U nas zapłacisz kartą
Czy rak złośliwy jest uleczalny? Nowe spojrzenie na walkę z chorobą
Epidemiologia nowotworów w Polsce.
Obecnie ponad 1,17 mln Polaków żyje z chorobą nowotworową. U mężczyzn najwięcej zachorowań notuje się między 55. a 79. rokiem życia. U kobiet najwięcej zachorowań przypada na grupę wieku 50-74 lat. Od ponad dekady umieralność kobiet z powodu nowotworów złośliwych płuca jest wyższa niż z powodu nowotworów piersi, jednak należy pamiętać, że wśród zachorowań udział nowotworów piersi jest ponad dwukrotnie wyższy niż nowotworów płuca. Rak gruczołu krokowego jest najczęstszym nowotworem u mężczyzn, a rak płuca zajmuje drugą pozycję. Zarówno wśród mężczyzn jak i kobiet nowotworem o wysokiej zachorowalności jest rak jelita grubego zajmujący 2-3 pozycję wśród zachorowań i zgonów.
W procesie diagnostycznym w przypadku chorób nowotworowych zawsze uwzględnia się wywiad
i badanie kliniczne. Rozpoznanie nowotworu złośliwego wymaga zazwyczaj wykonania wielu badań, takich jak: badania biochemiczne, biopsja (pobranie materiału, badanie histopatologiczne), ultrasonografia, diagnostyka radiologiczna, tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny lub inne badania obrazowe. Do bardziej zaawansowanej techniki wykrywania nowotworów można zaliczyć scyntygrafię czy pozytronową tomografię emisyjną. Scyntygrafia to metoda specyficzna dla określonych grup nowotworów (jak kości czy tarczycy). Polega na wprowadzaniu do organizmu substancji znakowanych radioizotopami, a następnie na obserwacji ich metabolizmu i rozkładu w organizmie. Pozytronowa tomografia emisyjna (PET) pozwala na uwidocznienie miejsc zwiększonego metabolizmu, przez co doskonale nadaje się do wykrywania przerzutów, choć jej wadą jest np. wykrywanie każdego stanu zapalnego.
Jak dochodzi do powstania nowotworu?
Pacjenci najczęściej spotykają się z podziałem nowotworów na nowotwory łagodne i nowotwory złośliwe. Nowotwory łagodne to nowe masy tkankowe, które rosną powoli i nie niszczą sąsiednich tkanek. Wzrost guza może zostać zatrzymany na długie miesiące, a nawet lata. Komórki nowotworów łagodnych są dobrze zróżnicowane, czyli podobne do komórek tkanki, z której się wywodzą. Leczenie takiej zmiany jest skuteczne, gdyż po jej usunięciu (resekcji) nie następują nawroty. Nowotwór łagodny nie nacieka węzłów chłonnych, nie daje przerzutów. Nowotwory miejscowo złośliwe to grupa, która może naciekać i niszczyć okoliczne tkanki, bądź powodować objawy z ich ucisku. Dodatkowo po usunięciu mogą dawać wznowy i powodować nawrót choroby. Przykładem mogą być guzy mieszane ślinianek, bądź niektóre glejaki. Nowotwory złośliwe to najgroźniejsza grupa chorób. Guzy złośliwe charakteryzuje szybkie tempo rozwoju. Naciekają sąsiadujące struktury oraz mogą dawać przerzuty do odległych narządów. Ich budowa oceniana pod mikroskopem jest odmienna od prawidłowej. Komórki w ich obrębie często się dzielą, mogą mieć zmieniony kształt i nie spełniają swojej funkcji. Dla ułatwienia podziału przyjmuje się zasadę, iż nowotworami złośliwymi nazywamy nowotwory mogące dawać przerzuty. Kolejny bardzo istotny podział nowotworów, to podział uwzględniający rodzaj tkanki z jakiej wywodzi się nowotwór. Rozróżnia się nowotwory wywodzące się z nabłonka, tak zwane nowotwory nabłonkowe oraz nowotwory nienabłonkowe. Nabłonek pokrywa powierzchnię ciała, wewnętrzne narządy, pełni wiele funkcji, takich jak ochrona, wydzielanie, wchłanianie, transport i wytwarzanie substancji, może przyjmować różne formy i kształty. W przypadku złośliwych nowotworów nabłonkowych używa się pojęcie raka. Rak jest to określenie dotyczące tylko grupy nowotworów nabłonkowych. Jego nazwę tworzy się dodając nazwę rodzaju nabłonka macierzystego i tak dla przykładu mamy raka płaskonabłonkowego, raka podstawnokomórkowego, gruczolakoraka. W przypadku łagodnych nowotworów nienabłonkowych nazwy powstają poprzez przekształcenie nazwy tkanki, z której się wywodzą np. mięśniak, tłuszczak, a w przypadku nowotworów złośliwych używa się słowa mięsak: mięsak naczyniowy (naczyniakomięsak) mięsak tłuszczakowy (tłuszczakomięsak) itd. Inne ważne typy to m.in. czerniak – nowotwór wywodzący się z komórek barwnikowych, chłoniaki – nowotwór złośliwy układu chłonnego, białaczka – biorąca początek z komórek krwiotwórczych, znajdujących się w szpiku.
