U nas zapłacisz kartą
Metotreksat w leczeniu łuszczycy - opinie i doświadczenia pacjentów
Czy można brać inne leki stosując metotreksat?
Przed rozpoczęciem terapii metotreksatem należy powiedzieć lekarzowi o wszystkich lekach przyjmowanych obecnie lub ostatnio, również tych, które wydawane są bez recepty, lekach ziołowych lub innych preparatach pochodzenia naturalnego.
Szczególnie ważne jest poinformowanie lekarza o przyjmowaniu następujących leków:
- salicylany
- sulfonamidy
- antybiotyki (takie jak tetracyklina chloramfenikol, cyprofloksacyna, penicylina)
- barbiturany
- leki działające toksycznie na nerki i wątrobę
- leki wydalane przez nerki oraz żywe szczepionki
- leki zawierające kwas foliowy oraz preparaty witaminowe i doustne preparaty żelaza zawierające kwas foliowy
- leki modyfikujące przebieg choroby (takie jak sole złota, penicylamina, hydroksychlorochina, sulfasalazyna, azatiopryna, cyklosporyna)
- inhibitory pompy protonowej (np. omeprazol, pantoprazol)
- lewetyracetam
- niesteroidowe leki przeciwzapalne
- leki uspokajające
- doustne środki antykoncepcyjne
Leki te mogą wpływać na zaburzenia wchłaniania metotreksatu lub powodować wzrost jego stężenia w organizmie. To może prowadzić do tego, że albo lek będzie nieskuteczny, albo wręcz przeciwnie, jego stężenie będzie zbyt duże, a to zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia skutków ubocznych.
Największe bezpieczne i skuteczne dawki metotreksatu rekomendowane przez EULAR
Najpierw diagnostyka
Największe bezpieczne i skuteczne dawki metotreksatu rekomendowane przez EULAR wynoszą 25-30 mg/tydzień. Najczęstsze objawy niepożądane u pacjentów przyjmujących ten lek, przedstawiane w oparciu o badania (Drosos A. Int J Clin Rheumatol. 2012, 7: 179-189) , to: wzrost transaminaz - 10-43 proc., objawy ze strony przewodu pokarmowego - 20-65 proc., niedokrwistość - 10-15 proc., leukopenia - 12 proc., trombocytopenia -12 proc., bóle i zawroty głowy - 8-10 proc., wypadanie włosów - 8 proc.
Każdy pacjent, u którego rozważane jest podanie metotreksatu musi mieć wykonaną diagnostykę wyjściową. Należy ocenić czy w przebiegu RZS nie pojawiły u chorego zmiany w płucach, które mogą nasilić toksyczne działanie MTX. Nie obserwuje się zwiększonego ryzyka zgonu z powodu zmian w płucach u chorych na RZS stosujących metotreksat ( Convay R. Arthritis Rheum. 2013: doi: 10.1002/art.38322). Badana jest wątroba pod kątem np. zmian poalkoholowych, stłuszczenia, przebytego wirusowego zakażenia.
Ze stosowaniem metotreksatu w reumatologii ściśle powiązana jest diagnostyka monitorująca skuteczność, ale i bezpieczeństwo leczenia. - Wszystkie działania niepożądane wywołane stosowaniem tego leku w reumatologii są odwracalne. Monitorując punkty krytyczne dla przyjmowania metotreksatu, jesteśmy w stanie odstawić lek we właściwym momencie - zaznacza prof. Brygida Kwiatkowska.
Według zaleceń (Grupa 3E) mających na uwadze monitorowanie hepatotoksyczności metotreksatu, przed włączeniem leku należy wykonać badania ALT, poziomu kreatyniny, leukocytów. Powtarzać co półtora miesiąca do stabilizacji dawki, następnie - co 3 miesiące. Ten monitoring w trakcie leczenia pozwala uniknąć uszkodzenia wątroby.
Pancytopenia, czyli zmiany w obrazie krwi są obserwowane u ok. 0,6-1,4 proc. chorych leczonych metotreksatem, odstawienie leczenia z powodu cytopenii obserwuje się u do 5,9 proc. chorych, z reguły po 2 tygodniach od odstawieniu metotreksatu następuje normalizacja obrazu krwi (Rau R. i wsp. Clin Exp Rheumatol. 2004, 22: 83-94).
Metotreksat, a ciąża i płodność
Metotreksat jest niewskazany dla kobiet w ciąży. Jeżeli jednak z powodu choroby nowotworowej metotreksat jest stosowany w ciąży lub jeżeli pacjentka zajdzie w ciążę w czasie leczenia, może to stanowić ryzyko dla prawidłowego rozwoju płodu. Metotreksat niestety wykazuje działanie toksycznie na zarodek i powoduje wady płodu oraz może spowodować poronienie lub przedwczesny poród. Należy w takim przypadku ocenić korzyści z takiego leczenia.
