U nas zapłacisz kartą
Czy łuszczyca to choroba immunologiczna?
Przyczyny łuszczycy
Łuszczyca spowodowana jest czynnikami genetycznymi (związek z niektórymi antygenami zgodności tkankowej: HLA Cw6 i DR7), immunologicznymi (w powstawaniu łuszczycy istotną rolę odgrywają limfocyty T) oraz środowiskowymi . Choroba powstaje w wyniku nieprawidłowych procesów zachodzących w komórkach naskórka, tj. nadmiernej proliferacji keranocytów, ich nieprawidłowym różnicowaniu oraz powstawaniu stanu zapalnego.
U osób z łuszczycą dochodzi do ośmiokrotnego skrócenia cyklu komórkowego, co prowadzi do powstawania charakterystycznych “łusek” . Prawidłowy cykl wędrówki komórek z najgłębszej warstwy podstawnej do najbardziej powierzchownej – rogowej trwa 28 dni. W łuszczycy proces ten jest znacząco przyspieszony – trwa 3-4 dni. W efekcie skóra ma większą objętość, jest gruba i zdeformowana. Do przyczyn wyzwalania i zaostrzania objawów łuszczycy zalicza się:
- infekcje bakteryjne (zwłaszcza wywołane paciorkowcami i gronkowcami), zakażenia wirusowe i grzybicze
- narażenie na stres,
- urazy mechaniczne i psychiczne,
- przewlekłe stany zapalne w organizmie m.in. stany zapalne zatok, zębów i przyzębia,
- leki , w tym: beta-blokery, amiodaron, progesteron, inhibitory acetylocholinesterazy, niesteroidowe leki przeciwzapalne i cymetydynę,
- ciążę i poród,
- używki: papierosy i alkohol,
- otyłość,
- menopauzę.
Osoby z łuszczycą mają wyższe ryzyko zachorowania na cukrzycę oraz choroby serca : nadciśnienie tętnicze, chorobę niedokrwienną serca, zawał serca, wrzodziejące zapalenie jelita grubego . Występowanie chorób serca u osób z łuszczycą są związane ze wspólną patogenezą łuszczycy i miażdżycy .
Czym się zajmuje dermatolog? Sprawdź, kiedy potrzebna jest konsultacja tego specjalisty
Jakie są rodzaje łuszczycy?
Objawy łuszczycy można minimalizować, jednak należy dopasować leczenie i pielęgnację skóry łuszczycowej do danej odmiany łuszczycy.
Łuszczyca nie jest chorobą jednorodną. U wielu osób występuje pod różnymi postaciami, a rozpoznanie dotyczące tego, z jakim rodzajem łuszczycy pacjent ma do czynienia, prowadzone jest na podstawie wyglądu zmian, miejsca ich występowania, intensywności czy charakteru łuski.
Rodzaje łuszczycy różnią się od siebie wyglądem zmian na skórze, ale również miejscem występowania:
- Łuszczyca zwyczajna, zwana również pospolitą, występuje najczęściej, bo aż u 80-90% chorych. Charakteryzuje się ona zmianami wypukłymi, okrągłymi lub owalnymi, pokrytymi białą ( srebrzystą łuską). Ponadto zmiany na skórze są wyraźnie oddzielone od zdrowej skóry i przeważnie pokrywają skórę głowy, pleców, nóg i łokci, ale mogą także pojawić się na twarzy, dłoniach oraz na brzuchu.
- Łuszczyca odwrócona to choroba, która dotyka przede wszystkim osoby starsze i otyłe. Zmiany lokalizują się na owłosionych miejscach ciała, w zgięciach, pachwinach, pośladkach i fałdach skórnych, czyli wszędzie tam, gdzie skóra ma kontakt ze skórą i może dochodzić do otarć. Ten typ łuszczycy jest bardzo uciążliwy, ponieważ bardzo często towarzyszą jej również stany zapalne skóry.
- Łuszczyca krostkowa wyraźnie różni się od pozostałych. Charakteryzuje się niewielkimi żółtawymi krostkami, które dodatkowo wypełnione są ropą. Grudki z czasem wysychają, a pozostałością po nich są brązowe kropki. Dodatkowo po wyschnięciu grudek, skóra w tym miejscu może zacząć się łuszczyć. Jest to choroba przede wszystkim osób dorosłych, najczęściej obserwowana na dłoniach i stopach. Jej pojawienie się może się wiązać z infekcjami, poparzeniami słonecznymi lub żażywaniem niektórych leków. Chorobie może towarzyszyć również gorączka, uczucie zmęczenia oraz dreszcze, a najgroźniejszym powikłaniem jest amyloidoza z zajęciem nerek.
