U nas zapłacisz kartą
Wyprysk krzyżówka - Przewodnik po Chorobie Skóry
Kontaktowe zapalenie skóry (wyprysk kontaktowy): przyczyny, objawy i leczenie
Kontaktowe zapalenie skóry (inaczej wyprysk kontaktowy) to miejscowa skórna reakcją nadwrażliwości w wyniku bezpośredniego kontaktu z określonymi substancjami chemicznymi lub drażniącymi. Wyprysk kontaktowy może mieć podłoże alergiczne, wynikać z podrażnienia, mieć związek z wykonywaną pracą (np. przewlekłym narażeniem dłoni na określoną substancję) lub ze światłem słonecznym. W leczeniu najważniejsze jest unikanie substancji powodujących wyprysk kontaktowy.
Wyprysk kontaktowy to choroba polegająca na tworzeniu się zmian skórnych pod wpływem kontaktu z alergenami kontaktowymi (są to często substancje chemiczne) u uczulonych na nie osób. Czasem potocznie mówi się na wyprysk kontaktowy „egzema”, co nie jest jednoznaczne z kontaktowym zapaleniem skóry, ponieważ słowo egzema oznacza wyprysk, czyli chorobę skóry o podłożu zapalnym niezwiązaną z zakażeniem, w której dochodzi do zapalenia jej wierzchnich warstw (naskórka i warstwy brodawkowatej skóry właściwej). Egzema nie jest więc nazwą konkretnej choroby, tylko określa rodzaj zmian skórnych, które występują w danej chorobie skóry.
- alergiczne – związane z odpowiedzią układu odpornościowego na alergeny,
- z podrażnienia – nie jest to prawdziwe uczulenie i takie zmiany mogą się pojawić u wszystkich osób, które mają kontakt, np. z silnymi substancjami używanymi w środkach czystości, farbami, lakierami, smarami, cementem,
- zawodowe – wywołane przez czynniki szkodliwe w miejscu pracy, w większości przypadków jest to kontaktowe zapalenie skóry (wyprysk kontaktowy) z podrażnienia,
- fotoalergiczne lub fototoksyczne – zapalenie skóry może być wywołane przez alergen lub substancję drażniącą powstającą dopiero po zadziałaniu światła słonecznego.
Choroby skóry (dermatozy) – czym są?
Dermatoza, to inaczej choroba skóry lub jej przydatków - mieszków włosowych, gruczołów łojowych lub potowych. Skóra to największy narząd człowieka. Do jej głównych zadań należą: ochrona przed szkodliwymi czynnikami zewnętrznymi, wnikaniem do organizmu chorobotwórczych drobnoustrojów, utratą wody, a także regulacja temperatury ciała i ochrona organizmu przed uszkodzeniami mechanicznymi. Skóra umożliwia też odczuwanie dotyku, bólu, ciepła i zimna.
Choroby skóry występują powszechnie. Najczęściej dotyczą naskórka i skóry właściwej, a rzadziej również tkanki podskórnej. Przy niektórych dermatozach dochodzi do zapalenia naczyń krwionośnych i limfatycznych. Schorzenia dermatologiczne dotykają średnio 1 na 3-4 osoby. Zmiany skórne nie zawsze są jednak wynikiem dermatozy. Czasami, są one objawem zupełnie innej choroby systemowej, np. przewlekłej niewydolności nerek czy niewydolności żylnej.
