U nas zapłacisz kartą
Niepokonany pryszcz - Jak skutecznie go leczyć i zapobiegać?
Rak podstawnokomórkowy skóry
Rak podstawnokomórkowy to rosnący powoli miejscowo złośliwy nowotwór skóry wywodzący się z nierogowaciejących komórek warstwy podstawnej naskórka, występujący głównie u przedstawicieli rasy białej (osoby o fototypie skóry według definicji World Health Organization I–IV). Rośnie przede wszystkim na odkrytych częściach ciała (głowa, szyja), ale może się rozwinąć na dowolnym obszarze ciała, w tym także w obrębie błon śluzowych. Nowotwór ten w praktyce nie jest źródłem przerzutów odległych i nie zajmuje regionalnych węzłów chłonnych.
Jego charakter (określany przez lekarzy jako „złośliwość miejscowa”) sprawia, że niektóre jego postaci – jeśli nie podejmie się właściwego leczenia – powoli niszczą coraz większy obszar przyległej skóry oraz położne głębiej struktury ciała (np. chrząstkę nosa lub małżowiny usznej albo kości czaszki). Nieleczone, zaniedbane zmiany naciekają sąsiadujące elementy kostne, chrzęstne, naczyniowe, nerwowe albo gałkę oczną. W obrębie dużych, owrzodziałych zmian może dochodzić do trudnych do opanowania krwotoków.
Na zdjęciu przedstawiono przykład zaawansowanego raka podstawnokomórkowego o wieloletnim przebiegu. Trzeba podkreślić, że leczenie raka o takim stopniu zaawansowania jest trudne zarówno dla lekarza, jak i dla pacjenta, dlatego warto zacząć terapię, zanim nowotwór rozwinie się do dużych rozmiarów – proces leczenia jest wówczas prostszy i mniej dokuczliwy dla chorego, a i szanse na pełne wyleczenie są większe.
Fot. 1. Rozległy rak podstawnokomórkowy niszczący znaczny obszar skóry karku i naciekający położone głębiej tkanki. Leczenie w takim przypadku jest trudne, dlatego w przypadku podejrzanej zmiany skórnej nie należy czekać, aż rozwinie się ona do podobnych rozmiarów, tylko bez zbędnej zwłoki zgłosić się do lekarza rodzinnego, onkologa lub dermatologa! (Zdjęcie ze zbiorów autora)
Co to jest czyrak?
Czyrak pojawia się najczęściej pojedynczo. Jego przebieg jest łagodny i łatwy do wyleczenia. Wystarczą specjalne maści i zachowanie higieny, by nie przenieść zakażenia na inne partie skóry. Czasem choroba ma jednak poważniejszy przebieg i konsekwencje. W przypadku czyraka mnogiego konieczna jest antybiotykoterapia. Nieleczony lub źle leczony, może być przyczyną komplikacji i chorób skóry.
Dermatolodzy absolutnie odradzają leczenie czyraka domowymi sposobami lub farmaceutykami na własną rękę. Szczególnie niebezpieczne jest zakażenie na twarzy. W przypadku braku właściwej higieny możliwe jest przeniesienie zakażenia na inne partie skóry i do krwioobiegu, przez zadrapanie naskórka. Dostanie się bakterii w głąb czaszki, grozi zapaleniem zatoki jamistej, zapaleniem opon mózgowych, a nawet sepsą, a to stan zagrożenia życia. Pierwszymi objawami takiego stanu są drgawki, bóle powiek, zaburzenia widzenia i gorączka.
W jaki sposób lekarz rozpoznaje raka podstawnokomórkowego skóry?
