U nas zapłacisz kartą
Nowotwór łagodny skóry - Objawy, Diagnoza i Leczenie
Jak wygląda rak skóry? Czy nowotworów złośliwych jest coraz więcej?
Rak, czyli nowotwór, jest jedną z zagrażających każdemu z nas chorób. Może rozwinąć się u osób w każdym wieku, stając się poważnym zagrożeniem dla zdrowia i życia. Rak to nie wyrok, jednak kluczowy w leczeniu wszystkich nowotworów, jest moment rozpoznania choroby, która w początkowym stadium rokuje najlepiej. Wiele nowotworów, które zostały wykryte w początkowej fazie rozwoju, jest całkowicie uleczalnych. Dzięki zabiegowi chirurgicznemu, który uwzględnia wycięcie zmiany z marginesem zdrowej tkanki, można także uniknąć leczenia uzupełniającego w postaci chemioterapii lub radioterapii. Nie dotyczy to wprawdzie wszystkich nowotworów, bo w niektórych przypadkach brak jest możliwości leczenia chirurgicznego, a także niezbędne jest leczenie uzupełniające.
Nowotwory skóry i błon śluzowych możemy rozpoznać samodzielnie, bo często wyróżniają się one inną barwą niż zdrowa skóra lub mają postać niegojących się owrzodzeń. Znamiona barwnikowe o nieregularnym kształcie, niegojące się ranki, owrzodzenia, a także inne zmiany powinny być zawsze konsultowane z dermatologiem. Co ważne – trzeba również unikać czynników, które powodują, że ryzyko rozwoju nowotworu zwiększa się nawet kilkukrotnie. Zaliczamy do nich m.in. nadmierne opalanie oraz przewlekłe drażnienie skóry. Niektóre nowotwory skóry i błon śluzowych są związane z zakażeniem wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV), który przenosi się przede wszystkim drogą płciową.
Wygląd zmian nowotworowych może być różny, co ma związek m.in. z rodzajem nowotworu. Nieco inne objawy wywołuje czerniak złośliwy skóry, czerniak błon śluzowych i czerniak paznokcia, rak podstawnokomórkowy i rak kolczystokomórkowy. Większość raków skóry jest jednak możliwa do rozpoznania we wczesnym stadium choroby, dlatego warto dowiedzieć się więcej na temat ich objawów i czynników ryzyka.
Co trzeba robić po zakończeniu leczenia?
Pacjentowi zaleca się wizyty kontrolne zgodnie z zaleceniami lekarza. Zwykle obejmują one kontrole w okresie po zabiegu operacyjnym, a następnie co 3 miesiące w ciągu pierwszego roku oraz co 6 miesięcy w ciągu kolejnych lat. Ważne jest samobadanie, czyli oglądanie samodzielnie skóry przez pacjenta i w razie zauważenia niepokojących zmian niezwłoczne zgłoszenie się do lekarza.
Ze względu na fakt, że promieniowanie słoneczne jest najważniejszym czynnikiem sprzyjającym powstawaniu raka skóry, głównym celem profilaktyki jest ograniczenie ekspozycji na UV, które powinno polegać na stosowaniu preparatów z filtrami przeciwsłonecznymi, ubrań ochronnych, ograniczeniu czasu spędzanego na wolnym powietrzu w godzinach największego nasłonecznienia i przebywanie w cieniu. W ciągu ostatnich 30 lat odkryto wiele mechanizmów mających wpływ na powstawanie różnych nowotworów skóry. Odkrycia te przyczyniły się do stworzenia środków ochronnych i chemioprewencyjnych, które zwiększają możliwości zapobiegania nowotworom.
Chemioprewencja to dziedzina powstała w wyniku oddziaływania wiedzy odnoszącej się do: kancerogenezy (powstawania komórek nowotworowych), biologii komórki, badań przesiewowych w kierunku raka lub wczesnego jego wykrywania. Na podstawie badań wiadomo, że selen chroni przed wystąpieniem raka podstawnokomórkowego, a retinoidy przed rogowaceniem słonecznym. Coraz popularniejszą formą zapobiegania nowotworom skóry jest zażywanie polifenoli (zawartych np. w zielonej herbacie), które mają właściwości antyoksydacyjne.
Najważniejszym elementem profilaktyki raka skóry jest unikanie promieniowania UV i maksymalne skrócenie czasu ekspozycji skóry na bezpośrednie promieniowanie słoneczne. Stosowanie preparatów przeciwsłonecznych jako pierwszej linii obrony przeciwnowotworowej oparte jest na wynikach kontrolowanych badań przeprowadzonych u pacjentów z dużym ryzykiem rozwoju raka, które wykazały, że codzienne używanie produktów o szerokim spektrum ochrony zmniejszyło liczbę zmian typu rogowacenia słonecznego.
Czy raki skóry występują często?
Przyjmuje się, że raki skóry stanowią 8–10% wszystkich nowotworów złośliwych, z czego 70–80% to raki podstawnokomórkowe, a ok. 20% raki kolczystokomórkowe. Nowotwory te są częstsze w krajach słonecznych, np. w Australii czy południowych regionach Stanów Zjednoczonych. Wielu autorów podkreśla stały wzrost liczby zachorowań na raki skóry (raka podstawnokomórkowego i kolczystokomórkowego) w krajach europejskich.
Raki skóry powstają pod wpływem czynników fizycznych, chemicznych, mechanicznych i biologicznych. Z czynników osobniczych należy wymienić: fototyp skóry (bardziej narażone są osoby z I lub II fototypem, tzn. osoby o włosach blond lub rudych, licznych piegach i niebieskich oczach), typ barwnika, wiek (w starszym wieku częściej występują nowotwory skóry łagodne i złośliwe), stan immunologiczny (u osób poddawanych immunosupresji częściej obserwowano raki skóry).
Wyróżnia się dwa rodzaje barwnika: eumelaninę – barwnik brązowoczarny, zmniejszający wrażliwość skóry na ekspozycję słoneczną (występuje u osób o ciemnej karnacji, ciemnych włosach i oczach), oraz feomelaninę – barwnik żółtoczerwonobrązowy, o działaniu prokancerogennym (sprzyjającym rozwojowi nowotworów), tzn. pod wpływem UV powstają wolne rodniki odpowiedzialne za uszkodzenia genetyczne komórek (charakterystyczny dla osób rudych, z blond włosami i jasną skórą). Zwiększona ilość feomelaniny i mała ilość eumelaniny predysponują do rozwoju nowotworów skóry.
- UVA – o długości fali 320–400 nm
- UVB – o długości fali 280–320 nm
- UVC – o długości fali 200–280 nm.
Najbardziej mutagenna frakcja UVB jest pochłaniana przez DNA keratynocytów, powodując zaburzenia regulacji genów tkankowych, liczne mutacje i w konsekwencji transformację nowotworową komórek. Badania wskazują, że frakcja UVA ma również udział w fotokancerogenezie, prawdopodobnie jednak odgrywa znacznie mniejszą rolę niż UVB. Korzystanie z urządzeń emitujących UVA, ze sztucznych źródeł promieniowania ultrafioletowego (np. solaria) powoduje sytuację, w której UVA działa synergistycznie z UVB i nasila jego szkodliwe działanie na skórę.