U nas zapłacisz kartą
Jak pielęgnować skórę niemowląt z alergicznymi zmianami
Jakie są przyczyny łojotokowego zapalenia skóry u niemowląt?
Wyprysk łojotokowy jest częstą chorobą skóry u dzieci i u dorosłych. Przyczyny zapalenia skóry nie zostały do końca poznane. Często wymienianą przyczyną choroby jest zakażenie drożdżakiem z rodzaju Mallassesia spp. U podstaw łojotokowego zapalenia skóry u noworodka upatruje się zakażenia również innym drożdżakiem (Candida albicans) w obrębie skóry lub przewodu pokarmowego. Wyróżnia się także nadmierne gromadzenie się łoju, które jest uzależnione od gospodarki hormonalnej.
Co zatem wywołuje łojotokowe zapalenie skóry? ŁZS u niemowląt wywoływane jest przez nadmiar androgenów pochodzących od matki. Androgeny mają wpływ na pracę gruczołów łojowych. W późniejszym okresie życia łojotokowe zapalenie skóry występuje rzadziej, czasem dochodzi do ponownego jego ujawnienia się w okresie pokwitania. Ważną informacją dla rodziców, którzy po raz pierwszy stykają się z tym problemem, jest to, że łojotokowe zapalenie skóry nie jest zaraźliwe.
Łojotokowe zapalenie skóry – objawy ŁZS u niemowląt
Ciemieniucha czy czepiec kołyskowy to najczęściej używane określenia dla łojotokowego zapalenia skóry głowy u niemowląt. Przytoczone nazwy doskonale obrazują najczęstszą lokalizację u dzieci. Zmiany skórne w przebiegu ŁZS określane są jako zmiany rumieniowo-złuszczające. Są to grudki, wokół których skóra jest zaczerwieniona (podłoże rumieniowe), wytwarzające tłustą, żółtą wydzielinę zastygającą w postaci łusek lub strupków, które mocno przylegają do podłoża. Na ogół ognisko jest wyraźnie odgraniczone od skóry zdrowej.
U niemowląt z łojotokowym zapaleniem skóry zmiany łojotokowe mogą też występować na ramionach i podudziach, ale mają odmienny charakter. Są to z reguły ogniska suchej skóry. Swędzenie w łojotokowym zapaleniu skóry jest niewielkie, a sam przebieg jest łagodny i po kilku tygodniach samoistnie się wygasza. Zmiany skórne przy ŁŻŚ nie bolą.
W przypadku rozległych zmian skórnych obejmujących twarz, szyję lub klatkę piersiową dziecka może dojść do mylnego zdiagnozowania schorzenia jako atopowe zapalenie skóry.
Alergiczna nietolerancja białek zwierzęcych
W pierwszych kilkunastu miesiącach życia dziecka najczęstszym alergenem jest mleko krowie. W odróżnieniu od nietolerancji laktozy, która wynika z braku odpowiedniego enzymu trawiennego, alergia na białka zwierzęce (na białka mleka krowiego określa się jako alergia bmk, alergia na bmk) to reakcja immunologiczna organizmu i jej objawy dotyczyć mogą zarówno układu pokarmowego, jak też mieć charakter skórny lub oddechowy. Nietolerancję mleka określa się potocznie jako „skazę białkową”, często wiąże się ona z alergią na jaja kurze (zdarza się także alergia na jajka u niemowląt karmionych piersią). Ponad 80% dzieci uczulonych na mleko nabywa tolerancję na ten alergen do końca 3. roku życia, z reguły w nieco późniejszym wieku rozwija się tolerancja na alergeny jaja kurzego.
W 1997 roku Podkomitet Niepożądanych Reakcji na Żywność Europejskiej Akademii Alergii i Immunologii Klinicznej ustanowił 3 kryteria klinicznego rozpoznania alergii na mleko krowie:
1. Ustąpienie objawów po odstawieniu mleka i otrzymywanych z niego wyrobów.
2. Nawrót dolegliwości po jednokrotnym podaniu mleka.
3. Wyłączenie zakażeń i zaburzeń enzymatycznych powodujących podobne objawy, jak wywołane złym znoszeniem mleka krowiego.