Rak podstawnokomórkowy skóry ma charakterystyczny wygląd, dlatego często lekarz już po pierwszych oględzinach jest w stanie z bardzo dużym prawdopodobieństwem podać rozpoznanie. Czasami pomocne – chociaż niekonieczne – jest użycie ręcznego dermatoskopu (w uproszczeniu dermatoskop to urządzenie wyposażone w soczewki powiększające obraz oraz odpowiednie źródło światła oświetlające badaną zmianę skórną, zob. Badanie dermatoskopowe). Aby potwierdzić rozpoznanie, należy wyciąć całą zmianę, jeśli jest nieduża. Jeśli zmiana jest większa lub znajduje się w okolicy, w której wycięcie może być utrudnione (np. powieka oka), lekarz rozważy pobranie niewielkiego wycinka, a następnie – po potwierdzeniu rozpoznania w badaniu histopatologicznym – zaplanuje odpowiednie leczenie.
Leczenie najczęściej polega na wycięciu ogniska choroby z niewielkim (tj. 1–2 mm) marginesem zdrowej skóry. U chorych, którzy nie godzą się na wycięcie zmiany, można rozważyć zastosowanie radioterapii jako metody alternatywnej. Trzeba jednak pokreślić, że metodą pierwszego wyboru (i zalecaną w większości przypadków) jest niewielka operacja polegająca na wycięciu zmiany w całości. Radioterapię można stosować również wtedy, gdy rak ma dużą średnicę i znajduje się w obszarze, w którym wycięcie jest trudne lub wręcz niemożliwe (z powodów technicznych – np. bardzo duża zmiana na wierzchołku głowy). Stosuje się również inne metody, np. maść z chemioterapeutykiem (5-fluorouracylem) lub lekiem immunomodulującym (imikwimodem), skuteczność metod zachowawczych nie dorównuje jednak wycięciu zmiany.
Strupy w nosie
Strupy w nosie powodują znaczny dyskomfort, zwłaszcza że często towarzyszy im ból, swędzenie i suchość śluzówki. Suchość błony śluzowej nosa to problem pojawiający się podczas upałów lub siarczystego mrozu. Ponadto może być efektem palenia papierosów, zaburzeń hormonalnych czy długotrwałego stosowania kropli do nosa. Powstające wówczas niewielkie ranki i gęsta wydzielina powodują powstawanie strupów, które blokują drożność nosa. Strup w nosie może być objawem zanikowego nieżytu nosa, polekowego nieżytu nosa, alergii, a także infekcji wirusowej lub bakteryjnej.
Warto wiedzieć, czym smarować strup w nosie, aby usunąć go i jednocześnie nie podrażnić delikatnej błony śluzowej. Doskonale sprawdza się w tej roli sok z aloesu, który ma działanie przeciwbakteryjne, przeciwgrzybiczne i nawilżające. Strupy w nosie można też smarować olejkiem z drzewa herbacianego, który ma działanie dezynfekujące, przeciwwirusowe, bakteriobójcze, grzybobójcze i przeciwzapalne. W przypadku często nawracających, bolących strupków w nosie należy udać się do laryngologa.
Jak wygląda rak podstawnokomórkowy?
W >80% przypadków rak podstawnokomórkowy skóry występuje na głowie (przede wszystkim na twarzy) i szyi, ale może wystąpić w dowolnej okolicy ciała, np. na mosznie lub kroczu. Wyróżnia się wiele postaci morfologicznych tego nowotworu. Najbardziej typowym obrazem klinicznym jest nieduży guzek otoczony wałowatym brzegiem, najczęściej zlokalizowany w okolicy skrzydełka nosa lub małżowiny usznej (postać guzkowa, ta postać może zawierać znaczną ilość barwnika, przypominając guzkową postać czerniaka skóry). Często uwagę chorego zwraca niegojąca się niewielka ranka pokryta strupem, który cyklicznie odpada, odsłaniając niewielkie owrzodzenie („rankę”), która szybko pokrywa się nowym strupem. Stosunkowo często obserwuje się również postać powierzchowną – zmianę płaską łub płasko-wyniosłą, łuszczącą się i zaczerwienioną.
Fot. 2. Postać guzkowa raka podstawnokomórkowego skóry na tylnej powierzchni małżowiny usznej (drobne owrzodzenie w centrum zmiany, wałowate brzegi zmiany)
Fot. 3. Postać powierzchowna raka podstawnokomórkowego skóry (Zdjęcia ze zbiorów autora)