Klasyfikacja [ edytuj | edytuj kod ]
Ze względu na etiologię schorzenia, choroby skóry dzieli się na:
- bakteryjne (np. liszajec zakaźny, czyrak, róża),
- grzybiczne (np. grzybice – stóp, paznokci, pachwin itp.),
- pasożytnicze (np. wszawica, świerzb),
- wirusowe (np. zakażenie opryszczkowe, półpasiec, brodawki),
- autoimmunologiczne (np. pęcherzyca zwykła lub bujająca),
- alergiczne (np. pokrzywka, AZS, wyprysk kontaktowy alergiczny),
- uwarunkowane genetycznie (np. łuszczyca, bielactwo nabyte),
- wywołane czynnikami fizykalnymi (np. pokrzywka fizykalna, oparzenia, fotodermatozy),
- zawodowe (np. różyca, wyprysk zawodowy),
- choroby tkanki łącznej (np. twardzina układowa, toczeń rumieniowaty układowy),
- osutki polekowe (np. osutka plamista, rumień wielopostaciowy polekowy),
- nowotwory (np. rak podstawnokomórkowy skóry, rak kolczystokomórkowy skóry).
Ze względu na lokalizację zmian chorobowych wyróżnia się dermatozy:
- błon śluzowych (np. grzybice, nowotwory),
- naczyniowe skóry (np. plamice),
- gruczołów potowych (np. nadmierne pocenie się),
- gruczołów łojowych (np. łojotokowe zapalenie skóry, trądzik),
- włosów i paznokci (np. łysienie, wrastający paznokieć),
- zaburzenia barwnikowe (np. znamię melanocytowate).
Ze względu na cechy wykwitów pierwotnych/typ zmian skórnych wyodrębniono choroby:
- rumieniowe (np. rumień trwały lub guzowaty),
- rumieniowo-złuszczające (np. łupież różowy Giberta),
- grudkowe (np. liszaj płaski),
- pęcherzowe (np. pęcherzyce),
- łuszczycę,
- choroby łuszczycopodobne (np. liszaj rumieniowaty).
Ze względu na charakterystyczny obraz mikroskopowy szczególnie wyróżniono:
- ziarniniaki,
- nowotwory złośliwe (np. czerniak złośliwy),
- chłoniaki (np. chłoniaki typu B).
Wykwity wtórne
Nadżerka jest powierzchownym ubytkiem naskórka, który ustępuje bez pozostawienia blizny. Nadżerki tworzą się w miejscu wykwitów pierwotnych: pęcherzyków, pęcherzy, krost, sączących grudek.
Przeczos
Fot. 9. Przeczos
Przeczos linijny ubytek naskórka będący następstwem drapania. Odmiennie niż nadżerki, przeczosy występują w skórze niezmienionej na skutek mechanicznych urazów.
Pęknięcie, szczelina
Pęknięcie, szczelina jest płytkim linijnym ubytkiem skóry dotyczącym głównie naskórka. Występuje w okolicach, gdzie skóra narażona jest na napinanie i rozciąganie (okolica otworów naturalnych, brodawek sutkowych, dużych stawów). Czynnikami predysponującymi do pęknięć są: suchość skóry i jej wzmożone rogowacenie (rogowiec dłoni i stóp), obrzęk i stan zapalny (wyprzenia drożdżakowe, grzybica stóp międzypalcowa).
Rozpadlina
Rozpadlina różni się od pęknięcia głębszym usadowieniem, sięgającym do skóry właściwej. Zmiany te łatwiej ulegają wtórnemu zakażeniu, goją się z pozostawieniem blizny.
Łuska
Fot. 10. Łuska
Fot. 11. Strup
Fot. 12. Owrzodzenie
Łuska jest wykwitem powstającym w wyniku niepełnego oddzielania się powierzchownych, zrogowaciałych warstw naskórka.
Ze względu na wielkość łusek wyróżniamy: złuszczanie otrębiaste (łupież skóry owłosionej głowy, przyłuszczyca plackowata drobnoogniskowa, odra) i złuszczanie płatowe (erytrodermie, płonica, choroba Kawasakiego).
Strup
Strup – wykwit powstający na skutek zasychania na powierzchni skóry płynu surowiczego, ropnego lub surowiczo-krwawego z resztkami rozpadłych komórek, krwinek i bakterii. Następstwem strupów pokrywających nadżerki są przejściowe przebarwienia, natomiast pokrywających owrzodzenia – blizny.