- Łuszczyca erytrodermiczna to najcięższa ze wszystkich odmian łuszczycy. Chory, u którego zostanie zdiagnozowana, nie tyko musi natychmiast rozpocząć leczenie, ale powinien również być od razu hospitalizowany, ponieważ ten rodzaj łuszczycy stanowi bardzo poważne zagrożenie dla życia chorego. Objawami tej odmiany są nie tylko zmiany skórne, ale również reakcja całego organizmu polegająca na: trudnościach w utrzymaniu właściwej temperatury ciała, odczuwaniu ataków zimna i gorąca, czy przyspieszonym biciu serca. Zmiany są czerwone i płaskie, a swoim wyglądem przypominają poparzenia i występują niemalże na całej powierzchni ciała.
- Łuszczyca kropelkowa najczęściej pojawia się po przebytych infekcjach gardła. Objawy choroby występują w postaci kropelek na skroniach lub czole, na kończynach, a czasami też na tułowiu.
- Łuszczyca stawowa jest bardzo rzadkim a zarazem niezwykle groźnym rodzajem łuszczycy, który najcześciej występuje po ok. 10 latach od pierwszych objawów. Jest to przewlekłe zapalenie stawów typu dystalnego, reumatoidalnego lub zniekształcającego. Leczenie łuszczycy nadzorowane jest przez reumatologa, gdyż może doprowadzić do trwałego kalectwa.
Jak leczyć łuszczycę?
Łuszczyca jest chorobą o nie do końca poznanej etiologii, co sprawia, że nie ma możliwości jej całkowitego wyleczenia. Ze względu na nieprzewidywalny przebieg choroby, zapobieganie i leczenie łuszczycy nie należą do łatwych. Celem leczenia jest utrzymanie chorego jak najdłużej w stanie remisji , redukcja objawów, zmniejszenie ryzyka powikłań oraz umożliwienie powrotu do aktywności życiowej i zawodowej.
Dobór odpowiedniej terapii opiera się na ocenie nasilenia zmian chorobowych. Dokonuje się jej przy pomocy skali BSA (Body Surface Area) i PASI (Psoriasis Area and Severity Index). Skala PASI bierze pod uwagę obecność i stopień nasilenia rumienia, nacieku i łuski w skali 0-4 oraz wielkość powierzchni, jaką zajmują wykwity skórne na poszczególnych obszarach ciała – głowie, tułowiu, kończynach górnych i kończynach dolnych. Im wyższy wynik, tym wyższy stopień nasilenia łuszczycy. Skala BSA uwzględnia procentową ocenę powierzchni ciała zajętej przez zmiany łuszczycowe. Jeśli wskaźnik PASI lub BSA wynosi mniej niż 10, rozpoznaje się łuszczycę łagodną, natomiast wynik powyżej 10 wskazuje na łuszczycę umiarkowaną i ciężką.
Leczenie łuszczycy
Newsletter Medovita - przydatne informacje, dostęp do nowych e-booków przed premierą.Niestety nadal nie potrafimy skutecznie wyleczyć łuszczycy. Stosowane terapie mają na celu złagodzenie objawów choroby, ograniczenie rozprzestrzenienia zmian oraz zapobieganie groźnym powikłaniom. 90% chorych cierpi na łagodną lub umiarkowaną postać choroby, a więc stosowane leczenie również ograniczone jest do preparatów łagodnych, działających miejscowo.
Leczenie miejscowe
- Zmiany skórne są miejscem, o które pacjenci z łuszczycą powinni dbać wyjątkowo. Skórę w tych obszarach łatwo podrażnić, ma ona dodatkowo tendencję do szybkiej utraty wody. Przesuszone, podrażnione okolice będą nie tylko goić się zdecydowanie gorzej, ale również chroniąc się przed ponownym uszkodzeniem, pogrubiać zlokalizowaną na ich powierzchni łuskę. W wyniku tego choroba będzie postępować. Pierwsza zasada dbałości o łuszczycową skórę to natłuszczanie. Emolienty zarówno te do mycia, jak i smarowania to sprzymierzeńcy chorujących. Powinno się je stosować codziennie, by dokładnie oczyścić skórę i nie dopuścić do jej zakażenia oraz zmniejszyć uczucie świądu.
- Preparaty keratolityczne – zazwyczaj są to maści zawierające substancje takie jak kwas mlekowy, salicylowy i mocznik, które zmiękczają i złuszczają łuskę. Jej usunięcie jest konieczne przed zastosowaniem leku właściwego, aby umożliwić mu kontakt z chorą skórą. Pacjenci często ze względu na świąd i chęć pozbycia się łuski rozdrapują twardniejące zmiany. Jest to bezwzględnie przeciwwskazane. W miejscu powstałego uszkodzenia zmiany grudkowe „namnożą się”– tzw. objaw Koebnera.
