Objawy fizyczne czerniaka - Poznaj sygnały, które warto rozpoznać
Objawy czerniaka. Na co zwrócić uwagę?
Wyróżnia się kilka najbardziej charakterystycznych objawów czerniaka, których pojawienie się powinno skłonić do pilnej konsultacji z lekarzem.
Charakterystyczne objawy wczesnego czerniaka (według systemu Glasgow):
- obecność stanu zapalnego: owrzodzenie (otwarta rana),
- zaburzenia czucia: przeczulica, świąd zmiany skórnej,
- zaczerwienienie lub zmiana koloru zmiany skórnej,
- krwawienie, sączenie ze zmiany skórnej,
- zmiana kształtu zmiany skórnej,
- wzrost, powiększanie się zmiany skórnej,
- średnica powyżej 7 mm.
Objawy według systemu ABCD:
- A jak asymetria: czerniak jest asymetryczny względem każdej osi w odróżnieniu od łagodnych zmian, które zwykle są okrągłe lub owalne, a także prezentuje obraz nieregularny, złożony z wyniosłości określanych mianem wysp,
- B jak brzegi nierówne i postrzępione,
- C jak kolor (z ang. color) różnorodny (od jasnobrązowego po czarny, stalowy) z nierównomiernym rozkładem barwnika,
- D to średnica (z ang. diameter) − średnica większa niż 5 mm lub (dynamics) dynamika zmian morfologicznych w guzie.
Czasami w ramach systemu ABCD uwzględniany jest dodatkowy objaw: E (elevation) − uwypuklenie powierzchni ponad poziom otaczającego zmianę naskórka. Jednak nie każdy czerniak tworzy zgrubienia.
Leczenie czerniaka.
Każda zmiana nowotworowa musi zostać wycięta, a biopsja umożliwia ocenę grubości i głębokości naciekania czerniaka.
Zmiany nowotworowe usuwa się wraz z marginesem tkanek niezmienionych.
Po wycięciu histopatolog ocenia rodzaj czerniaka, od czego zależy dalsze leczenie.
Jeśli czerniak jest w zaawansowanym stadium, oprócz wycięcia zmiany bada się również węzeł wartowniczy.
W zależności od lokalizacji czerniaka niekiedy bada się również naczynia limfatyczne w celu wykrycia ewentualnych przerzutów.
Jeśli badanie wykaże obecność komórek nowotworowych w węźle, pacjent zostaje zakwalifikowany do rozszerzonej terapii. Należy wykonać szereg badań: morfologię, próby wątrobowe, aktywność dehydrogenazy mleczanowej, rentgen klatki w dwóch projekcjach, USG jamy brzusznej oraz węzłów chłonnych, a nawet tomografię.
Praca dermatologa kończy się w momencie skierowania pacjenta na badanie węzła wartowniczego.
Dalszy etap leczenia uzupełniającego przebiega pod kontrolą onkologów i chirurgów onkologów.
Do podstawowych metod leczenia należy także immunoterapia związana z zastosowaniem blokady punktów kontrolnych układu immunologicznego, a także radioterapia i chemioterapia.
Czy czerniak może być jasny?
Tak, występuje też czerniak bezbarwnikowy (2%), czyli czerniak pozbawiony barwnika. Pierwszym objawem jest często niecharakterystyczna, powiększająca się, różowoczerwona grudka.
Czerniak gałki ocznej
Czerniak jest najczęstszym nowotworem złośliwym gałki ocznej u dorosłych, stanowiącym około 10% wszystkich przypadków czerniaka. Czerniak może występować w skórze powiek, spojówce oraz przedniej lub tylnej części błony naczyniowej oka. Rokowanie jest gorsze niż w przypadku czerniaka skóry.
Czerniak błon śluzowych
Czerniak błon śluzowych występuje najczęściej w obrębie jamy ustnej i górnych dróg oddechowych i przełyku (50%), sromu (20%) i okolicy narządów płciowych i odbytu (20%). Rokowanie jest złe. Leczenie polega na doszczętnym wycięciu, częściej niż w przypadku lokalizacji skórnej stosuje się uzupełniającą radioterapię, chemioterapię lub immunoterapię/leczenie ukierunkowane molekularnie.
Czynniki zwiększające ryzyko zachorowania na czerniaka
- nadmierna ekspozycja na promieniowanie ultrafioletowe, szczególnie w okresie dziecięcym,
- poparzenia słoneczne,
- znamiona atypowe,
- jasna karnacja,
- wiek powyżej 50. roku życia,
- obniżona odporność chorego,
- korzystanie z solarium i leczniczych promieniowań UVA,
- predyspozycje genetyczne,
- wcześniejsze nowotwory skóry,
- przebyte przeszczepy narządów poddawanych immunosupresji.
Czerniak najczęściej dotyka ludzi powyżej 50. roku życia, jednak może pojawić się niemalże w każdym wieku.
Czerniak bardzo rzadko występuje wśród małych dzieci, zwykle są to przypadki pojedynczych znamion.
Rozpoznawalność czerniaka jest zdecydowanie większa u kobiet, które baczniej obserwują swoje ciało, jednak warto wiedzieć, że to mężczyźni częściej umierają z powodu nowotworu skóry!
U nas zapłacisz kartą