U nas zapłacisz kartą
Wielobarwna Symfonia - Objaw Nawracającej Wysypki na Skórze
Jakie są przyczyny występowania pokrzwki?
Podział ze względu na przyczynę pokrzwykę dzielimy na: pokrzywkę samoistną (ostrą i przewlekłą) oraz pokrzywkę indukowaną.
Pokrzywka ostra i przewlekła
Pokrzywkę dzieli się na pokrzywkę ostrą (kiedy zmiany skórne pojawiają się i ustępują w ciągu 6 tyg.) oraz przewlekłą (kiedy zmiany skórne trwają dłużej niż 6 tyg.). U większości osób pokrzywka ma charakter ostry i ustępuje przed upływem 6 tygodni.
Pokrzywka ostra jest najczęściej wywołana alergią lub lekami. Z kolei w pokrzywce przewlekłej aż w 80–95% przypadków nie udaje się odnaleźć czynnika odpowiedzialnego za jej występowanie (wbrew temu co sądzą pacjenci, rzadko wywołuje ją alergia).
W tabeli 1 zestawiono czynniki najczęściej wywołujące pokrzywkę, ale warto wiedzieć, że taka reakcja może pojawić się w odpowiedzi także na inne, rzadsze czynniki.
Pokrzywka alergiczna, niealergiczna i fizykalna
Pokrzywka może mieć charakter alergiczny (np. w razie uczulenia na alergeny kota) lub niealergiczny (w razie reakcji na niektóre leki). Tak zwane pokrzywki fizykalne wywołują czynniki fizyczne, takie jak zimno, ucisk czy światło słoneczne. Pokrzywki mogą się pojawić także u chorych z zakażeniami (np. wirusowymi zakażeniami wątroby), nowotworami, chorobami autoimmunologicznymi (np. w autoimmunologicznym zapaleniu tarczycy, toczniu rumieniowatym układowym) i innymi chorobami.
Jeśli pokrzywka spowodowana jest alergią, to do jej powstania przyczynia się reakcja IgE-zależna i wydzielanie różnych substancji z tzw. komórek tucznych (zwłaszcza histaminy, która jest główną przyczyną powstawania bąbli, zaczerwienienia, obrzęku i świądu skóry – zobacz: Mechanizmy alergii). Przyczyny powstawania pokrzywki przewlekłej są słabo poznane.
| Wybrane przyczyny pokrzywki | |
|---|---|
| Czynnik mogący wywołać pokrzywkę | Przykłady |
| alergeny wziewne i kontaktowe | pyłki roślin (a zwłaszcza przypominające je alergeny zjadanych owoców czy warzyw – zespół alergii jamy ustnej), lateks, pokarmy (np. orzechy, ryby, skorupiaki), substancje chemiczne (np. penicylina, formaldehyd w odzieży, żywice, ślina zwierząt, meduzy, nadsiarczan amonu w kosmetykach, pokarmach i odzieży) |
| leki | niesteroidowe leki przeciwzapalne (aspiryna, ibuprofen, ketoprofen, naproksen i inne) pyrazolony antybiotyki (penicylina, cefalosporyny, aminoglikozydy, tetracyklina i inne) inne: środki kontrastowe z jodem używane w radiologii, narkotyczne środki przeciwbólowe (kodeina, morfina) inne leki (wywołać pokrzywkę może prawie każdy lek) |
| pokarmy i dodatki do pokarmów | alergiczna: u dorosłych – orzeszki ziemne, laskowe, ryby i skorupiaki u dzieci – jaja kurze, mleko krowie, orzechy ziemne, laskowe, pszenica, soja niealergiczna: truskawki, ser, szpinak, bakłażan, owoce morza dodatki do pokarmów (benzoesan, siarczyny, glutaminian sodu, barwniki) zakażenia bakteryjne lub pasożytnicze, np. niektórych ryb |
| jady owadów błonkoskrzydłych | jad pszczoły, osy, szerszenia, mrówek |
| fizykalne | z zimna z ucisku wibracyjna cieplna wodna słoneczna cholinergiczna (drobne bąble pojawiające się po wysiłku lub ogrzaniu ciała) wysiłkowa |
Jak często występuje pokrzywka?
Ostrej pokrzywki doświadcza w ciągu życia 10–20% osób. Zdecydowaną większość stanowi ostra pokrzywka trwająca od kilku godzin do 6 tygodni. Pokrzywka może wystąpić w każdym wieku. Ostra pokrzywka częściej występuje u dzieci i młodych dorosłych, a przewlekła – u kobiet w wieku 20–40 lat.
