U nas zapłacisz kartą
Czy chłoniak jest formą raka?
Chłoniak – nowotwór układu chłonnego
Układ chłonny, inaczej układ limfatyczny, narażony jest na niekorzystne oddziaływanie wielu czynników, które mogą prowadzić do patologicznych zmian w obrębie limfocytów. Choroby powstające z komórek układu chłonnego nazywamy chłoniakami.
Chłoniaki wywodzą się z limfocytów B lub limfocytów T, a także komórek NK, które sprawiają, że nasz układ odpornościowy może skutecznie walczyć z różnymi infekcjami. W przypadku prawidłowych podziałów komórkowych, mamy do czynienia z przebiegającym w uporządkowany sposób procesem, który warunkuje prawidłowe funkcjonowanie organizmu. Patologiczne zmiany związane z podziałem komórek to czynnik powodujący rozwój nowotworów – w tym przypadku komórki nowotworowe dzielą się w chaotyczny, nieuporządkowany sposób. Rak węzłów chłonnych może powodować przerzuty do odległych narządów limfatycznych, a także naciekać szpik kostny i powodować przerzuty do narządów pozalimfatycznych. Związane z nim rokowania oraz sposób leczenia uzależnione są od rodzaju nowotworu układu chłonnego.
Chłoniaki nieziarnicze
Chłoniaki nieziarnicze to choroby rozwijające się na skutek nieprawidłowego podziału limfocytów. Komórki krwi nie przestają się dzielić, co powoduje ich nadmierne nagromadzenie się w węzłach chłonnych oraz jest przyczyną rozwoju guza. To ze względu stałego, niekontrolowanego podziału limfocytów węzły chłonne ulegają powiększeniu. Komórki nowotworowe wędrują także po organizmie, powodując zmiany w obrębie tkanki limfatycznej, narządów limfatycznych oraz szpiku kostnego i narządów pozalimfatycznych.
Charakterystyczną cechą chłoniaków nieziarniczych jest to, że mogą powstać w różnych narządach i układach, jednak najczęściej rozwijają się w węzłach chłonnych. Nowotwory z limfocytów B, T i innych komórek, które powstają poza węzłami chłonnymi, nazywa się chłoniakami niewęzłowymi. Chłoniaki węzłowe stopniowo zajmują węzły chłonne w jednym obszarze ciała np. na szyi, w pachwinie, jamie brzusznej lub klatce piersiowej – to typowy objaw choroby we wczesnym stadium. Lokalizacja chłoniaków nieziarniczych oraz liczba zajętych grup węzłów chłonnych wskazuje na konkretny stopień zaawansowania choroby.
Wśród chłoniaków nieziarniczych wyróżniamy wiele różnych nowotworów, które różnicuje się na podstawie m.in. rodzaju komórek, z których się wywodzą.
Chłoniaki nieziarnicze
Chłoniaki o małej złośliwości (łagodne, indolentne)
Mają one łagodny przebieg, który wiąże się z wieloletnim okresem przeżycia bez leczenia. Często nie wymagają rozpoczęcia leczenia – obowiązuje natomiast systematyczna kontrola węzłów chłonnych i morfologii („watch and wait”).
Wskazaniem do rozpoczęcia terapii może być pojawienie się objawów ogólnych choroby (gorączka, poty, utrata masy ciała), znaczne powiększenie węzłów chłonnych śledziony, wątroby, istotne nacieczenie szpiku kostnego, czego wyrazem może być niedokrwistość i małopłytkowość.
U części chorych (3–10 proc.) po różnym czasie trwania choroby obserwuje się transformację w bardziej agresywnego chłoniaka.
Najczęściej występujące chłoniaki indolentne to: przewlekła białaczka limfocytowa, chłoniak limfocytowy, chłoniak grudkowy.
Chłoniaki o dużym stopniu złośliwości (agresywne) leczenie
Przeżycie chorych na tego typu nowotwór bez leczenia wynosi od kilku do kilkunastu miesięcy.
Najczęściej występującym chłoniakiem z tej grupy to chłoniak rozlany z dużych komórek B (DLBCL). Chłoniaki agresywne zawsze wymagają podjęcia pilnego leczenia.
Podstawą diagnostyki typów nieziarniczych, jest podobnie, jak w HL, badanie histopatologiczne (węzła chłonnego, nacieku tkankowego, szpiku).
- typ histopatologiczny zmiany,
- stopień zaawansowania choroby, przez który rozumiemy wielkość i lokalizację nacieku,
- wiek,
- stan ogólny chorego.
Leczenie obejmuje radioterapię (często wystarczającą dla niewielkich zlokalizowanych nacieków chłoniaka indolentnego), chemioterapię, złożoną najczęściej z kilku cytostatyków, immunoterapię (przeciwciała monoklonalne, które w precyzyjny sposób odnajdują komórki nowotworowe i następnie je niszczą).
Najczęściej stosowany standard rozpoczynający leczenie to kombinacja chemio- i immunoterapii. W przypadku zachorowania na chłoniaka skóry stosuje się fotochemioterapię PUVA i promieniowanie ultrafioletowe.
Nieziarnicze chłoniaki B-komórkowe
Nieziarnicze chłoniaki B-komórkowe to m.in. chłoniak rozlany z dużych komórek B, a także chłoniak grudkowy. Te chłoniaki nieziarnicze diagnozowane są najczęściej m.in. w USA i Europie Zachodniej.
Chłoniak rozlany z dużych komórek B to w 80% nowotwór agresywny, który wiąże się z niezbyt dobrymi rokowaniami. W tym przypadku kluczowy jest czas wdrożenia leczenia, które pozwoli na pokonanie choroby nowotworowej.
Chłoniak grudkowy to rak węzłów chłonnych, który przez długi czas nie wywołuje objawów chorobowych. Proces nowotworowy lokalizuje się początkowo w jednej grupie węzłów chłonnych, jednak ten typ chłoniaka może także naciekać szpik kostny oraz narządy limfatyczne i pozalimfatyczne. Chłoniak grudkowy częściej dotyczy kobiet i zwykle diagnozowany jest po 60. roku życia, jednak występuje także rzadko diagnozowany chłoniak grudkowy typu dziecięcego. W przypadku chłoniaka grudkowego leczenie wdrażane jest dopiero wówczas, gdy pojawią się charakterystyczne objawy choroby. Chłoniak grudkowy to chłoniak powolny (indolentny), który nie cechuje się dużą złośliwością.
Do grupy chłoniaków nieziarniczych zaliczamy także m.in.:
- chłoniaka z komórek płaszcza,
- węzłowego i pozawęzłowego chłoniaka strefy brzeżnej,
- chłoniaka z małych limfocytów B,
- makroglobulinemię Waldenstroma.
Większość diagnozowanych chłoniaków nieziarniczych stanowią zmiany wywodzące się z limfocytów B. Co dziesiąty nieziarniczy chłoniak to chłoniak T-komórkowy.
