U nas zapłacisz kartą
Wysypka po lekach - Fotograficzny przewodnik po objawach i leczeniu
Reakcja alergiczna na dany antybiotyk
Wystąpienie wysypki po przyjęciu antybiotyku może świadczyć o reakcji alergicznej. Szczególnie penicyliny i cefalosporyny znane są z wywoływania uczuleń. Niektóre inne antybiotyki, zwłaszcza tetracykliny i cefalosporyny III generacji, mogą również uczulać skórę na działanie promieni słonecznych.
Mimo wysokiej skuteczności antybiotyków, wysypka po penicylinie czy po amoksycylinie nie jest rzadkim zjawiskiem. Substancje czynne zawarte w lekach, jak również dodatkowe składniki pomocnicze, mogą wywoływać uczulenia zarówno u dzieci, jak i dorosłych.
Alergie na antybiotyki częściej dotykają kobiet niż mężczyzn, a ryzyko ich wystąpienia wzrasta wraz z wiekiem. Każda kolejna dawka antybiotyku może prowadzić do nasilenia reakcji alergicznej.
Z uwagi na możliwość wystąpienia wysypki po antybiotyku należy unikać samodzielnego stosowania leków bez konsultacji z lekarzem.
Jakie są przyczyny występowania pokrzwki?
Podział ze względu na przyczynę pokrzwykę dzielimy na: pokrzywkę samoistną (ostrą i przewlekłą) oraz pokrzywkę indukowaną.
Pokrzywka ostra i przewlekła
Pokrzywkę dzieli się na pokrzywkę ostrą (kiedy zmiany skórne pojawiają się i ustępują w ciągu 6 tyg.) oraz przewlekłą (kiedy zmiany skórne trwają dłużej niż 6 tyg.). U większości osób pokrzywka ma charakter ostry i ustępuje przed upływem 6 tygodni.
Pokrzywka ostra jest najczęściej wywołana alergią lub lekami. Z kolei w pokrzywce przewlekłej aż w 80–95% przypadków nie udaje się odnaleźć czynnika odpowiedzialnego za jej występowanie (wbrew temu co sądzą pacjenci, rzadko wywołuje ją alergia).
W tabeli 1 zestawiono czynniki najczęściej wywołujące pokrzywkę, ale warto wiedzieć, że taka reakcja może pojawić się w odpowiedzi także na inne, rzadsze czynniki.
Pokrzywka alergiczna, niealergiczna i fizykalna
Pokrzywka może mieć charakter alergiczny (np. w razie uczulenia na alergeny kota) lub niealergiczny (w razie reakcji na niektóre leki). Tak zwane pokrzywki fizykalne wywołują czynniki fizyczne, takie jak zimno, ucisk czy światło słoneczne. Pokrzywki mogą się pojawić także u chorych z zakażeniami (np. wirusowymi zakażeniami wątroby), nowotworami, chorobami autoimmunologicznymi (np. w autoimmunologicznym zapaleniu tarczycy, toczniu rumieniowatym układowym) i innymi chorobami.
Jeśli pokrzywka spowodowana jest alergią, to do jej powstania przyczynia się reakcja IgE-zależna i wydzielanie różnych substancji z tzw. komórek tucznych (zwłaszcza histaminy, która jest główną przyczyną powstawania bąbli, zaczerwienienia, obrzęku i świądu skóry – zobacz: Mechanizmy alergii). Przyczyny powstawania pokrzywki przewlekłej są słabo poznane.
| Wybrane przyczyny pokrzywki | |
|---|---|
| Czynnik mogący wywołać pokrzywkę | Przykłady |
| alergeny wziewne i kontaktowe | pyłki roślin (a zwłaszcza przypominające je alergeny zjadanych owoców czy warzyw – zespół alergii jamy ustnej), lateks, pokarmy (np. orzechy, ryby, skorupiaki), substancje chemiczne (np. penicylina, formaldehyd w odzieży, żywice, ślina zwierząt, meduzy, nadsiarczan amonu w kosmetykach, pokarmach i odzieży) |
| leki | niesteroidowe leki przeciwzapalne (aspiryna, ibuprofen, ketoprofen, naproksen i inne) pyrazolony antybiotyki (penicylina, cefalosporyny, aminoglikozydy, tetracyklina i inne) inne: środki kontrastowe z jodem używane w radiologii, narkotyczne środki przeciwbólowe (kodeina, morfina) inne leki (wywołać pokrzywkę może prawie każdy lek) |
| pokarmy i dodatki do pokarmów | alergiczna: u dorosłych – orzeszki ziemne, laskowe, ryby i skorupiaki u dzieci – jaja kurze, mleko krowie, orzechy ziemne, laskowe, pszenica, soja niealergiczna: truskawki, ser, szpinak, bakłażan, owoce morza dodatki do pokarmów (benzoesan, siarczyny, glutaminian sodu, barwniki) zakażenia bakteryjne lub pasożytnicze, np. niektórych ryb |
| jady owadów błonkoskrzydłych | jad pszczoły, osy, szerszenia, mrówek |
| fizykalne | z zimna z ucisku wibracyjna cieplna wodna słoneczna cholinergiczna (drobne bąble pojawiające się po wysiłku lub ogrzaniu ciała) wysiłkowa |
Wysypka po antybiotyku. Zmiany skórne wywołane antybiotykoterapią
Wysypka po antybiotyku zazwyczaj pojawia się w ciągu pierwszych dni przyjmowania leku, choć czasem może wystąpić dopiero po kilku tygodniach. Objawia się jako zmiany skórne, które mogą być różnej wielkości i kształtu. Najczęściej występują na tułowiu, ramionach, plecach i twarzy.
Po zastosowaniu antybiotyku mogą pojawić się różnego rodzaju reakcje skórne, takie jak pokrzywka po antybiotyku, charakteryzująca się bąblami i obrzękiem skóry oraz czerwone, swędzące plamy. Objawy te nazywane są tzw. osutkami polekowymi.
Jak wygląda wysypka po antybiotyku? U części pacjentów, wrażliwość na promieniowanie UV po zażyciu antybiotyków może prowadzić do wysypki, która przypomina oparzenia słoneczne, czasem z towarzyszącymi pęcherzami, zapaleniem skóry, rumieniem oraz zmianami przypominającymi liszaj.
U niektórych osób objawem alergii są również krostki po antybiotyku, które mogą być objawem reakcji alergicznej organizmu na lek. Swędzenie skóry po antybiotyku jest częstym symptomem towarzyszącym takim reakcjom alergicznym, powodując nieprzyjemne dolegliwości.