U nas zapłacisz kartą
Czerniak złośliwy - Objawy, Diagnoza i Leczenie
Objawy czerniaka – jak wygląda czerniak
Fot. 1. Przykłady obrazu klinicznego czerniaka
- kształt asymetryczny, nieregularny
- nierówny rozkład barwy (ciemniejsze i jaśniejsze obszary w obrębie jednego znamienia)
- nierówne brzegi
- zmiany w grubości i powierzchni zmiany
- wielkość >6 mm
- swędzenie.
W postaci wczesnej czerniaka skóry zmiany są płaskie, niesymetryczne, o nieregularnych i poszarpanych granicach ze zdrową skórą, wielobarwne. W postaci zaawansowanej często są wypuklone ponad poziom skóry (można wyczuć dotykiem zgrubienie), w części przypadków mogą być owrzodziałe, a z ich powierzchni może sączyć się krwisto-surowiczy płyn (czynniki niekorzystnego rokowania).
Pierwszym objawem czerniaka może być powiększenie węzłów chłonnych w okolicy, w której rozwinął się nowotwór (np. w przypadku czerniaka odbytu lub czerniaka podpaznokciowego).
Czy czerniak może być jasny?
Tak, występuje też czerniak bezbarwnikowy (2%), czyli czerniak pozbawiony barwnika. Pierwszym objawem jest często niecharakterystyczna, powiększająca się, różowoczerwona grudka.
Czerniak gałki ocznej
Czerniak jest najczęstszym nowotworem złośliwym gałki ocznej u dorosłych, stanowiącym około 10% wszystkich przypadków czerniaka. Czerniak może występować w skórze powiek, spojówce oraz przedniej lub tylnej części błony naczyniowej oka. Rokowanie jest gorsze niż w przypadku czerniaka skóry.
Czerniak błon śluzowych
Czerniak błon śluzowych występuje najczęściej w obrębie jamy ustnej i górnych dróg oddechowych i przełyku (50%), sromu (20%) i okolicy narządów płciowych i odbytu (20%). Rokowanie jest złe. Leczenie polega na doszczętnym wycięciu, częściej niż w przypadku lokalizacji skórnej stosuje się uzupełniającą radioterapię, chemioterapię lub immunoterapię/leczenie ukierunkowane molekularnie.
Profilaktyka
Nie od dziś wiadomo, iż niemal w przypadku każdego znanego nowotworu wczesne wykrycie daje ogromne szanse na pełne wyleczenie. Rokowania są najbardziej pomyślne w pierwszym stopniu choroby. Podobnie sprawa wygląda przy czerniaku.
Może on pojawić się u każdego z nas, wiec bardzo ważne są działania profilaktyczne dzięki którym może zostać szybko zdiagnozowany i usunięty bez większych problemów.
- Samokontrola – samodzielne bądź wspólnie z bliską osobą warto oglądać regularnie skórę na swoim ciele i obserwować czy w obrębie istniejących zmian nie pojawiają się jakiekolwiek niepokojące odstępstwa.
- Rozsądne wystawianie się na działanie promieni słonecznych – działania słońca nie unikniemy całkowicie, a poza tym dzięki niemu nasz organizm syntezuje witaminę D, wiec jest ono nam również bardzo potrzebne. Mowa tutaj o rozsądku. Unikajmy poparzeń słonecznych i co najważniejsze chrońmy przed nimi nasze dzieci! Jak to zrobić? Unikajmy bezpośredniego wystawiania się na działanie słońca w porze letniej w godzinach 10-14 kiedy są one najsilniejsze. Nawet w lekko pochmurny dzień możemy się poparzyć. Zawsze stosujmy kremy z wysokimi filtrami. Nie opalimy się mniej bo uzależnione to jest od możliwości naszej skóry a nie od kremu, którego zadaniem jest ochrona przed szkodliwym działaniem. Raz na dwie godziny odnawiajmy warstwę kremu na skórze, a jeśli kąpiemy się w jeziorach, morzu to nawet częściej.