Leczenie raka kości
Rak kości jest niestety z reguły dość bolesny. Wszelkie działania medyczne mają za zadanie nie tylko walkę z chorobą, ale także przyniesienie choremu ulgi w bólu. Istnieje kilka sposobów leczenia raka kości:
● leczenie chirurgiczne- ten rodzaj walki z rakiem kości to podstawa leczenia nowotworów kości. Obecnie można już przeprowadzać tak operacje, aby unikać amputacji kończyn. Bardzo często są także usuwane tkanki i mięśnie, otaczające raka,
● chemioterapia- ta metoda wspomaga leczenie pooperacyjne. Tutaj komórki rakowe są niszczone przez odpowiednią chemię,
● radioterapia- radioterapia głównie wykorzystuje promieniowanie rentgenowskie, które jest dostarczane do komórek rakowych, aby spowodować ich obumarcie,
● przeszczep komórek macierzystych- komórki macierzyste pacjenta są w określony sposób zbierane z jego krwioobiegu i po chemioterapii z powrotem „wtłaczane” do organizmu. Po 4 tygodniach wytwarzają nowe komórki krwi ze szpiku kostnego.
Wybór metody leczenia raka kości jest przede wszystkim uzależniony od rodzaju raka, stadium jego rozwoju i stopnia agresywności, a także od skali rozprzestrzeniania się na inne narządy.
Rak prostaty - leczenie
Wybór metody leczenia uzależniony jest od wielu czynników: stopnia zaawansowania choroby, oceny ryzyka (na podstawie stężenia PSA oraz wartości w skali Gleasona), wieku chorego i spodziewanego czasu przeżycia.
- operację (wycięcie gruczołu krokowego)
- radioterapię
- leczenie systemowe (terapię hormonalną lub klasyczną chemioterapię).
Rak prostaty - leczenie operacyjne
Operację stosuje się przede wszystkich u chorych, u których spodziewany czas przeżycia wynosi ponad 10 lat (a więc nie zaleca się tej metody u mężczyzn w podeszłym wieku), a guz nie przekracza anatomicznych granic gruczołu krokowego (tzw. choroba ograniczona do narządu).
Operacja taka polega na wycięciu gruczołu krokowego wraz z pęcherzykami nasiennymi i grupami węzłów chłonnych w miednicy. Wymaga to otwarcia brzucha, zabieg ten obecnie coraz częściej wykonuje się laparoskopowo (czyli za pomocą kamery i narzędzi wprowadzanych do brzucha przez niewielkie nacięcia). Na świecie coraz częściej takie zabieg wykonuje się z użyciem robotów chirurgicznych.
W uzasadnionych przypadkach po operacji dodatkowo przeprowadza się napromienianie (tzw. napromienianie uzupełniające).
Rak prostaty - radioterapia
Powikłaniami radioterapii mogą być zaburzenia wzwodu, nietrzymanie moczu, popromienne zapalenie odbytnicy.
Rak prostaty - hormonoterapia
W przypadku zaawansowanego raka prostaty, w którym tzw. leczenie radykalne (operacja lub radioterapia) nie jest możliwe, zaleca się najczęściej hormonoterapię. Komórki raka gruczołu krokowego są zwykle pobudzane do wzrostu przez testosteron – leczenie hormonalne polega na zmniejszeniu wpływu testosteronu na nowotwór. Efekt ten można osiągnąć na kilka sposobów. Po pierwsze, należy rozważyć obustronne usunięcie jąder – prosty i bezpieczny sposób, chociaż przez wielu mężczyzn nieakceptowany ze względów psychologicznych. Po drugie, opracowano leki, które mogą ograniczać wpływ testosteronu na komórki raka (tzw. blokada androgenowa). Terapię hormonalną często stosuje się łącznie z radioterapią – skojarzenie obu metod zwiększa ich sumaryczną skuteczność. Z biegiem czasu skuteczność terapii hormonalnej maleje, mówi się wówczas o zjawisku nabywania „oporności na kastrację” przez komórki raka gruczołu krokowego. W takiej sytuacji podejmuje się zwykle decyzję o zastosowaniu innej metody – chemioterapii, użyciu nowych leków. U chorych na zaawansowanego raka gruczołu krokowego stosuje się także radioterapię ognisk przerzutowych w kościach.
Rak prostaty - przyczyny
Dokładne przyczyny rozwoju raka gruczołu krokowego nie są znane. Wiadomo, że występowanie tego rodzaju nowotworu wiąże się przede wszystkim ze starszym wiekiem oraz czynnikami genetycznymi – ryzyko zachorowania jest 2 razy większe, jeśli chorował krewny 1. stopnia, i 5–11 razy większe, gdy chorowało ponad dwóch krewnych 1. stopnia. Częstość postaci dziedzicznej w Polsce nie jest znana, a w krajach Europy Zachodniej szacuje się ją na mniej niż 10%.
Istnieją badania, które wskazują na szkodliwy wpływ palenia papierosów, zarówno na wystąpienie raka, jak i jego przebieg.
Z występowaniem raka prostaty może mieć też związek dieta – duże spożycie tłuszczów zwierzęcych może zwiększać ryzyko zachorowania, a warzyw – zmniejszać.
Rak prostaty rzadko występuje u mężczyzn przed 40. rż.
