U nas zapłacisz kartą
Zdjęcia i informacje o czerniaku skóry
Co robić, aby uniknąć zachorowania na czerniaka?
- należy unikać słońca w godzinach południowych (od ok. 10.00 do ok. 15.00), a w słoneczne dni szukać cienia
- przed słońcem powinniśmy chronić się odpowiednim ubraniem i nakryciem głowy
- należy stosować kremy z odpowiednimi filtrami UVA i UVB
- dzieci poniżej 1. roku życia nie powinny być wystawiane na bezpośrednie działanie słońca, a starsze wymagają większej niż dorośli ochrony przed słońcem
- niektóre leki mogą powodować oparzenia lub przebarwienia po kontakcie ze słońcem. W przypadku osób korzystających z solarium ich stosowanie jest bezwzględnie przeciwwskazane.
Wskazane są również okresowe, kontrole dermatoskopowe znamion u dermatologa (u osób bez niepokojących zmian raz w ciągu roku, u pozostałych osób w zależności od decyzji lekarza).
Jak wygląda czerniak skóry? Objawy i leczenie nowotworu złośliwego
Stanowi około 1% wszystkich nowotworów złośliwych. Dotyka osób stosunkowo młodych, w wieku 20–60 lat. Jeśli masz jasną karnację, lubisz się opalać lub Twoją skórę pokrywają wyjątkowo liczne znamiona barwnikowe, powinieneś znać jego objawy. Jak wygląda czerniak? Czy jasna plamka również może być najbardziej groźnym nowotworem skóry? Czy jest szansa na wyleczenie z choroby?
Czerniak skóry jest niestety nowotworem stosunkowo groźnym. Dość często daje on bowiem przerzuty odległe, do innych narządów. Jak zatem skutecznie go rozpoznać? Czerniak może zaatakować zarówno skórę, na której wcześniej nie mieliśmy żadnych pieprzyków, jak i tę, która wykwitami była pokryta od dłuższego czasu. Zacznijmy od tego, że objawy zależne są od kilku czynników – stadium rozwoju nowotworu, lokalizacji zmiany i przede wszystkim od typu czerniaka.
Bardzo znanym sposobem oceny wykwitu jest system ABCD(E). Każda litera określa tutaj cechę znamienia, która może sugerować nam złośliwość procesu. Co oznaczają poszczególne znaki?
- A – od angielskiego asymmetry , czyli widoczna gołym okiem nieregularność zmiany , nie przypomina ona wyraźnie ani formy owalnej, ani okrągłej,
- B – jak border , a więc granice znamienia, cechę określamy jako dodatnią jeżeli są one zatarte , przebiegają w sposób odmienny od typowego – brak ciągłości brzegów, przejaśnienia w ich obrębie, wcięcia lub wypukłości względem regularnego zarysu ,
- C – czyli colour , zaniepokoić powinno nas znamię o zróżnicowanym zabarwieniu , posiadające albo ciemniejsze albo jaśniejsze punkty w swoich granicach, czarne, bordowe, niebieskawe i ciemnobrązowe zmiany, częściej okazują się złośliwym procesem nowotworowym, boimy się także modyfikacji koloru naszego „pieprzyka”, jeśli stanie się wyraźnie ciemniejszy lub wręcz odwrotnie zacznie zanikać – koniecznie udajmy się do dermatologa,
- D – a więc diameter , czyli średnica, alarmujące dla lekarza są wszelkie znamiona skórne o największym wymiarze przekraczającym pół centymetra , czasami rozwijający się czerniak daje o sobie znać powodując powiększenie dotychczas istniejącej malutkiej zmiany barwnikowej, pamiętajmy, że dynamika wzrostu znamienia jest nawet bardziej istotna aniżeli jej wymiar początkowy,
- E – rozwijane jako elevation– uwypuklenie wykwitu ponad powierzchnię skóry , tworzy się guzek, wypukły pieprzyk, objaw ten charakterystyczny jest raczej dla czerniaków bardziej zaawansowanych lub guzkowych.