Fot. 1. Pokrzywka - bąbel pokrzywkowy
Fot. 2. Pokrzywka cholinergiczna
Objawem pokrzywki jest pojawienie się na skórze bąbli pokrzywkowych, które są swędzące (niekiedy bolesne lub piekące), porcelanowobiałe lub różowe, dobrze ograniczone, otoczone przez zaczerwienioną skórę (rumień). Bąble są wyniosłe ponad powierzchnię skóry, szybko powstają i zwykle szybko ustępują (
Pokrzywce najczęściej towarzyszy świąd, a czasem nawet zmiany mogą być bolesne lub powodować tzw. parestezje – nieprzyjemne wrażenia, takie jak mrowienie, drętwienie, pieczenie.
W pokrzywce przewlekłej objawy mogą występować codziennie lub okresowo (np. raz w tygodniu lub miesiącu). Często opisuje się dobowy cykl zmian, ale przebieg choroby bywa bardzo różny. Samoistne remisje (wycofanie się objawów) często zdarzają się w ciągu 12 miesięcy od początku choroby, ale u znacznego odsetka chorych objawy występują, przynajmniej okresowo, przez wiele lat.
- zawroty głowy
- uczucie silnego osłabienia
- kołatanie serca
- chrypka
- uczucie braku powietrza
- nudności i wymioty
- obniżenie ciśnienia tętniczego.
Mogą one zwiastować pojawienie się wstrząsu anafilaktycznego.
Groźnym objawem jest także obrzęk naczynioruchowy, ponieważ w jego przebiegu może dojść do pojawienia się utrudnienia w oddychaniu, a nawet zgonu (najczęściej spowodowanym tak silnym obrzękiem, „opuchnięciem” tkanek gardła, że dochodzi do zamknięcia krtani i duszenia się chorego).
Bostonka czy wiatrówka?
Jak odróżnić je od siebie, skoro obie choroby rozsiewają się po całym ciele? Przede wszystkim ospa wietrzna wywoływana jest przez innego wirusa – VZV (Varicella zoster virus) czyli wirusa ospy wietrznej i półpaśca. Wiadomo jednak, że tej teorii nie możemy w żaden sposób wykorzystać w praktyce. Zatem różnicowanie chorób powinno nastąpić na podstawie występujących wykwitów skóry. W przypadku ospy wietrznej zmiany będą rozsiane po całym ciele: na tułowiu, kończynach, twarzy, czy owłosionej skórze głowy, zaś w przypadku bostonki zmiany te ograniczają się do jamy ustnej, dłoni i stóp.
Dodatkowo charakterystycznym następstwem bostonki są linie Beau, czyli poprzeczne bruzdy lub fałdy płytek paznokciowych, pojawiające się mniej więcej 40 dni po przebytej chorobie z towarzyszącym im złuszczaniem się płytki paznokciowej. Są to skutki chwilowego zahamowania wzrostu paznokcia, co spowodowane jest najprawdopodobniej replikacją (powielaniem) wirusa. U większości maluchów prawidłowy wzrost paznokcia rozpocznie się w ciągu 6-12 miesięcy od momentu złuszczenia.
Wysypka na ciele jako objaw choroby wirusowej
Wirusowe choroby przebiegające z wysypką na ciele to:
- odra,
- ospa wietrzna,
- różyczka,
- mononukleoza,
- opryszczka,
- półpasiec,
- rumień zakaźny,
- rumień nagły.
Odra to jedna z najbardziej zaraźliwych chorób wieku dziecięcego, dlatego zapobiega się jej szczepieniami ochronnymi. W jej przebiegu wysypka zaczyna pojawiać się najpierw na skórze głowy, stopniowo przechodząc na tułów i kończyny. Zmiany to początkowo wypukłe czerwone plamki, później grudki, które zanikają, tworząc białe pasma. Po wysypce zostają ciemnobrązowe przebarwienia, a skóra w tych miejscach się łuszczy. Charakterystycznym objawem są tzw. plamki Koplika, czyli szarobiałe grudki na błonie śluzowej policzków, które poprzedzają wystąpienie wysypki na ciele.
Ospa wietrzna to kolejna bardzo zaraźliwa choroba, która przebiega z wysoką gorączką. Wysypka na ciele pojawiająca się w drugim dniu podwyższonej temperatury ciała nie obejmuje jedynie skóry dłoni i stóp. Zmiany mają postać grudek i pęcherzyków wypełnionych płynem. Po jakimś czasie z pęcherzyków tworzą się swędzące strupy, a w ich miejscu mogą pojawić się przebarwienia. Wysypka przy ospie wietrznej pojawia się rzutami, a na błonach śluzowych mogą tworzyć się owrzodzenia (pękające pęcherzyki).