- Solarium – działanie sztucznego światła pod kontrolą lekarza sprawdza się w leczeniu niektórych schorzeń jak np. łuszczyca. W porze jesienno – zimowej krótkie seanse mogą poprawić nastrój i zapobiec chandrze i rozwojowi depresji. Wszystko jednak z umiarem. Długie leżenie i nastawienie na mocną opaleniznę nie jest dla nas korzystne.
- Osoby, które mają jasną karnację lub wiele znamion na ciele powinny całkowicie unikać słońca lub solarium a wychodząc z domu zaleca się im stosowanie tzw. brokerów, które stanowią pełną barierę dla promieni.
Kryteria rozpoznawcze
Lekarz oglądając nasze znamiona w szczególności zwróci uwagę na podstawowe wytyczne dotyczące zmian w jego obrębie. Nazwa czerniak, nie oznacza, że choroba musi wyróżniać się czarnym zabarwieniem. Może on być czerwony, szary, ciemnoniebieski lub cielisty. Wszelkie zmiany na skórze w obrębie popularnych pieprzyków, które mogą być niepokojące określane są skrótem ABCD:
A – czyli asymetria, jeśli Twoje znamię do tej pory miało kulisty jednolity kształt, a nagle zmieniło się w nieregularny i asymetryczny to stanowi to istotną podstawę do wizyty u specjalisty.
B – czyli brzegi, zewnętrzna część znamienia charakteryzuje się nierównością, nieregularnością lub są one postrzępione, to również mogą być powody do niepokoju.
C– czyli kolor. Jeśli znamię zmienia swoje zabarwienie w jakikolwiek sposób to należy pokazać je lekarzowi. Może stać się ciemniejsze, jaśniejsze lub w obrębie jednego pojawiają się rożne, nierówne zabarwienia.
D – rozmiar. Jeśli występujące na Twoim ciele znamiona są większych rozmiarów to powinien obejrzeć je lekarz. Zaleca się dokładne przebadanie każdego, którego średnica przekracza 6 mm.
Czerniak – rokowania
Rokowanie w czerniaku jest uzależnione od typu, czyli od postaci klinicznej. Ponadto kluczowe w rokowaniu jest określenie stopnia nacieczenia skóry. Ustala się grubość i głębokość nacieku, co pozwala określić rokowanie w danym przypadku. Czerniak, jak każdy inny złośliwy nowotwór, również może dawać przerzuty. Najczęściej drogą naczyń limfatycznych do węzłów chłonnych, a także poprzez krew do narządów, jak płuca, wątroba, mózg czy kości.
Ryzyko przerzutów uzależnione jest od tego, jakiej grubości było ognisko pierwotne. Guzy o grubości mniejszej niż 1,5 mm przerzutują później i rzadziej niż guzy grubości większej niż 4 mm.
Zobacz film: Szczepionka hamująca rozwój czerniaka. Źródło: 36,6
Jak rozpoznać czerniaka?
W razie zauważenia jakichkolwiek niepokojących zmian należy natychmiast udać się do dermatologa. Podstawą wysunięcia rozpoznania czerniaka jest badanie dermatoskopem – niezbędnym narzędziem w pracy dermatologa. Pozwala na określenie, czy dana zmiana wykazuje niebezpieczeństwo zmian złośliwych czy nie. Niektóre zmiany pochodzenia naczyniowego czy łojotokowego mogą imitować zmiany czerniakowe i u osób bacznie obserwujących swoje ciało wywołać niepokój. Obraz z dermatoskopu pozwala na ich różnicowanie. Ważne jest też zwrócenie uwagi na czynniki ryzyka. Ku diagnostyce czerniaka skłaniają zmiany powstające w okolicach eksponowanych na promieniowanie słoneczne czy liczne otarcia. U osób z wieloma zmianami barwnikowymi lub z rodzinnym wywiadem czerniaka regularna kontrola znamion za pomocą dermatoskopu cyfrowego może odegrać kluczową rolę w szybkim rozpoznaniu zmiany dysplastycznej.