U nas zapłacisz kartą
Czy chłoniak jest formą raka?
Rodzaje chłoniaków
Wśród chłoniaków wyróżniamy dwie kategorie:
- chłoniaka Hodgkina (dawniej nazywany ziarnicą złośliwą) – cechuje się obecnością charakterystycznych nowotworowych komórek Reed-Sternberga oraz komórek Hodgkina. Przyciągają one prawidłowe komórki układu chłonnego, takie jak limfocyty, monocyty, histiocyty i makrofagi. Tworzą one naciek zapalny i stanowią główną masę guza. Samych komórek nowotworowych jest niewiele. Chłoniak Hodgkina występuje dość często u dzieci i młodych dorosłych.
- chłoniaki nieziarnicze – wywodzą się one z limfocytów B, T lub NK. Są znacznie liczniejszą grupą i występują najczęściej. Częściej występują u ludzi starszych.
Chłoniaki dzielimy w zależności od przebiegu na:
- powolne (indolentne, chorzy bez leczenia przeżywają od kilku do kilkunastu lat),
- agresywne (chorzy przeżywają bez leczenia od kilku do kilkunastu miesięcy),
- bardzo agresywne (chorzy przeżywają bez leczenia od kilku do kilkunastu tygodni).
Jak działa układ chłonny?
Układ chłonny bierze udział w ochronie naszego organizmu przed zagrażającymi mu drobnoustrojami oraz niszczy nieprawidłowo dzielące się komórki. Nie zawsze jego funkcjonowanie jest w pełni efektywne, co ma związek z brakiem odpowiedniej odporności oraz działaniem różnych czynników mutagennych, które powodują, że w organizmie zaczynają zachodzić intensywne, nieprawidłowe podziały komórkowe. Rozrost komórek układu chłonnego prowadzi do rozwoju nowotworów węzłów chłonnych, a także narządów układu limfatycznego, w których początkowo pojawiają się przerzuty.
Budowa układu limfatycznego pozwala na rozprowadzenie po całym organizmie oczyszczającej komórki limfy. Przepływa ona przez węzły chłonne, w których dochodzi do niszczenia powodujących infekcje drobnoustrojów, a także filtracji limfy ze szkodliwych dla organizmu substancji. Węzły chłonne mają wielkość ziarna fasoli i nie powiększają się bez wyraźnej przyczyny. Główne węzły chłonne, które najczęściej ulegają powiększeniu, zlokalizowane są na szyi, pod pachami, w pachwinach, w klatce piersiowej, a także jamie brzusznej. Ich obrzęk wskazuje na chorobę i wymaga wnikliwej diagnostyki.
Węzły chłonne powiększają się na skutek przebiegu infekcji i aktywności limfocytów, które walczą z zakażeniem. Może do tego dojść w przypadku każdej infekcji np. powiększenie węzłów chłonnych na szyi, często powodują infekcje wirusowe i bakteryjne gardła, a także choroby stomatologiczne i choroby wieku dziecięcego. W przypadku chorób nienowotworowych węzły chłonne wracają do normalnych rozmiarów. Choroby nienowotworowe powodują symetryczne zmiany w węzłach chłonnych, które są najczęściej nieznacznie powiększone. Typowym objawem niegroźnych schorzeń jest także ból węzłów chłonnych.
Na skutek toczącego się procesu nowotworowego węzły chłonne stają się twarde, nieruchome i nie powodują bólu podczas ucisku. W tym przypadku często następuje jednostronne powiększenie węzłów chłonnych, które przez długi czas zwiększają swój rozmiar, przybierając postać guza.
Chłoniak – nowotwór układu chłonnego
Nowotwory układu chłonnego to grupa niemal 100 chorób nowotworowych, które wywodzą się z różnych typów limfocytów, komórek dendrytycznych i histiocytów. Mogą one powstawać bezpośrednio w szpiku kostnym, skórze, węzłach chłonnych, kościach oraz w organach wchodzących w skład układu limfatycznego np. w śledzionie lub grasicy. Pod względem stopnia złośliwości, przebiegu, objawów i rokowań chłoniaki znacznie się od siebie różnią. Podział nowotworów układu chłonnego obejmuje chłoniaki nieziarnicze oraz ziarnicę złośliwą (chłoniak Hodgkina). Podział ten nie jest do końca zgodny z obecną klasyfikacją nowotworów opracowaną przez WHO. Prawidłowo powinno się różnicować chłoniaki względem ich przebiegu oraz komórek, z których się wywodzą. W najnowszej literaturze medycznej znajdziemy więc m.in. podział na chłoniaki o niepewnym rokowaniu, chłoniaki o wyjątkowo szybkim i agresywnym przebiegu oraz chłoniaki indolentne, które rozwijają się przez kilka lub kilkanaście lat.
