U nas zapłacisz kartą
Metotreksat w leczeniu łuszczycy - opinie i doświadczenia pacjentów
Metotreksat - mity i fakty. Oto co o stosowaniu tego leku mówią badania
- Ulotka odnosi się do zastosowania metotreksatu w onkologii. Stąd przekonanie u części pacjentów reumatoidalnych, że ordynowany jest im chemioterapeutyk. Tymczasem w reumatologii lek ten jest stosowany w wielokrotnie mniejszych dawkach. Jest bezpieczny i skuteczny - tłumaczy prof. Brygida Kwiatkowska, z-ca dyrektora ds. klinicznych w Instytucie Reumatologii w Warszawie, kierownik Kliniki Wczesnego Zapalenia Stawów.
Wokół zastosowań metotreksatu (MTX) w reumatologii narosło sporo mitów. Od lat trwa dyskusja dotycząca bezpieczeństwa jego stosowania, wielkości maksymalnych dawek i korzyści możliwych do odniesienia przez chorych. Jakie są fakty?
Indeks toksyczności
Jak podawała prof. Brygida Kwiatkowska podczas wykładu wygłoszonego na 33. Konferencji Ordynatorów i Kierowników Poradni Reumatologicznych (Warszawa, 8-9 maja 2014 r.), od 1986 roku przeprowadzonych zostało wiele badań długofalowych wykazujących bezpieczeństwo i skuteczność MTX u chorych na RZS i łuszczycowe zapalenie stawów (ŁZS).
Jedno z pierwszych badań (Weinblatt ME i wsp. J Rheumatol. 1998, 25: 238-42) , w którym przez 11 lat obserwowano 26 chorych na RZS, wykazało 50 proc. redukcję liczby stawów bolesnych i większą niż 65 proc. redukcję stawów obrzękniętych, odnotowano istotne statystycznie zmniejszenie dawki przyjmowanych glikokortykosteroidow. 10 chorych biorących udział w badaniu zakończyło 11-letnią obserwację, 3 chorych przerwało leczenie z powodu objawów niepożądanych (zapalenie płuc - 2, łysienie -1).
Indeks toksyczności metotreksatu to 4.32. Jest taki sam jak dla azatiopryny, ale niższy niż glikokortykosteroidów - dla prednizonu wynosi on 5.34. Wyższy wskaźnik toksyczności niż metotreksat ma też np. cyklofosfamid - 6.08.
Jak wyjaśnia prof. Kwiatkowska, w pierwszej linii leczenia RZS według zaleceń EULAR (Europejska Liga do Walki z Reumatyzmem) lekarze mają do dyspozycji metotreksat, sulfazalazynę i ewentualnie leflunomid. W terapii skojarzonej można stosować arechinę, ale w zasadzie te trzy pierwsze leki wymienia się jako decydujące w terapii pierwszorzutowej.
Metotreksat. Lek wydłużający życie?
Z drugiej strony, jak wynika z badań (Pincus T. Arthritis Rheum. 1989, 32: 128) , po 5 latach leczenia 57 proc. chorych kontynuuje terapię MTX vs. 20-25 proc. stosujących inne LMPCh. Najnowsze badania podają, że po 10 latach leczenie metotreksatem nadal kontynuuje 61 proc. chorych (Krause D. Clin Exp Rheumatol. 2014 28 kwiecień. Online 1.05.2014. Praca w druku).
- Te dane świadczą o tym, że tolerancja metotreksatu i profil jego bezpieczeństwa są większe w stosunku do innych standardowych leków modyfikujących przebieg choroby, które chorzy są zmuszeni wcześniej odstawiać z powodu braku skuteczności lub objawów niepożądanych - zaznacza prof. Brygida Kwiatkowska.
Jak dodaje trzeba też pamiętać, że metotreksat, co również wynika z badań, jest jedynym LMPCh, który wydłuża życie, czyli pacjenci przyjmujący MTX żyją dłużej niż pacjenci go nie przyjmujący. Nie obserwuje się bowiem znamiennie statystycznego zmniejszenia ryzyka zgonu u chorych na RZS leczonych innymi LMPCh (Choi HK i wsp. Lancet 2002, 359: 1173-77).
W tej samej publikacji podano, że ryzyko zgonu u chorych leczonych metotrekatem zmniejsza się o 40 proc. a ryzyko zgonu z powodu chorób sercowo-naczyniowych - o 60 proc.
Inne doniesienie (Guin A. i wsp. Seminars in Arthritis and Rheumatism 2013, 43: 48-54) podaje, że po roku leczenia metotreksatem u 79 proc. chorych istotnie statystycznie zmniejsza się grubość kompleksu intima - media w tętnicy szyjnej (suma grubości wewnętrznej i środkowej warstwy ściany tętniczej), którą uważa się za marker procesu miażdżycowego).
ZATRZYMAJ METOTREKSAT PRZED ZAJŚCIEM W CIĄŻĘ
Chcesz mieć dziecko? Zarówno mężczyźni, jak i kobiety, którzy przyjmują metotreksat, powinni zaprzestać przyjmowania tego leku i odczekać co najmniej 3 miesiące przed próbą urodzenia dziecka.
Karmienie piersią: Kobiety karmiące piersią NIE powinny przyjmować metotreksatu. Dzieci: Metotreksat jest zatwierdzony przez FDA do leczenia osób dorosłych z ciężką łuszczycą. FDA zatwierdziła go również do leczenia dzieci z młodzieńczym reumatoidalnym zapaleniem stawów, więc wiemy trochę o tym, jak ten lek działa u dzieci. Ogólnie rzecz biorąc, dzieci dobrze sobie radzą z tym lekiem i mają mniej skutków ubocznych. Dzieci przyjmują metotreksat przez jak najkrótszy czas, a dermatolodzy zwykle przepisują najniższą możliwą dawkę. Aby uzyskać najlepsze możliwe wyniki podczas leczenia łuszczycy, dermatolog może dodać kolejne leczenie do planu leczenia dziecka. Jeśli twój dermatolog mówi, że metotreksat może być lekiem, który możesz przyjmować, najpierw musisz wykonać kilka badań medycznych, takich jak badanie krwi. Będziesz także potrzebować testu na gruźlicę (TB). Podczas przyjmowania metotreksatu będziesz potrzebować badań krwi, aby sprawdzić, czy lek wpływa na wątrobę.