- Miejscowe leki sterydowe, których bardzo często się obawiamy. Występują pod wszelakimi postaciami, jako kremy, maści, a nawet szampony. Jako że redukują stan zapalny, bardzo szybko można dostrzec poprawę stanu skóry po ich zastosowaniu. Często łączone są z preparatami złuszczającymi, przeciwbakteryjnymi (np. tetracyklina, gentamycyna), przeciwgrzybiczymi (np. klotrimazol), co jedynie zwiększa skuteczność ich stosowania w przypadku łuszczycy ze zmianami ropnymi lub grzybiczymi. Bezwzględnie nie należy rozprowadzać ich na zmienione chorobowo okolice twarzy–ryzykujemy wówczas rozwinięciem trądziku posteroidowego . W okolicach skóry narządów płciowych wchłanianie substancji jest bardzo silne, istnieje więc duże prawdopodobieństwo przeniknięcia sterydów do krążenia ustrojowego i rozwinięcia systemowych objawów niepożądanych. Duża skuteczność w redukowaniu zmian skórnych okupiona jest niestety poważnymi działaniami ubocznymi jak poszerzenie sieci podskórnych naczyń, rozstępy czy zaniki skórne. Zapamiętaj: Łuszczyca to nie tylko choroba skóry, ale też schorzenie autoimmunologiczne!
- Pochodne witaminy D – bardzo bezpieczne, ale o słabej sile działania. Mają normalizować procesy dojrzewania komórek skóry. Skuteczność jest niewielka, a miejscowe podrażnienie, będące skutkiem ubocznym stosowania, dość częste.
- Miejscowe retinoidy, czyli pochodne witaminy A stosowane w celu ograniczenia rogowacenia skóry i namnażania komórek w miejscu zmian łuszczycowych, są przeciwwskazane w ciąży i u kobiet w wieku rozrodczym, gdyż mają działanie teratogenne (uszkadzające płód).
- Pochodne kalcyneuryny np. takrolimus – wykorzystywane przede wszystkim w terapii zmian skóry twarzy i okolic zgięciowych, zmniejszają reakcję zapalną.
- Dziegcie – gotowe preparaty przeznaczone do leczenia łuszczycy jednak stosowane ostrożnie ze względu na duże ryzyko rozwoju nowotworu skóry. Obecne są pod wszelakimi postaciami, a najbardziej popularne jako szampony. Charakteryzuje je bardzo specyficzny, nieprzyjemny zapach.
- Cygnolina – hamująca podziały komórek skóry. Lek niestety dość silnie podrażnia i powoduje rozwój przebarwień. Czasami nadal wykorzystywana jest jednak w terapii szpitalnej, rzadziej u dorosłych, natomiast stosunkowo często u dzieci.
Jak wygląda łuszczyca?
Łuszczyca to przewlekła i nawracająca choroba grudkowo-złuszczająca , która ma postać okrągłych, czerwonych lub zaróżowionych płaskich grudek o wyraźnie zaznaczonych brzegach różnej wielkości, pokrytych srebrzystą, narastającą łuską . Wykwity skórne mogą boleć lub swędzieć, a podrapane – krwawić. Należy jednak zaznaczyć, iż świąd nie jest stałym objawem – doświadcza go 67–95 proc. chorych w okresie zaostrzenia choroby. Gdy łuska z powierzchni grudki zostanie zdrapana, tworzy płatki przypominające zeskrobiny ze świecy, co jest znakiem rozpoznawczym tej choroby ( objaw świecy stearynowej ). Występuje też punktowe krwawienie nazywane objawem Auspitza.
Zmiany chorobowe najczęściej pojawiają się na zgięciach stawów: łokciach i kolanach oraz owłosionej skórze głowy i twarzy . Czasem usytuowane są w okolicach lędźwiowo-krzyżowych, pachwinach i pod pachami, a nawet między pośladkami. Łuszczyca może także atakować paznokcie, powodując punktowe wgłębienia (objaw naparstka), rogowacenie pod płytką paznokcia i jej rozwarstwianie się. Warto wiedzieć, że łuszczyca nie jest chorobą zakaźną i nie można się nią zarazić poprzez kontakt z drugim człowiekiem ani przez wspólnie użytkowane przedmioty.
Balneologia – lecznicza moc kąpieli i borowiny. Komu może pomóc?
