U nas zapłacisz kartą
Choroba - Łagodzenie Swędzenia Skóry - Przyczyny, Objawy i Skuteczne Metody Leczenia
Jakie są przyczyny występowania pokrzwki?
Podział ze względu na przyczynę pokrzwykę dzielimy na: pokrzywkę samoistną (ostrą i przewlekłą) oraz pokrzywkę indukowaną.
Pokrzywka ostra i przewlekła
Pokrzywkę dzieli się na pokrzywkę ostrą (kiedy zmiany skórne pojawiają się i ustępują w ciągu 6 tyg.) oraz przewlekłą (kiedy zmiany skórne trwają dłużej niż 6 tyg.). U większości osób pokrzywka ma charakter ostry i ustępuje przed upływem 6 tygodni.
Pokrzywka ostra jest najczęściej wywołana alergią lub lekami. Z kolei w pokrzywce przewlekłej aż w 80–95% przypadków nie udaje się odnaleźć czynnika odpowiedzialnego za jej występowanie (wbrew temu co sądzą pacjenci, rzadko wywołuje ją alergia).
W tabeli 1 zestawiono czynniki najczęściej wywołujące pokrzywkę, ale warto wiedzieć, że taka reakcja może pojawić się w odpowiedzi także na inne, rzadsze czynniki.
Pokrzywka alergiczna, niealergiczna i fizykalna
Pokrzywka może mieć charakter alergiczny (np. w razie uczulenia na alergeny kota) lub niealergiczny (w razie reakcji na niektóre leki). Tak zwane pokrzywki fizykalne wywołują czynniki fizyczne, takie jak zimno, ucisk czy światło słoneczne. Pokrzywki mogą się pojawić także u chorych z zakażeniami (np. wirusowymi zakażeniami wątroby), nowotworami, chorobami autoimmunologicznymi (np. w autoimmunologicznym zapaleniu tarczycy, toczniu rumieniowatym układowym) i innymi chorobami.
Jeśli pokrzywka spowodowana jest alergią, to do jej powstania przyczynia się reakcja IgE-zależna i wydzielanie różnych substancji z tzw. komórek tucznych (zwłaszcza histaminy, która jest główną przyczyną powstawania bąbli, zaczerwienienia, obrzęku i świądu skóry – zobacz: Mechanizmy alergii). Przyczyny powstawania pokrzywki przewlekłej są słabo poznane.
| Wybrane przyczyny pokrzywki | |
|---|---|
| Czynnik mogący wywołać pokrzywkę | Przykłady |
| alergeny wziewne i kontaktowe | pyłki roślin (a zwłaszcza przypominające je alergeny zjadanych owoców czy warzyw – zespół alergii jamy ustnej), lateks, pokarmy (np. orzechy, ryby, skorupiaki), substancje chemiczne (np. penicylina, formaldehyd w odzieży, żywice, ślina zwierząt, meduzy, nadsiarczan amonu w kosmetykach, pokarmach i odzieży) |
| leki | niesteroidowe leki przeciwzapalne (aspiryna, ibuprofen, ketoprofen, naproksen i inne) pyrazolony antybiotyki (penicylina, cefalosporyny, aminoglikozydy, tetracyklina i inne) inne: środki kontrastowe z jodem używane w radiologii, narkotyczne środki przeciwbólowe (kodeina, morfina) inne leki (wywołać pokrzywkę może prawie każdy lek) |
| pokarmy i dodatki do pokarmów | alergiczna: u dorosłych – orzeszki ziemne, laskowe, ryby i skorupiaki u dzieci – jaja kurze, mleko krowie, orzechy ziemne, laskowe, pszenica, soja niealergiczna: truskawki, ser, szpinak, bakłażan, owoce morza dodatki do pokarmów (benzoesan, siarczyny, glutaminian sodu, barwniki) zakażenia bakteryjne lub pasożytnicze, np. niektórych ryb |
| jady owadów błonkoskrzydłych | jad pszczoły, osy, szerszenia, mrówek |
| fizykalne | z zimna z ucisku wibracyjna cieplna wodna słoneczna cholinergiczna (drobne bąble pojawiające się po wysiłku lub ogrzaniu ciała) wysiłkowa |
Swędzenie skóry – reakcje alergiczne i AZS
Swędzenie skóry mogą wywoływać alergeny. Do częstych przyczyn świądu skóry zaliczamy m.in. alergeny pokarmowe i alergeny wziewne. Reakcja alergiczna może rozwinąć się także na skutek kontaktu skóry z czynnikiem alergizującym np. składnikami kosmetyków lub pozostałościami środków piorących i płynów zmiękczających, które znajdują się na tkaninach.
