U nas zapłacisz kartą
"Rozprzestrzeniający się rak - Wikipedia jako źródło wiedzy"
Klasyfikacja [ edytuj | edytuj kod ]
Zgodnie z międzynarodową klasyfikacją TNM rozróżnia się przerzuty:
- miejscowe, które powstają w bezpośredniej bliskości guza pierwotnego (w samym narządzie lub poza jego granicami), sprzyjają im nakłucia i cięcia tkanki nowotworowej (przerzuty mają charakter wszczepiony)
- węzłowe (zwane też regionalnymi), do których dochodzi, gdy komórki nowotworowe przedostają się do naczyń chłonnych i osiadają w najbliższych węzłach chłonnych, właściwych dla danego narządu (są to tak zwane rozsiewy chłonkopochodne, kategoria N w klasyfikacji TNM)
- odległe (inaczej dalekie lub oddalone), które tworzą się, gdy po uszkodzeniu przez rosnący guz ścian sąsiednich naczyń krwionośnych komórki nowotworu dostają się do krwi i wędrują z nią do innych części ciała (kategoria M w klasyfikacji TNM).
Gwiaździaki — leczenie
W przypadku gwiaździaków o łagodnym charakterze — I stopnia całkowite usunięcie jest możliwe i zwykle wykonywane jest poprzez zabieg chirurgiczny. Występowanie gwiaździaków II stopnia, również wiąże się z dużą szansą zakwalifikowania do zabiegu. Utrudnieniem może być jego naciekający i rozlany charakter. Niezależnie od stopnia złośliwości, usunięcie guza najczęściej wiąże się z koniecznością wykonania pooperacyjnej radioterapii, której celem jest zminimalizowanie ryzyka wznowy choroby. W ramach leczenia gwiaździaków III i IV stopnia wykorzystuje się zarówno zabieg chirurgiczny i radioterapię, jak i chemioterapię. W przypadkach operacyjnych celem jest usunięcie jak największej części nowotworu, aby zmniejszyć deficyt neurologiczny i wydłużyć czas przeżycia.
Rokowania w przypadku gwiaździaków różnią się w zależności od ich charakteru i lokalizacji. Gdy nowotwór pojawił się w obrębie pnia mózgu, czas przeżycia jest krótszy. Natomiast jest on dłuższy, w przypadku kiedy nowotwór nacieka istotę białą półkul, podwzgórze lub móżdżek. Na przeżywalność wpływa również wiek osoby chorującej — młodszy czas wydłuża czas przeżywalności. Ponadto, nawrót choroby wiąże się z ryzykiem rozwinięcia złośliwego typu.
Morfologia guzów przerzutowych [ edytuj | edytuj kod ]
Guzy przerzutowe zazwyczaj są liczne, okrągłe, dobrze odgraniczone od narządu. Na przekroju miękkie. Zawierają niewielką ilość podścieliska łącznotkankowego, zatem w środku może dochodzić do zmian martwiczych [2] .
Populacje komórek zdolnych do przerzutowania w nowotworze nie wykazują charakterystycznych cech w obrazie histologicznym [2] . Jedyne, co można określić cechy komórek nowotworowych, które mogą (ale nie muszą) mieć związek ze zdolnością do przerzutowania – tzw. czynniki prognostyczne, na przykład [2] :
- wzrost ekspresji CD44 (w rakach),
- nadekspresja ezryny – białka wiążącego szkielet aktynowy z macierzą pozakomórkową – w niektórych mięsakach,
- ekspresja genów NM23H1 w raku sutka, KiSS-1 w czerniaku złośliwym skutkuje przeciwdziałaniu – są to geny supresorowe przerzutowania.
Zdefiniowano także tzw. sygnatury przerzutowe – zmiany w ekspresji całych zespołów genów w komórkach guza pierwotnego, stanowiące predyspozycję do przerzutowania [2] .
Podsumowując, markery przerzutów jako takie nie istnieją. Istnieją cechy, białka, geny charakterystyczne dla przerzutów, co może być podstawą do likwidacji obrazu komórki przerzutowej – np. poprzez podaż inhibitora ezryny [4] . Daje to szanse na stworzenie "inhibitorów przerzutów".
