U nas zapłacisz kartą
Objawy czerniaka skóry - Poznaj sygnały ostrzegawcze przed groźnym nowotworem
Objawy czerniaka
Czerniak może rozwinąć się, pod wpływem różnych czynników (patrz - czynniki ryzyka), na podłożu już istniejących znamion barwnikowych lub powstać na skórze nie zmienionej. Niepokój budzić powinny WSZELKIE! zmiany dotyczące już istniejących znamion. Do najczęstszych objawów, wymagających konsultacji lekarza (onkolog, chirurg onkolog, dermatolog) należą między innymi:
- zgrubienie
- zaczerwienienie wokół znamienia
- swędzenie
- krwawienie
- powiększenie
- zmiany zabarwienia
- zmiana kształtu
Zmiany w obrębie znamienia, budzące niepokój onkologiczny, są określane jako ABCD:
- A - asymetria - zmiana kształtu znamienia z okrągłej na niesymetryczną
- B - brzegi - nierówne, postrzępione brzegi znamienia
- C - kolor (ang. Color) - zmiany w zabarwieniu znamienia: ściemnienie, rozjaśnienie, rózne zabarwienia w obrębie tego samego znamienia
- D - rozmiar, średnica znamienia (ang. Diameter) - ocenie powinny być poddane wszelkie znamiona o wielkości powyżej 6 mm
Czerniak złośliwy skóry - Melanoma malignum
Czerniak złośliwy (łac. melanoma malignum) jest nowotworem wywodzącym się z komórek barwnikowych - melanocytów, które rozwijają się z tkanki nerwowej powłok. Stanowi około 2% wszystkich zachorowań na nowotwory. Najczęstszym punktem wyjścia czerniaka jest skóra, ale może on powstawać także w obrębie błon śluzowych przewodu pokarmowego lub w gałce ocznej.
Czerniak jest nowotworem o wysokim stopniu złośliwości. Może dawać przerzuty do okolicznych węzłów chłonnych, a także przerzuty odległe, najczęściej do płuc i mózgu. Czerniak jest nowotworem wyleczalnym we wczesnym stadium rozwoju. Przeżycie w czerniaku o grubości do 0,8 mm jest bliskie 100%. Warunkiem wyleczalności jest wczesne wykrycie nowotworu i jego szybkie wycięcie, dlatego też tak ważna jest profilaktyka czerniaka. Profilaktyka czerniaka powinna być zarówno pierwotna (poprawa świadomości społeczeństwa w zakresie konieczności badania znamion i wyleczalności czerniaka we wczesnych stopniach zaawansowania) oraz wtórna, obejmująca czynne badania lekarskie. Istotnym elementem profilaktyki jest wycięcie znamion budzących wątpliwość diagnostyczną. Działania te są niezwykle ważne ze względu na, z jednej strony, dobre rokowanie we wczesnym czerniaku i, z drugiej, na niezadowalające wyniki leczenia uzupełniającego w czerniaku zawansowanym (chemioterapia, immunoterapia).
U kobiet czerniak najczęściej umiejscowiony jest na kończynach, w przypadku mężczyzn najczęstszym umiejscowieniem czerniaka jest tułów.
Czerniak skóry stanowi nieco ponad 2% wszystkich zdiagnozowanych zachorowań na nowotwory złośliwe w Polsce i jest przyczyną 1,4% zgonów spowodowanych przez nowotwory. W 2017 roku zachorowalność na czerniaka w Polsce wynosiła 1796 nowych przypadków wśród mężczyzn i 1989 wśród kobiet. Ilość zgonów w tym roku wynosiła odpowiednio 697 u mężczyzn i 713 u kobiet. Czerniak skóry jest 10. w kolejności nowotworem złośliwym pod względem umieralności wśród mężczyzn, w przypadku kobiet umieralność na czerniaka mieści się poza pierwszą dziesiątką nowotworów będących najczęstszą przyczyną zgonów.
Czym jest czerniak złośliwy?
Czerniak jest nowotworem złośliwym, a dokładniej najbardziej złośliwą formą raka skóry. Termin „rak skóry” odnosi się do różnego rodzaju nowotworów skóry. Istnieje biały rak skóry, w tym bazalioma (rak podstawnokomórkowy) i rak płaskonabłonkowy, oraz czarny rak skóry (czerniak złośliwy). Główną różnicą pomiędzy obiema tymi formami choroby jest ich rozwój biologiczny: biały rak skóry praktycznie nigdy lub bardzo rzadko tworzy przerzuty i prawie zawsze można go usunąć chirurgicznie. Natomiast czerniak złośliwy wykazuje inne zachowanie i ma tendencję do rozwoju przerzutów we wczesnych fazach. Czarny rak skóry jest bardziej niebezpieczny od białego, ponieważ komórki nowotworowe mogą szybko się rozprzestrzeniać w organizmie poprzez krwiobieg lub układ limfatyczny, a przerzuty są obserwowane już w momencie rozpoznania.
