Alergia pokarmowa: Objawy na Skórze i Jak Je Rozpoznać

Przyczyny alergii pokarmowej

Pierwszą istotną przyczyną powstawania alergii pokarmowych u wielu ludzi są predyspozycje genetyczne , a szczególnie wrodzona skłonność do wytwarzania nadmiaru przeciwciał IgE. Dodatkowo ważną rolę odgrywają czynniki środowiskowe , a więc:

nadmierna sterylizacja środowiska, w jakim żyjemy na co dzień,
palenie papierosów,
smog i nadmierne zanieczyszczenie powietrza,
nadmierne spożywanie produktów wysoce przetworzonych i słabej jakości,
zbyt częste stosowanie u małych dzieci i niemowląt różnych antybiotyków.

Alergeny zawarte w pożywieniu to najczęściej substancje zaliczane do białek lub glikoprotein, które posiadają zdolność do wchodzenia w reakcje ze specyficznymi przeciwciałami IgE. W rezultacie tego procesu dochodzi do indukowania reakcji alergicznej lub może dojść do wywołania uczulenia organizmu na konkretny alergen.

Liczne badania dowodzą, że alergenne białka znajdują się niemal we wszystkich grupach żywności.

Najwięcej z nich można spotkać w:

białku zawartym w mleku krowim i jajkach,
zbożach,
roślinach strączkowych,
rybach,
owocach cytrusowych,
skorupiakach i owocach morza (krewetki, ostrygi, kraby),
orzechach arachidowych,
przyprawach pochodzenia roślinnego (kminek, pieprz, czosnek, kolendra),
miodzie naturalnego pochodzenia,
warzywach (seler, pomidory, ziemniaki, pietruszka, marchew),
owocach (truskawki, kiwi, banan, mango, awokado, brzoskwinie),
czekoladzie,
kakao.

U niemowląt i małych dzieci zwiększona skłonność do alergii pokarmowych tłumaczona jest niedojrzałością ich przewodu pokarmowego [1, 2, 3].

Przyczyny alergii skórnej

Przyczyny alergii skórnej są bardzo zróżnicowane. Najczęściej nieprawidłową reakcję wywołuje bezpośredni kontakt ciała z metalami, chemikaliami, składnikami pożywienia oraz roślinami.

Dobrze obrazuje to zestawienie ICD10, gdzie w kolejnych podkategoriach wyróżnione są różne typy alergicznego kontaktowego zapalenia skóry, występującego w odpowiedzi na:

metale,
substancje klejące,
kosmetyki,
leki
barwniki
inne środki chemiczne,
pokarmy,
rośliny.

W praktyce do czynników silnie alergizujących należą między innymi nikiel, chrom, cynk, kobalt, guma, lateks, terpentyna, formaldehyd oraz różne substancje znajdujące się w składzie kosmetyków.

Nie można zapominać, że na skórze objawiają się też czasem alergie wziewne (na przykład na pyłki roślin czy roztocza kurzu domowego) oraz pokarmowe (na białka określonych produktów spożywczych, takich jak truskawki, mleko, orzechy, kakao, jaja, zboża zawierające gluten).

U osób do tego predestynowanych, a więc alergików, układ odpornościowy wytwarza przeciwciała skierowane przeciw antygenom określonych alergenów. W następstwie tego uwalniane są różne substancje, takie jak histamina, które powodują reakcje zapalne - w tym przypadku reakcje skórne.

Skłonność do tego może być uwarunkowana genetycznie, istnieją też okoliczności zwiększające prawdopodobieństwo reakcji alergicznych oraz ich nasilenie, takie jak choćby silna i długotrwała ekspozycja na stres czy zmiany hormonalne w czasie ciąży i menopauzy.

Alergia skórna a tarczyca

Alergie skórne mogą współwystępować, a także być konsekwencją lub przyczyną innych schorzeń.

Zauważono na przykład, że alergie pokarmowe często nasilają objawy AZS. Innym przykładem złożonych zależności w tej materii jest związek alergii skórnej z tarczycą, a konkretnie chorobami autoimmunologicznymi (wywoływanymi autoagresją układu odpornościowego) tego gruczołu.

Alergia pokarmowa – co to jest?

Alergia pokarmowa to zespół różnych objawów, które ujawniają się w sytuacji kontaktu ze składnikami pokarmu lub danym pokarmem w dawce tolerowanej przez osoby bez alergii.

W odróżnieniu od nietolerancji pokarmowej, może być niezależną lub zależną od immunoglobulin IgE niepożądaną reakcją na kontakt z pokarmem o podłożu immunologicznym [1, 2]. Występowanie alergii pokarmowych w dużej mierze zależy od nawyków żywieniowych i jest zróżnicowane w populacjach świata. Badania dowodzą, że uczulenie na owoce morza, orzechy czy ryby dotyczą bardziej dorosłych niż dzieci, u których dominuje alergia na białka zawarte w mleku i jego przetworach.

Alergia pokarmowa: leczenie

Dieta eliminacyjna, czyli dieta całkowicie usuwająca z menu alergen, to jedyna skuteczna terapia w alergii pokarmowej. W trakcie jej trwania nie można jeść niczego, co zawiera alergen. Choć dieta eliminacyjna pomaga zlikwidować uciążliwe objawy, to jednak gdy jest źle zbilansowana, jej efektem mogą być niedobory witamin i minerałów, zwłaszcza wapnia, niezbędnych do prawidłowego rozwoju.

Dlatego pokarm wywołujący objawy alergii, np. mleko, trzeba zastąpić równoważnym pod względem wartości odżywczych, który jest dobrze tolerowany. Dieta eliminacyjna nie zawsze jest taka sama. Sposób jej prowadzenia zależy od wieku, a w przypadku dzieci - od sposobu karmienia. W przypadku dzieci karmionych wyłącznie piersią alergen musi usunąć ze swojej diety karmiąca mama.

W przypadku niemowląt karmionych sztucznie i uczulonych na białka mleka krowiego mleko modyfikowane zastępuje się hydrolizatami o wysokim stopniu hydrolizy, a jeśli to nie wystarczy, u malucha stosowana jest tzw. dieta elementarna, której podstawą jest mieszanina aminokwasów.

Eksperci zalecają, by dieta eliminacyjna trwała co najmniej 6-8 miesięcy, niekiedy jednak czas diety eliminacyjnej znacząco się wydłuża. Po upływie określonego przez lekarza czasu należy wykonać test prowokacji, który pozwoli ocenić, czy organizm malca toleruje już dany pokarm. W przypadku dzieci u blisko 80 proc. maluchów z alergią pokarmową taka tolerancja pojawia się przed upływem 5. roku życia.

Wiele zależy jednak od tego, czy dziecko jest uczulone na jeden alergen, czy też mamy do czynienia z tzw. alergią wielopokarmową, bo w jej przypadku tolerancja na kolejne alergeny nie następuje jednocześnie.

W niektórych przypadkach, np. w przypadku ciężkiej alergii na substancje obecne w wielu produktach spożywczych, których eliminacja jest uciążliwa lub wręcz niemożliwa, stosuje się również metody odczulania, w tym doustną immunoterapię polegającą na podawaniu – w ściśle wyznaczonym czasie – produktów zawierających alergen. Początkowo jego ilości są śladowe, lecz w trakcie trwania terapii wzrastają.