Alergicy często cierpią z powodu świądu. Reakcja alergiczna np. na alergeny obecne w pokarmach lub kontakt z roztoczami kurzu domowego może doprowadzić do pojawienia się nocnego świądu oraz atopowego zapalenia skóry (AZS).
Objawem atopowego zapalenia skóry jest m.in. swędzenie skóry, zaczerwienienie skóry, łuszczenie skóry, a także pękanie skóry, które powoduje powstawanie bolesnych ran. W przebiegu atopowego zapalenia skóry nieprzyjemne uczucie świądu może być wywołane np. niezdiagnozowaną alergią pokarmową oraz alergią wziewną lub innymi czynnikami, do których zaliczamy m.in. czynniki środowiskowe.
Atopowe zapalenie skóry częściej występuje u alergików, jednak może także rozwinąć się u osób, u których testy alergiczne nie wykryją żadnych nieprawidłowości. Za częste przyczyny rozwoju atopowego zapalenia skóry uznaje się m.in. zaburzenia mikrobiomu skóry. Atopowe zapalenie skóry najczęściej powoduje świąd, suchość i złuszczanie się naskórka na twarzy, w zgięciach łokci i pod kolanami, jednak zmiany mogą obejmować również większe fragmenty skóry, a nawet całe ciało. Charakterystyczne dla atopowego zapalenia skóry jest nasilanie się zmian w okresie jesienno-zimowym oraz stopniowe ustępowanie objawów w okresie wiosenno-letnim.
W przebiegu atopowego zapalenia skóry świąd często nasila się wieczorem, po prysznicu lub gorącej kąpieli, co ma związek z podrażnieniem skóry przez ciepłą wodę, a także niewłaściwie dobrane kosmetyki. Świąd może nasilać się także w nocy, jeżeli przegrzewamy skórę, śpiąc w zbyt ciepłej piżamie lub pod grubą kołdrą.
Nie wszyscy alergicy cierpią z powodu atopowego zapalenia skóry. Jeżeli uporczywy świąd pojawia się okresowo, to warto notować np. spożywane pokarmy oraz zapisywać inne możliwe przyczyny jego wystąpienia. Świąd może pojawić się po spożyciu np. pomidorów, ryb, owoców morza, a także innych pokarmów i napojów np. mleka. Dość często ma związek ze stosowanymi przez nas kosmetykami, które zawierają SLS-y, parabeny i inne substancje chemiczne.
Świąd - leczenie
- nawilżanie skóry z użyciem kremów, balsamów czy olejków – co najmniej raz dziennie,
- zimne okłady,
- balsamy z mentolem (0,125–2%, najczęściej 1%), fenolem (0,125–2%) lub kamforą (0,1–3%),
- korzystny efekt obserwuje się także po kąpielach leczniczych z płatkami owsianymi, sodą oczyszczoną lub olejkami eterycznymi.
- w przypadku świądu związanego ze skórą zmacerowaną (skórą, która miała duży kontakt z wilgocią, zazwyczaj jest pomarszczona i jaśniejsza) pielęgnacja polega na delikatnym usuwaniu wilgoci poprzez stosowanie zimnego powietrza z suszarki i mokrych kompresów pozostawionych do zupełnego wysuszenia oraz na zapobieganiu gromadzeniu się wydzieliny
- przyjmowanie doustnych środków antyhistaminowych dostępnych bez recepty, jak np. cetyryzyna czy loratadyna,
- przykładanie chłodnych kompresów czy bandaży do miejsc szczególnie drażniących, co oprócz złagodzenia świądu chroni je przed drapaniem,
- unikanie drapania, które zwykle tylko nasila dolegliwości. Pomocne może być obcięcie paznokci i zakładanie rękawiczek do snu, aby nie dochodziło do nieświadomego nocnego drapania,
- używanie do mycia ciała mydła bez środków zapachowych i barwników, dokładne spłukiwanie ciała po kąpieli,
- unikanie silnych środków piorących, wyłączenie z użycia nowo kupionych proszków, płynów do płukania czy wybielaczy,
- unikanie substancji mogących wpływać drażniąco na skórę – środków chemicznych do czyszczenia, wód perfumowanych i innych kosmetyków, biżuterii mogącej zawierać nikiel,
- noszenie odzieży z delikatnych materiałów,
- unikanie stresu, który może nasilać świąd.