Po stwierdzeniu alergii przez lekarza, małe dziecko powinno przejść na żywienie specjalnym mlekiem modyfikowanym, a w przypadku starszego można wprowadzić dietę pozbawioną nabiału, pamiętając jednak przy tym, aby dostarczać dziecku niezbędnych ilości wapnia. Jeżeli występuje alergia u niemowlaka karmionego piersią, lekarz może wskazać, jakie składniki powinna ze swojego jadłospisu wyeliminować mama. Stosowanie przez karmiące matki diety eliminacyjnej powoduje, że objawy choroby ustępują całkowicie aż u 86% dzieci, a u 13% ulegają znacznemu złagodzeniu. Jeżeli lekarz nie stwierdził u maluszka alergii na mleko, to nie ma powodu, żeby matka wykluczała ten produkt z diety. Należy jednak pamiętać, żeby nie przesadzać z ilością nabiału – jego za duża ilość może spowodować objawy nietolerancji pokarmowej.
Atopowe zapalenie skóry – leki w postaci maści i kremów
W leczeniu atopowego zapalenia skóry mamy do dyspozycji przede wszystkim preparaty miejscowe zawierające glikokortykosteroidy oraz inhibitory kalcyneuryny. Są to preparaty dostępne na receptę. Mają one nieco inne zastosowanie oraz ewentualne skutki uboczne, dlatego wprowadzenie takiego preparatu do leczenia powinno być poprzedzone konsultacją dermatologiczną. Poniżej krótka charakterystyka podstawowych grup leków miejscowych, jakie mamy do dyspozycji w leczeniu AZS.
balsam z ektoiną do stosowania już od 1. dnia życia, dla skóry wrażliwej, suchej i atopowej. bezpieczna formuła balsamu, potwierdzona na podstawie opinii toksykologicznejłagodzi podrażnienia i wycisza zaczerwienienia skórne, koi i nawilża nawet bardzo suchą i wrażliwą skórę
Kosmetyk. PREBIOTYCZNY EMOLIENT PLUS. Jedyny preparat o takim składzie - ektoina, prebiotyki, emolienty, witaminy.
AZS u dzieci i niemowląt - sposoby leczenia
Leczenie AZS zależy od wieku pacjenta, rozległości i nasilenia zmian skórnych. Jeśli zostały ustalone czynniki uczulające, należy w miarę możliwości ich unikać, ale podstawową rolę leczniczą spełnia prawidłowa pielęgnacja skóry dziecka. W związku z nasiloną suchością skóry należy nawilżać i natłuszczać skórę specjalnymi preparatami zwanymi emolientami. Tak więc zaleca się środki miejscowe o pH 5,5 (emulsje do kąpieli, kremy, lotiony, maści), przeznaczone do skóry atopowej, które dodatkowo łagodzą dolegliwości świądowe. Skóra dziecka chorego na AZS wymaga 3–4-krotnej aplikacji preparatu w ciągu doby.
W przypadku ognisk zapalnych przebiegających z tworzeniem świądowych grudek czy lichenizacją konieczne jest zastosowanie preparatów przeciwzapalnych. W tej grupie leków znajdują się zwłaszcza preparaty steroidowe, które ze względu na różną siłę działania i możliwość wywoływania działań niepożądanych powinien dobrać indywidualnie lekarz dermatolog. Nową bezpieczniejszą grupą leków do stosowania zewnętrznego są inhibitory kalcyneuryny, które dodatkowo można stosować profilaktycznie w celu zapobiegania zaostrzeniom. Z powodu intensywnego świądu dzieci z AZS wymagają terapii przeciwświądowej z zastosowaniem leków przeciwhistaminowych. Niektóre z leków (tzw. pierwszej generacji) wykazują dodatkowo efekt uspokajający i ułatwiają zasypianie.
W cięższych przypadkach znaczenie lecznicze ma fototerapia (naświetlania promieniami ultrafioletowymi), a w erytrodermii wskazane są hospitalizacja dziecka i rozważenie terapii z użyciem silnych środków przeciwzapalnych (nawet podawanych dożylnie). Ponadto u dzieci z udokumentowaną alergią (czyli określoną na podstawie objawów i przeprowadzonych badań dodatkowych) można rozważyć tzw. immunoterapię swoistą, powszechnie nazywaną odczulaniem (zobacz: Immunoterapia alergenowa).
