowania alergicznego zapalenia skóry, szczególnie w USA, gdzie jest ona bardzo często spotykana. Do innych przedstawicieli sumaka jadowitego, wywołujących alergiczne stany zapalne skóry, należą orzechy nerkowca (Anocardium occidentale), badulla (Senecarpus coriaccae) na subkontynencie indyjskim, jak również Rhus verniciflua i Rhus succedaneum w Nowej Zelandii. Hedera helix zawiera alergizujące farkarinole.
Zapobieganie fitofotodermatozie: praktyczne wskazówki
Zapobieganie fitofotodermatozie jest znacznie prostsze i bardziej efektywne niż leczenie już powstałych objawów. Oto kilka praktycznych wskazówek, które pomogą uniknąć tej nieprzyjemnej reakcji:
- Poznaj rośliny: Zdobądź wiedzę o roślinach, które mogą wywołać fitofotodermatozę, szczególnie jeśli lubisz ogrodnictwo lub spędzasz dużo czasu na zewnątrz.
- Używaj rękawic: Podczas pracy z roślinami zawsze używaj rękawic ochronnych, aby uniknąć kontaktu skóry z potencjalnie niebezpiecznymi sokami roślinnymi.
- Myj ręce i skórę: Po kontakcie z roślinami, nawet jeśli używasz rękawic, dokładnie myj ręce i każdą część ciała, która mogła mieć z nimi kontakt.
- Ostrożność przy jedzeniu i piciu na zewnątrz: Bądź świadomy ryzyka, np. jedząc cytrusy czy pijąc napoje z nich w słoneczne dni, zwłaszcza na zewnątrz.
Przestrzeganie tych prostych zasad może znacząco zmniejszyć ryzyko wystąpienia fitofotodermatozy i pozwolić cieszyć się naturą bez obawy o nieprzyjemne konsekwencje dla skóry.
Zabiegi na zmiany skórne twarzy
Bardzo popularnymi zabiegami, wykonywanymi w gabinetach medycyny estetycznej, są te przy użyciu toksyny botulinowej i kwasu hialuronowego.
Toksyna botulinowa, popularnie zwana jadem kiełbasianym, służy do terapii zmarszczek mimicznych. Wstrzykuje się ją przy użyciu jednorazowej strzykawki, zaopatrzonej w bardzo cienką igłę. Zabieg trwa krótko, zazwyczaj nie dłużej niż 15-20 minut.
Toksyna botulinowa zaczyna działać już po dwóch, trzech dniach od momentu wstrzyknięcia. Pełny efekt widoczny jest po około tygodniu i utrzymuje się średnio przez pół roku. W jego efekcie zmarszczki zostają całkowicie lub częściowo wygładzone, bez wpływu na ogólną mimikę twarzy.
W przypadku zmarszczek statycznych, pojawiających się z wiekiem, zwykle stosowany jest kwas hialuronowy. To substancja występująca w naszym organizmie, jesteśmy do niej przyzwyczajeni, a więc rzadko zdarzają się reakcje odrzuceniowe.
Kwas hialuronowy używany jest do:
- wypełniania bruzd i zmarszczek,
- modelowania twarzy, nosa, ust, linii żuchwy,
- podniesienia linii brwi,
- niwelowania cieni pod oczami.
Efekt zabiegu, wykonanego przy użyciu kwasu hialuronowego, utrzymuje się nawet dwa lata.