U nas zapłacisz kartą
Czerniak na brzuchu - Przyczyny, Objawy i Sposoby Leczenia
Czynniki zwiększające ryzyko zachorowania na czerniaka
- nadmierna ekspozycja na promieniowanie ultrafioletowe, szczególnie w okresie dziecięcym,
- poparzenia słoneczne,
- znamiona atypowe,
- jasna karnacja,
- wiek powyżej 50. roku życia,
- obniżona odporność chorego,
- korzystanie z solarium i leczniczych promieniowań UVA,
- predyspozycje genetyczne,
- wcześniejsze nowotwory skóry,
- przebyte przeszczepy narządów poddawanych immunosupresji.
Czerniak najczęściej dotyka ludzi powyżej 50. roku życia, jednak może pojawić się niemalże w każdym wieku.
Czerniak bardzo rzadko występuje wśród małych dzieci, zwykle są to przypadki pojedynczych znamion.
Rozpoznawalność czerniaka jest zdecydowanie większa u kobiet, które baczniej obserwują swoje ciało, jednak warto wiedzieć, że to mężczyźni częściej umierają z powodu nowotworu skóry!
Jak diagnozować czerniaka?
Kiedy zaobserwujemy u siebie niepokojącą zmianę skórną, koniecznie trzeba udać się do dermatologa. Tam specjalista przy pomocy dermatoskopu lub wideodermatoskopu obejrzy dokładnie skórę, kwalifikując nas lub nie do dalszej diagnostyki.
Jeśli dermatolog podejrzewa czerniaka, wyśle nas na biopsję, podczas której usuwa się zmianę. Patolog, który potem ogląda wycinek skóry pod mikroskopem, decyduje, czy mamy do czynienia z czerniakiem, czy też inną zmianą, nie będącą nowotworem.
Określa również, jaki jest stopień zaawansowania czerniaka, czy jest on głęboki, czy nacieka na inne tkanki skóry i jak należy ukierunkować leczenie.
Dodatkowymi badaniami, które wykonuje się podczas diagnostyki czerniaka, są:
- morfologia krwi,
- próby wątrobowe
- czy obecność dehydrogenazy mleczanowej (LDH).
Oprócz tego wykonuje się:
Przyczyny i czynniki ryzyka zachorowania na czerniaka
Czerniak często rozwija się w komórkach skóry, które uległy mutacji na skutek nadmiernego narażenia na promieniowanie ultrafioletowe (UV). Słońce i lampy do opalania są głównymi źródłami promieniowania UV. Innymi czynnikami ryzyka zachorowania na czerniaka są:
- posiadanie „fenotypu nordyckiego” (jasnej karnacji skóry, jasnych lub rudych włosów, niebieskich tęczówek)
- uwarunkowania genetyczne (występowanie czerniaka w rodzinie)
- wiek (rak ten dotyka najczęściej osoby starsze)
- płeć (nowotwór ten częściej występuje u mężczyzn)
- posiadanie dużej ilości znamion melanocytowych, zwłaszcza dysplastycznych
- osłabienie systemu odpornościowego (czerniak często występuje u chorych przyjmujący leki immunosupresyjn, np. po przeszczepach narządowych).
Co robić, aby uniknąć zachorowania na czerniaka?
- należy unikać słońca w godzinach południowych (od ok. 10.00 do ok. 15.00), a w słoneczne dni szukać cienia
- przed słońcem powinniśmy chronić się odpowiednim ubraniem i nakryciem głowy
- należy stosować kremy z odpowiednimi filtrami UVA i UVB
- dzieci poniżej 1. roku życia nie powinny być wystawiane na bezpośrednie działanie słońca, a starsze wymagają większej niż dorośli ochrony przed słońcem
- niektóre leki mogą powodować oparzenia lub przebarwienia po kontakcie ze słońcem. W przypadku osób korzystających z solarium ich stosowanie jest bezwzględnie przeciwwskazane.
Wskazane są również okresowe, kontrole dermatoskopowe znamion u dermatologa (u osób bez niepokojących zmian raz w ciągu roku, u pozostałych osób w zależności od decyzji lekarza).
Jakie są przyczyny czerniaka?
Przyczyny rozwoju czerniaka nadal pozostają niewyjaśnione. Znaczenie mają zarówno czynniki genetyczne, jak i środowiskowe. Około 10% czerniaków występuje rodzinnie. Z tego powodu członkowie rodziny I stopnia pacjentów z czerniakiem powinni być pod stałą kontrolą dermatoskopową.
- obciążenie rodzinne – zwiększenie ryzyka od 3 razy (1 chory krewny 1. stopnia) do 70 razy (≥3 krewnych)
- zachorowanie w przeszłości
- na czerniaka (8-krotne zwiększenie ryzyka)
- inny nowotwór złośliwy skóry (3-krotne zwiększenie ryzyka)
- znamiona barwnikowe (tzw. pieprzyki: liczne (>50, przy >100 znamionach 11-krotne zwiększenie ryzyka), zmieniające wygląd, znamiona atypowe (11-krotne zwiększenie ryzyka)
- xeroderma pigmentosum
- jasna skóra, jasne lub rude włosy, niebieskie oczy, obecność piegów (2–3-krotne zwiększenie ryzyka)
- okresowe intensywne narażenie na promieniowanie UV (słońce, solaria)
- skłonność do oparzeń słonecznych
- ciężkie oparzenia słoneczne w dzieciństwie lub młodości (2–3-krotne zwiększenie ryzyka po ≥5 epizodach oparzeń)
- immunosupresja (np. u osób po przeszczepieniu narządu ryzyko zwiększone 3-krotnie).
Około 60% czerniaków rozwija się w skórze niezmienionej. Tylko mniej niż 40% rozwija się na podłożu wcześniej istniejącej zmiany, np. znamienia barwnikowego („pieprzyka”).