Leczenie wznowy czerniaka
Jeżeli pojawiły się przerzuty lokalne, a więc w okolicy ogniska pierwotnego, zazwyczaj postępowanie przypomina to stosowane w przypadku zmiany miejscowej, czyli chirurgiczne wycięcie z marginesem 1–2 cm zdrowej tkanki. Jeśli przerzuty te są jednak liczne, margines może być mniejszy. Przy następowo pojawiających się masowych wysiewach nawrotowych lokalnych zmian skórnych odchodzi się od ich wycinania. Lepiej sprawdza się w tym wypadku lokalna chemioterapia i leczenie biologiczne .
Stosujemy ją przy rozległych przerzutach miejscowych (in transit) w zakresie kończyn . Wykorzystywana tutaj metoda to tzw. HILP, czyli izolowany hipertermiczny przepływ przez kończynę o temp. 39 – 40 stopni Celsjusza. Polega ona na założeniu na kończynę pacjenta specjalnej opaski uciskowej (stazy) i podaniu leku – zazwyczaj melfalanu, blokującego podziały komórkowe – donaczyniowo. Staza zapobiega przedostawaniu się farmaceutyku do innych części ciała i pozwala na jego lokalne działanie – niszczenie czerniaka. Zanotowana odpowiedź u chorych wynosiła 58%, a więc wyniki leczenia są naprawdę zadowalające.
Jeżeli chodzi o metody chemioterapii i radioterapii, poza przypadkiem przedstawionym powyżej skuteczność jest bardzo mała. Czasami stosujemy je w leczeniu zmian głowy i szyi, w przypadku choroby w stadium uogólnionym . Nieznaczne efekty w terapii choroby rozsianej może przynieść podanie dakarbazyny lub ipilimumabu. W leczeniu uzupełniającym stosowany jest głównie interferon alfa-2b (immunoterapia). Wskazaniami do takiej terapii są: czerniak w stadium II, obecność mikroprzerzutów w węźle wartowniczym oraz owrzodzenie na powierzchni zmiany nowotworowej.
Zapamiętaj: Czerniak skóry jest najzłośliwszym nowotworem skóry - rozwija się z melanocytów (komórek barwnikowych).
Objawy czerniaka – jak wygląda czerniak
Fot. 1. Przykłady obrazu klinicznego czerniaka
- kształt asymetryczny, nieregularny
- nierówny rozkład barwy (ciemniejsze i jaśniejsze obszary w obrębie jednego znamienia)
- nierówne brzegi
- zmiany w grubości i powierzchni zmiany
- wielkość >6 mm
- swędzenie.
W postaci wczesnej czerniaka skóry zmiany są płaskie, niesymetryczne, o nieregularnych i poszarpanych granicach ze zdrową skórą, wielobarwne. W postaci zaawansowanej często są wypuklone ponad poziom skóry (można wyczuć dotykiem zgrubienie), w części przypadków mogą być owrzodziałe, a z ich powierzchni może sączyć się krwisto-surowiczy płyn (czynniki niekorzystnego rokowania).
Pierwszym objawem czerniaka może być powiększenie węzłów chłonnych w okolicy, w której rozwinął się nowotwór (np. w przypadku czerniaka odbytu lub czerniaka podpaznokciowego).
Czerniak szerzący się powierzchownie
Czerniak szerzący się powierzchownie
Najczęstszą postacią histologiczną (70-80%) jest czerniak szerzący się powierzchownie - superficial spreding melanoma malignum ( SSMM). To typ czerniaka rosnącego najwolniej - najpierw następuje zwiększanie powierzchni, dopiero w następnej kolejności przyrost na grubość. Typowy czerniak SSMM pojawia się zwykle u osób młodych lub w średnim wieku po krótkich ale intensywnych ekspozycjach na słońce, na skórze odsłoniętej, bez cech uszkodzenia posłonecznego. U kobiet najczęściej lokalizuje się na kończynach, u mężczyzn na tułowiu. Charakteryzuje się długim okresem wzrostu śródnaskórkowego, późnym dawaniem przerzutów oraz stosunkowo dobrym rokowaniem.