Głównym czynnikiem ryzyka wystąpienia raka skóry jest promieniowanie ultrafioletowe (UV). Podstawowym źródłem naturalnego promieniowania UV jest słońce. Intensywna ekspozycja na słońce może powodować białego raka skóry oraz czerniaka złośliwego, dlatego też istotne znaczenie ma rozsądne korzystanie ze słońca (odpowiednia odzież i nakrycie głowy, krem przeciwsłoneczny o wystarczająco wysokim współczynniku ochrony przeciwsłonecznej, regularne smarowanie kremem, unikanie palącego słońca itp.). Szczególnie wrażliwa jest skóra dzieci, która wymaga intensywnej ochrony. Natomiast osoby korzystające z solariów są narażone na sztuczne promieniowanie UV, które również uszkadza skórę, częste wizyty zwiększają ryzyko wystąpienia czerniaka. Wpływ oparzeń słonecznych na ryzyko wystąpienia raka skóry został gruntownie zbadany. Liczba oparzeń słonecznych, szczególnie w dzieciństwie i okresie dojrzewania, jest bezpośrednio związana z ryzykiem wystąpienia raka skóry. W związku z tym należy pamiętać, że skóra niechroniona przed promieniowaniem UV ulega również uszkodzeniu pod wpływem słońca lub solarium, nawet jeśli nie dochodzi do oparzeń słonecznych. Innym czynnikiem ryzyka jest typ karnacji. Nie każdy jest w równym stopniu podatny na czerniaka. U osób o jasnej karnacji i jasnych włosach rak skóry występuje znacznie częściej niż u osób o ciemnej karnacji, lecz oparzeń słonecznych nie można całkowicie wykluczyć nawet u osób o bardzo ciemnej skórze. Więcej informacji na temat rodzajów skóry i ochrony przeciwsłonecznej można znaleźć tutaj. Do grupy ryzyka należą również osoby z licznymi znamionami barwnikowymi (nabytymi), przypadkami raka skóry w rodzinie oraz osoby z obniżoną odpornością.
Przyczyny Czerniaka
Przyczyny rozwoju czerniaka są złożone i nie do końca poznane. Jednak istnieje kilka czynników ryzyka zwiększających prawdopodobieństwo wystąpienia tego nowotworu. Jednym z głównych czynników ryzyka jest narażenie na promieniowanie UV, zarówno od słońca, jak i od sztucznych źródeł promieniowania UV, takich jak solarium. Osoby o jasnej karnacji, jasnych oczach i włosach są bardziej podatne na szkodliwe działanie promieniowania UV.
Innym czynnikiem ryzyka jest obecność dużej liczby znamion na skórze oraz osobiste lub rodzinne wywiady związane z czerniakiem. Czynniki genetyczne także odgrywają rolę w rozwoju tej choroby.
Czerniak skóry - przyczyny, czynniki ryzyka i sposoby zapobiegania
Czerniak powstaje w skutek mutacji komórek skóry, zwanych melanocytami. Wiadomo, że do rozwoju czerniaka przyczyniają się czynniki genetyczne i otoczeniowe. Najbardziej oczywistym czynnikiem ryzyka jest narażenie na promieniowanie ultrafioletowe. Dlatego też bardzo ważne jest, aby chronić swoją skórę przed słońcem, a także unikać nadmiernego palenia papierosów czy alkoholu. Inne czynniki ryzyka to:
- jasny kolor skóry, włosów i oczu,
- oparzenia słoneczne w dzieciństwie,
- duża liczba zmian barwnikowych na skórze,
- choroby układu immunologicznego,
- stosowanie leków hormonalnych,
- praca w miejscach, gdzie jest duże narażenie na promieniowanie UV.
Sposoby zapobiegania rozwojowi czerniaka to przede wszystkim:
- ograniczenie czasu w słońcu, w szczególności w godzinach 10-16,
- stosowanie kremów z filtrem UV o odpowiednim współczynniku,
- zakładanie opasek i kapeluszy chroniących skórę,
- regularne badanie skóry przez dermatologa w celu wykrycia nowych zmian.