Metotreksat na pewien czas zaburza także wytwarzanie plemników i komórek jajowych. Działanie to na szczęście przemija po przerwaniu terapii.
By uniknąć potencjalnego zagrożenia dla płodu, pacjenci powinni unikać poczęcia dziecka (zapłodnienia) w czasie przyjmowania metotreksatu i co najmniej przez 6 miesięcy po jego zakończeniu.
Metotreksat - mity i fakty. Oto co o stosowaniu tego leku mówią badania
- Ulotka odnosi się do zastosowania metotreksatu w onkologii. Stąd przekonanie u części pacjentów reumatoidalnych, że ordynowany jest im chemioterapeutyk. Tymczasem w reumatologii lek ten jest stosowany w wielokrotnie mniejszych dawkach. Jest bezpieczny i skuteczny - tłumaczy prof. Brygida Kwiatkowska, z-ca dyrektora ds. klinicznych w Instytucie Reumatologii w Warszawie, kierownik Kliniki Wczesnego Zapalenia Stawów.
Wokół zastosowań metotreksatu (MTX) w reumatologii narosło sporo mitów. Od lat trwa dyskusja dotycząca bezpieczeństwa jego stosowania, wielkości maksymalnych dawek i korzyści możliwych do odniesienia przez chorych. Jakie są fakty?
Indeks toksyczności
Jak podawała prof. Brygida Kwiatkowska podczas wykładu wygłoszonego na 33. Konferencji Ordynatorów i Kierowników Poradni Reumatologicznych (Warszawa, 8-9 maja 2014 r.), od 1986 roku przeprowadzonych zostało wiele badań długofalowych wykazujących bezpieczeństwo i skuteczność MTX u chorych na RZS i łuszczycowe zapalenie stawów (ŁZS).
Jedno z pierwszych badań (Weinblatt ME i wsp. J Rheumatol. 1998, 25: 238-42) , w którym przez 11 lat obserwowano 26 chorych na RZS, wykazało 50 proc. redukcję liczby stawów bolesnych i większą niż 65 proc. redukcję stawów obrzękniętych, odnotowano istotne statystycznie zmniejszenie dawki przyjmowanych glikokortykosteroidow. 10 chorych biorących udział w badaniu zakończyło 11-letnią obserwację, 3 chorych przerwało leczenie z powodu objawów niepożądanych (zapalenie płuc - 2, łysienie -1).
Indeks toksyczności metotreksatu to 4.32. Jest taki sam jak dla azatiopryny, ale niższy niż glikokortykosteroidów - dla prednizonu wynosi on 5.34. Wyższy wskaźnik toksyczności niż metotreksat ma też np. cyklofosfamid - 6.08.
Jak wyjaśnia prof. Kwiatkowska, w pierwszej linii leczenia RZS według zaleceń EULAR (Europejska Liga do Walki z Reumatyzmem) lekarze mają do dyspozycji metotreksat, sulfazalazynę i ewentualnie leflunomid. W terapii skojarzonej można stosować arechinę, ale w zasadzie te trzy pierwsze leki wymienia się jako decydujące w terapii pierwszorzutowej.
Metotreksat Yan Etkileri Nelerdir?
Metotreksat’ın nispeten yaygın görülen yan etkileri şunlardır:
- Ateş, titreme, yorgunluk, kendini iyi hissetmeme
- Kan hücrelerinin sayısında azalma
- Mide bulantısı ve mide ağrısı
- Ağız içi yaralar
- Karaciğer değerlerinde yükselme
- Saç dökülmesi
- Işığa karşı hassasiyet
Metotreksat kullanımı sırasında en sık görülen yan etkiler mide bulantısı gibi sindirim sistemi ile ilgilidir. Metotreksat iğne sonrası ağrı da görülebilir. Genelde vurulan bölgede içten vuran, künt bir ağrı hissedilir. Bu his her vurulmada gittikçe azalır. Ayrıca iğneyi vurulduktan sonra, o bölgeye günde 3-4 kez, 5 dakika civarında buz tutulması, ağrıyı azaltır.
Ancak her hastada kişiye özel yan etki oluşabilir. Bunlar her zaman ilacın bırakılmasını gerektirmez ve doktor tarafından değerlendirilmelidir.
Metotreksat’ın daha nadir ve daha ciddi yan etkileri şunlardır:
- Ani göğüs ağrısı, hırıltı, öksürük, öksürük, göğüs ağrısı, nefes darlığı hissi
- Ciddi ateş, titreme, lenf bezlerinin şişmesi, gece terlemesi ve hızlı kilo kaybı
- Yutma güçlüğü
- Kusma, ishal, idrar veya dışkıda kan
- Aşırı sersemlik hissi
- İdrara hiç çıkamama, vücutta şişme
- Gözde, ciltte sararma
- Nöbet geçirme
