U nas zapłacisz kartą
Jak Rozpoznać Łysienie Androgenowe - Kompletny Przewodnik
Łysienie androgenowe – przyczyny, objawy, jak leczyć?
Problem nadmiernie wypadających włosów jest szeroko zauważany zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. Najczęściej pojawiającym się rodzajem łysienia jest łysienie androgenowe. Jest to specyficzny rodzaj łysienia, którego przyczyn upatruje się w genetyce oraz gospodarce hormonalnej. Ponadto objawy i przebieg łysienia androgenowego jest różny w zależności od płci, a prawdopodobieństwo pojawienia się wzrasta wraz z wiekiem.
Łysienie androgenowe to zmniejszenie mieszków włosów, które odpowiedzialne są za fazy wzrostu włosa. W przypadku miniaturyzacji mieszków włosowych, wzrost włosów zostaje spowolniony lub zahamowany, co z kolei sprawia, że włosy rosną cienkie i słabe, aż w końcu zanikają.
Za główną przyczynę łysienia androgenowego uważa się nadmierną ilość androgenów w organizmie człowieka. Androgeny to męskie hormony płciowe, które występują zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet. Zalicza się do nich testosteron, który jest odpowiedzialny między innymi za prawidłowy rozwój płciowy mężczyzn, libido oraz wzrost włosów.
Patogeneza łysienia androgenowego
Obecnie trichoskopia jest podstawową metodą służącą do diagnostyki łysienia. Objawy trichoskopowe często odzwierciedlają procesy patogenetyczne i w przypadku łysienia androgenowego stopniowa miniaturyzacja mieszków włosowych odpowiada obserwowanej heterogeniczności grubości łodyg włosowych i zwiększonemu odsetkowi włosów meszkowych (więcej niż 10%) [15]. Zwiększony odsetek mieszków włosowych w fazie kenogenu w obrazach trichoskopowych przekłada się na obecność rozsianych żółtych kropek (puste ujścia mieszków włosowych wypełnione łojem i keratyną) i redukcję liczby włosów w jednostkach włosowych. U zdrowych osób jednostki włosowe w trichoskopii są zbudowane z dwóch lub trzech łodyg (średnio 2,6) [15]. W łysieniu androgenowym odsetek jednostek włosowych z trzema łodygami początkowo ulega redukcji, a w zaawansowanych stadiach choroby dominują już jednostki włosowe z jedną łodygą (zdj. 3) [15, 16].
U części pacjentów w badaniu histopatologicznym w górnych częściach mieszków włosowych są obecne miernie nasilone nacieki limfocytarne, a ich obecność negatywnie koreluje z odpowiedzią na leczenie [17, 18]. Ten proces w obrazowaniu trichoskopowym jest widoczny jako brązowe przebarwienia okołomieszkowe [15], co może mieć swoje dalsze implikacje terapeutyczne, o czym będzie mowa w dalszej części artykułu.
Leczenie łysienia androgenowego
Każdy pacjent powinien zostać poinformowany, że pierwszym celem terapeutycznym jest zatrzymanie procesu łysienia, aczkolwiek w większości przypadków możliwe jest uzyskanie częściowej poprawy.
Spironolakton
Jeden z najczęściej stosowanych leków antyandrogenowych w leczeniu łysienia typu kobiecego, nie ma jednak rejestracji w tym wskazaniu i nadal istnieje konieczność potwierdzenia jego skuteczności w randomizowanych badaniach klinicznych. Działa przede wszystkim poprzez kompetycyjne blokowanie receptora androgenowego w tkankach docelowych (w mieszku włosowym), a stosowane dawki wahają się od 25 do 200 mg/dobę (osobiste preferencje autorki to niskie dawki leku).
Spironolakton jest diuretykiem oszczędzającym potas. Działania niepożądane dotyczą możliwych zaburzeń elektrolitowych (dawkozależne), hipotensji i efektu moczopędnego. Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną antykoncepcję. Lek nie jest stosowany u mężczyzn ze względu na możliwą ginekomastię [23, 25–28].
Finasteryd
Finasteryd (inhibitor 5-alfa-reduktazy I) w dawce 1 mg jest zarejestrowany do leczenia łysienia androgenowego mężczyzn. U kobiet jest stosowany w dawkach 2,5–5 mg pozarejestracyjnie (wykazano, że dawka 1 mg nie przynosi korzyści u kobiet) [29, 30].
Finasteryd w leczeniu łysienia androgenowego mężczyzn daje najlepsze efekty, kiedy rozpocznie się leczenie przy mniejszym zaawansowaniu choroby i w grupie mężczyzn w wieku od 30. [31] do 40. roku życia [32]. Maksymalny efekt obserwuje się zazwyczaj po dwóch latach terapii. Wydaje się, że leczenie będzie nieskuteczne, jeżeli nie widać poprawy po 12 miesiącach leczenia [33], jednakże w jednym badaniu wykazano, że w tej grupie pacjentów poprawa może być obserwowana dużo później [31].
Działania niepożądane finasterydu obejmują przede wszystkim zaburzenia w sferze seksualnej (obniżone libido, problemy ze wzwodem, mniejsza ilość nasienia), jednakże badania wykazały, że w porównaniu z grupą placebo będzie je odczuwać ok. 1–2% mężczyzn [31, 34, 35]. Nie wykazano, żeby finasteryd powodował zaburzenia płodności, [36] i nadal istnieją kontrowersje co do tego, czy może nasilić już istniejące [37]. Należy pamiętać, że finasteryd obniża stężenie PSA w surowicy, co może utrudnić diagnostykę urologiczną w kierunku łagodnego rozrostu prostaty lub raka prostaty.
Finasteryd u kobiet może być stosowany, jeżeli równocześnie jest stosowana skuteczna antykoncepcja (lek kategorii X w ciąży według FDA) lub u kobiet w wieku postmenopauzalnym. Im młodsza pacjentka i mniejsze nasilenie objawów choroby, tym lepsze efekty terapeutyczne. Niektóre badania pokazują, że najlepsze efekty terapeutyczne są uzyskiwane u kobiet poniżej 60. roku życia, a kobiety po 70. roku życia nie mają ich wcale [30].
Działania niepożądane nie są częste. Są to: bóle głowy, zaburzenia miesiączkowania, bóle piersi, zawroty głowy lub bardzo rzadko hipertrichoza [29, 38].
Obecnie prowadzone badania wskazują na skuteczność terapii miejscowej finasterydem i lepszy profil bezpieczeństwa w porównaniu do terapii ogólnej [20, 39]. Gotowy preparat do leczenia miejscowego jest jeszcze niedostępny.