U nas zapłacisz kartą
Czy Choroba Bowena Powoduje Swędzenie? Wszystko, Co Powinieneś Wiedzieć
Jak wygląda rak prącia?
Rak prącia jest nowotworem złośliwym wywodzącym się z komórek skóry i błon śluzowych penisa, zwykle zlokalizowanym na żołędzi lub napletku. Występuje rzadko. W krajach zachodnich stanowi 0,4-0,6 procent wszystkich męskich chorób onkologicznych, a szacowana zapadalność wynosi 1/100 000 osób. W Polsce rocznie jest diagnozowany u około 200 osób rocznie, a przeciętnie 100 pacjentów z jego powodu umiera (wszystkie dane: B. Itrych i inni/M. Hrab i inni).
Najczęstszą postacią histopatologiczną schorzenia jest rak płaskonabłonkowy, zwany też kolczystokomórkowym - jest on rozpoznawany w 90-95 procentach przypadków (dane: j.w.). Rozwija się z komórek nabłonka występujących na pograniczu skóry i błon śluzowych.
Zdecydowanie rzadziej rozpoznawany jest rak podstawnokomórkowy, który wywodzi się z nierogowaciejących komórek warstwy podstawnej naskórka. Sporadycznie zdarzają się też inne nowotwory złośliwe tej części ciała, a więc czerniaki i mięsaki, przy czym należy zaznaczyć, że są to raki. Rakami nie są też nowotwory prącia niezłośliwe oraz zmiany dermatologiczne występujące w tym miejscu ciała, takie jak rogowacenie białe (leukoplakia), liszaj twardzinowy, zanikowy i płaski.
Warto w tym miejscu przypomnieć ogólną zasadę: choć w potocznej mowie pojęcia te są używane zamiennie, w rzeczywistości nie każdy nowotwór to rak. Natomiast każdy rak jest nowotworem.
Tak jak wszystkie inne złośliwe schorzenia onkologiczne, rak penisa rozwija się stopniowo i może dawać przerzuty. Dlatego też w praktyce klinicznej oraz literaturze naukowej opisuje się stadia jego zaawansowania z wykorzystaniem standardowej klasyfikacji TNM.
Oceniane są trzy główne parametry, a więc wielkość i umiejscowienie guza (T), ilość i wielkość przerzutów do okolicznych węzłów chłonnych (N) oraz występowanie przerzutów do tkanek i narządów odległych (M).
W międzynarodowej klasyfikacji chorób i zaburzeń ICD-10 opisywany jest ogólnie nowotwór złośliwy prącia (kod C60) oraz kilka jego postaci wyróżnionych ze względu na lokalizację (napletek - C60.0, żołądź - C60.1, trzon C.60.2, a także zmiany przekraczające granice - C60.8). W nowszej wersji tego zestawienia, czyli ICD-11, schorzenia tego typu mają kod 2C81.
Rozpoznanie choroby Bowena
Na podstawie wyglądu ogniska chorobowego lekarz dermatolog stawia podejrzenie kliniczne i zleca wykonanie badania histopatologicznego zmiany. Jedyną metodą, która pozwala na rozpoznanie choroby Bowena jest biopsja zmiany skórnej, która polega na całościowym, lub częściowym jej wycięciu metodą chirurgiczną. Następnie materiał wysyła się do laboratorium patomorfologii, gdzie preparat jest dokładnie oceniany przez specjalistę. Badanie pod mikroskopem wykazuje charakterystyczne cechy choroby Bowena, tj. transformację normalnych komórek naskórka w komórki nowotworowe o typowym wyglądzie przy jednoczesnym braku zajęcia głębszych warstw skóry.
Istnieje kilka metod leczenia choroby Bowena:
- Chemioterapia lokalna – polega na stosowaniu 5%-owej maści 5-fluorouracylowej lub Imikwimodu. 5-fluorouracyl to lek przeciwnowotworowy, Imikwimod z kolei to związek chemiczny należący do kategorii tzw. immunomodulatorów, czyli substancji zmieniających odpowiedź układu odpornościowego. W tym przypadku substancja ta stymuluje system odpornościowy organizmu do zwalczania komórek nowotworowych,
- Terapia fotodynamiczna (zwana inaczej fotochemioterapią) z użyciem psoralenów – polega na połączeniu stosowania światła ultrafioletowego z tzw. fotouczulaczami- substancjami, które zwiększają wrażliwość skóry na szkodliwe działanie promieni nadfioletowych,
- Łyżeczkowanie – zabieg polegający na mechanicznym usunięciu zmiany chorobowej przy pomocy narzędzia chirurgicznego zwanego ‘łyżeczką’,
- Usunięcie chirurgiczne,
- Kauteryzacja – zabieg polegający na termicznym ‘zniszczeniu’ zmiany chorobowej,
- Krioterapia – polega na zaaplikowaniu w miejsce ogniska bardzo niskich temperatur przy pomocy specjalnego urządzenia. Do tego celu używa się zazwyczaj ciekłego azotu o temperaturze ok. -176 stopni C,
- Laseroterapia – usunięcie zmiany chorobowej przy pomocy ukierunkowanej i skoncentrowanej wiązki światła.