- świąd utrzymujący się ponad tydzień, niereagujący na domowe sposoby jego niwelowania,
- uporczywy świąd, który uniemożliwia normalne funkcjonowanie w ciągu dnia, upośledza sen,
- brak jakiejkolwiek uchwytnej przyczyny występowania świądu,
- świąd z towarzyszącymi objawami, takimi jak znaczne zmęczenie, utrata masy ciała, zmiany rytmu wypróżnień, gorączka, żółtaczka czy rozległe zmiany skórne.
Przewlekły świąd
Swędzenie skóry – zarówno o charakterze uogólnionym, jak i zlokalizowane w konkretnym miejscu na skórze (niekoniecznie w bezpośrednim sąsiedztwie guza) lub w konkretnej lokalizacji na ciele może zwiastować nowotwór. Swędzenie nie zawsze jest dokuczliwe, zawsze natomiast przewlekłe. Uogólniony świąd, który trwa dłużej, niż sześć tygodni, może być pierwszą oznaką raka trzustki, raka wątroby, chłoniaków nieziarniczych, białaczek, a także nowotworów układu nerwowego. Z kolei swędzenie moszny może zwiastować raka prostaty.
Intensywnie czerwone ogniska obrzęków na twarzy, tułowiu, rękach i nogach, które pojawiają się nagle i na których obrzeżach znajdują się pęcherzyki lub krostki, mogą świadczyć o nowotworach układu krwiotwórczego, np. białaczce szpikowej lub chłoniaku. Zmianom tym często towarzyszą również nadżerki i owrzodzenia na błonach śluzowych. Pęcherzyki albo krostki przekształcające się w owrzodzenie i umiejscowione wokół blizn pooperacyjnych mogą być oznaką szpiczaka. Z kolei bolesne pęcherzyki i nadżerki umiejscowione na błonach śluzowych – dziąsłach, wargach, policzkach, języku, spojówkach, narządach płciowych lub w okolicach odbytu mogą świadczyć o chłoniaku nieziarniczym lub mięsakach. Natomiast bolesne owrzodzenia i zmiany skórne, jakie pojawiają się nawet po drobnych urazach skóry, mogą świadczyć o chłoniaku, białaczce lub szpiczaku.
Czy to choroba?
Swędzenie skóry należy zawsze skonsultować z lekarzem, który po wykonaniu niezbędnych badań, określi przyczynę tej uciążliwej dolegliwości. To bardzo ważne, bo swędzenie skóry w nocy może być spowodowany chorobą ogólnoustrojową. Uczucie swędzenia skóry powodują np. niektóre choroby zakaźne, schorzenia dermatologiczne, choroby autoimmunologiczne, choroby hematologiczne, zaburzenia hormonalne, niektóre leki, a także choroby pasożytnicze.
Jeżeli nie można wykryć przyczyny świądu, to może być on związany z zaburzeniami o podłożu psychicznym, stanowiąc jeden z objawów np. zaburzeń lękowych. W tym przypadku mamy do czynienia z jednym z dość częstych objawów somatycznych, które pojawiają się np. u osób cierpiących na zaburzenia nerwicowe. Świąd może także wskazywać na inne choroby, które mają podłoże psychiczne np. depresję.
Uczycie swędzenia to jeden z najbardziej uciążliwych objawów schorzeń, który trudno zredukować. Nieprzyjemny świąd wyzwala potrzebę drapania, co staje się częstą przyczyną dodatkowych problemów, sprzyjając zakażeniom bakteryjnym. Niekiedy skutki uboczne drapania skóry wymagają specjalistycznego leczenia, dlatego warto dowiedzieć się więcej na temat możliwych przyczyn swędzenia skóry wieczorem i w nocy.