Chłoniaki to nowotwory krwi obejmujący białe krwinki, czyli limfocyty. W wyniku działania różnych czynników zaczynają one nieprawidłowo dojrzewać, namnażać się i gromadzić np. w węzłach chłonnych. Nowotwory układu chłonnego stanowią około 2% wszystkich złośliwych chorób nowotworowych. Cechuje je różny przebieg, stopień złośliwości oraz rokowania w zależności od rodzaju nowotworu.
Chłoniak – objawy
Objawy chłoniaka często mylone są z objawami innych chorób. W początkowym stadium rozwoju chłoniaki najczęściej objawiają się niebolesnym powiększeniem węzłów chłonnych, które zwykle nie jest obustronne. Twardy, niebolesny i nieruchomy węzeł chłonny wymaga natychmiastowej konsultacji lekarskiej. Inne objawy chłoniaka to, m.in.:
- wysypka, która najczęściej pojawia się w fałdach skórnych,
- osłabienie,
- utrata masy ciała,
- mniejsze zdolności wysiłkowe,
- zawroty głowy,
- omdlenia,
- nawracająca gorączka,
- przewlekłe stany podgorączkowe,
- pocenie się w nocy,
- problemy z oddychaniem i duszności,
- dolegliwości ze strony układu pokarmowego,
- nawracające infekcje górnych i dolnych dróg oddechowych.
Objawy chłoniaka to także powiększenie zajętych chorobą narządów np. wątroby oraz śledziony, jednak najczęściej pierwszym objawem chłoniaka jest powiększenie węzłów chłonnych, które nie jest spowodowane przebytą infekcją.
W przypadku, gdy powiększone węzły chłonne utrzymują się przez dłuższy czas np. dwa tygodnie, trzeba wykonać badania laboratoryjne, które nie dają jednak odpowiedzi na pytanie, z jakim typem chłoniaka mamy do czynienia. W celu zdiagnozowania typu nowotworu przeprowadza się inne badania diagnostyczne m.in. biopsję powiększonego węzła chłonnego, badanie USG, rezonans magnetyczny i tomografię komputerową.
Podsumowując, chłoniaki to duża grupa nowotworów, które dotyczą układu odpornościowego. Nie są to typowe guzy nowotworowe, dlatego w przypadku chojniaków nie stosuje się chirurgicznych metod leczenia. Na rokowania wpływa zarówno szybka diagnoza, jak i dobór właściwego leczenie względem typu nowotworu.
Jakie objawy daje chłoniak?
Najczęstszym objawem chłoniaka jest niebolesne powiększenie węzłów chłonnych np. na szyi, nad obojczykami, w obrębie dołów pachowych, pachwin. Skóra nad nimi nie jest zmieniona, a ich średnica najczęściej przekracza 2 cm. Zazwyczaj powiększają się powoli i mogą się także okresowo zmniejszać. Szybkie powiększanie się węzłów chłonnych jest alarmującym objawem, ponieważ sugeruje chorobę o przebiegu agresywnym (np. chłoniaka Burkitta).
U chorych na chłoniaki mogą pojawić się następujące dolegliwości:
- Ból brzucha – w przypadku znacznego powiększenia się śledziony lub wątroby.
- Żółtaczka – wskutek zajęcia wątroby.
- Krwawienia z przewodu pokarmowego, objawy niedrożności, zespoły upośledzonego wchłaniania – sugeruje zajęcie przewodu pokarmowego.
- Osłabienie, bladość skóry, krwawienia bez istotnej przyczyny lub o zwiększonym nasileniu – mogą świadczyć o zajęciu przez chłoniaka szpiku kostnego.
- Bóle głowy i kręgosłupa – wskazują na rozwój nowotworu w obrębie mózgu i kręgosłupa.
- Obrzęki kończyn – gdy rosnące węzły chłonne utrudniają przepływ krwi przez naczynia krwionośne.
- Duszność, kaszel, trudności z przełykaniem – gdy dochodzi do zajęcia struktur w obrębie klatki piersiowej.
- Gorączka bez uchwytnej przyczyny, np. infekcji, nocne poty, utrata masy ciała – to tzw. objawy ogólne, które świadczą o aktywności procesu nowotworowego.
Warto pamiętać, że węzły chłonne powiększają się także podczas przeziębienia. Mogą być wówczas bolesne. Pojawiają się inne objawy, jak katar, czy kaszel. Świadczy to o zwalczaniu zakażenia przez organizm. Należy rozważyć konsultację u lekarza onkologa, jeśli niepokojące objawy utrzymują się mimo leczenia powyżej 2 – 3 tygodni.