Choroba Bowena – przyczyny
Choroba Bowena jest z jednej strony związana z narażeniem na czynniki zewnętrzne (promieniowanie UV, ekspozycja na promieniowanie jonizujące, arsen), z drugiej zaś z zarażeniem wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV). W tym drugim przypadku rozprzestrzenia się wyłącznie na narządach płciowych. Ponadto do rozwoju nowotworu przyczyniają się podrażnienia i przewlekłe choroby skóry. Również osoby poddawane immunosupresji (na przykład w przebiegu HIV czy po przeszczepie narządów) mają większe ryzyko rozwoju choroby Bowena.
Można zatem mówić o dużej roli czynników środowiskowych oraz związanych ze stylem życia w etiologii przedinwazyjnego raka kolczystokomórkowego.
Lekarze od wielu lat biją na alarm w kwestii profilaktyki chorób skóry związanych z nadmierną ekspozycją na słońce. Często osoby wykonujące pracę na świeżym powietrzu, budowlańcy, rolnicy, rybacy, drogowcy zapominają, że odsłonięte części ciała należy chronić przed promieniami UV.
Także spędzając czas na słońcu w celach rekreacyjnych, na działce, nad jeziorem czy morzem, nie wolno zapominać o odpowiedniej ochronie. Nierzadko, nawet jeżeli stosujemy kremy z filtrem, robimy to w nieodpowiedni sposób. Przede wszystkim pomijamy zalecenia producenta danego kremu dotyczące wymaganej częstotliwości użycia preparatu. Zapominamy, że nie wystarczy posmarować ciała kremem raz. Aplikację trzeba powtarzać regularnie, co 3-4 godziny. Ponadto pokładamy zbyt duża ufność w określeniu „wodoodporny” widniejącym na tubce kremu. Przecież będąc na plaży, po wyjściu z wody, wycieramy twarz i ciało ręcznikiem. Ścieramy w ten sposób także ochronę przeciwsłoneczną! Pamiętajmy, że rak skóry może się również rozwinąć pod włosami, na skórze głowy. Dlatego niezbędne jest stosowanie odzieży ochronnej, czapeczek, chustek, etc.
Choroba Bowena– diagnostyka
Dużą rolę w procesie diagnostycznym przy podejrzeniu, że rozwija się na naszej skórze choroba Bowena albo inny nowotwór, odgrywa sam pacjent. Oczywiście nie jest on sam w stanie rozpoznać u siebie choroby, ale uważne obserwowanie zmian pojawiających się na skórze i nie ignorowanie niepokojących oznak są nie do przecenienia. Przede wszystkim stan swojej skóry trzeba regularnie analizować. Raz w miesiącu należy uważnie oglądnąć odsłaniane i zakryte pod ubraniem okolice ciała. To jest dobry moment, aby zadać sobie pytanie, kiedy ostatnio sprawdziłem/ sprawdziłam, czy na skórze nie ma jakiś nowych zmian i zaczerwienień? Niestety, o ile działania profilaktyczne w zakresie niektórych nowotworów są już silnie zakorzenione w świadomości społecznej, na przykład regularne samobadanie piersi przez kobiety, czy wykonywanie okresowych cytologii, o tyle prewencyjne czynności związane z wczesnym wykrywanie raka skóry nadal mają duży obszar do zagospodarowania. Ponadto raz w roku powinien zbadać nas dermatolog. Jest to zalecenie nierzadko pomijane przez pacjentów. zwykle nie myślimy o ryzyku rozwinięcia się na naszej skórze raka To duży błąd, ponieważ proste badanie lekarskie, zupełnie bezbolesne (polega na analizie zmian pod dermoskopem) może okazać się kluczowe dla naszego zdrowia.
Niekiedy seniorzy są kierowani do dermatologów przez swoich lekarzy pierwszego kontaktu podczas wizyt odbywanych z zupełnie innych powodów. Interniści stwierdzają bowiem na skórze pacjentów niepokojące zmiany.
Badanie dermatologiczne jest pierwszym krokiem w diagnostyce choroby Bowena. Przy podejrzeniu choroby onkologicznej niezbędne jest następnie wykonanie badania histopatologicznego. Jego wynik dostarcza informacji o tym, czy nowotwór na skórze ma postać inwazyjną czy przedinwazyjną (choroba Bowena).