Przypisy [ edytuj | edytuj kod ]
- ↑ abcdef Szczepan S. Józefowski Szczepan S. , Odporność przeciwnowotworowa i immunoterapia onkologiczna, [w:] Krzysztof K. Bryniarski i inni, Immunologia : dla studentów wydziałów medycznych i lekarzy, wyd. Dodruk, Wrocław: Edra Urban & Partner, 2018, s. 157-158, ISBN 978-83-65625-62-5 , OCLC1038455605 [dostęp 2019-12-05] . i inni
- ↑ abcdefghijklmnopq Wenancjusz W. Domagała Wenancjusz W. , Nowotwory, [w:] Stachura , Jerzy (1937-2008). , Polska Akademia Umiejętności. Wydział P.A.U.W. Lekarski. , Patologia Stachury i Domagały znaczy słowo o chorobie. T. 1, wyd. 3., zmienione i poprawione, Kraków: Polska Akademia Umiejętności, 2016, s. 114-116, 129-133, ISBN 978-83-7676-241-8 , OCLC995686237 [dostęp 2019-12-05] .
- ↑ Krzysztof K. Bryniarski Krzysztof K. , Immunotolerancja, [w:] Krzysztof K. Bryniarski i inni, Immunologia : dla studentów wydziałów medycznych i lekarzy, wyd. Dodruk, Wrocław: Edra Urban & Partner, 2018, s. 136-137, ISBN 978-83-65625-62-5 , OCLC1038455605 [dostęp 2019-12-05] . i inni
- ↑ G. G. Balut G. G. , Small molecule inhibitors of ezrin inhibit the invasive phenotype of osteosarcoma cells., „Oncogene”, 31: 269, 2012 . Brak numerów stron w czasopiśmie
| Zobacz hasło metastaza w Wikisłowniku |
- Vinay Kumar, Ramzi S. Cotran, Stanley L. Robins: Robins Patologia. Wrocław: Elsevier Urban & Partner, 2005. ISBN 83-89581-92-2 . Brak numerów stron w książce
- Radzisław Kordek (red.): Onkologia. Podręcznik dla studentów i lekarzy. Gdańsk: Via Medica, 2007. ISBN 978-83-7555-016-0 . Brak numerów stron w książce
Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.
Podział nowotworów
Nowotwory można podzielić na łagodne (niezłośliwe) i złośliwe (tę grupę często potocznie określa się mianem „raków”, choć z medycznego punktu widzenia nie jest to prawidłowe, zostanie to wyjaśnione później).
Nowotwory łagodne występują znacznie częściej niż złośliwe. Swoją budową i wyglądem tworzących go komórek nowotwór może być mniej lub bardziej podobny do prawidłowej tkanki, z której się wywodzi. Nazywamy to zróżnicowaniem nowotworu – można przyjąć, że im bardziej jest on podobny do tkanek prawidłowych, tym mniej jest złośliwy. Nowotwory łagodne cechują się bardzo dużym stopniem zróżnicowania.
Nowotwory złośliwe – podział w zależności od pochodzenia
- nowotwory złośliwe pochodzenia nabłonkowego (a więc rozwijające się z komórek nabłonka) nazywa się rakami (carcinoma)
- nowotwory wywodzące się z komórek mezenchymalnych to mięsaki (sarcoma), a
- nowotwory tkanki limfatycznej i układu krwiotwórczego to chłoniaki (lymphoma) i
- białaczki (leucemia).
Istnieją jeszcze nowotwory wywodzące się z pierwotnej komórki płciowej, zwykle rozwijają się one w gonadach (jądra i jajniki) i nazywamy je nowotworami germinalnymi. Ponadto osobną grupę stanowią nowotwory ośrodkowego układu nerwowego (mózgu i rdzenia kręgowego).
Ryc. 1. Chłoniak żołądka w postaci owrzodzenia błony śluzowej
Nowotwory złośliwe - przerzuty
Nowotwory złośliwe charakteryzują się występowaniem kilku cech, które decydują o tym, że zasługują one na nazwanie ich „złośliwymi” i określają biologiczne zachowanie opisywanych zmian. Dwie główne takie cechy to naciekanie okolicznych tkanek (czyli ich przerastanie) oraz zdolność do tworzenia przerzutów do węzłów chłonnych lub narządów odległych. Naciekanie wiąże się z niszczeniem tkanek otaczających nowotwór lub narząd, z którego się on wywodzi. Komórki nowotworu mają zdolność naciekania także naczyń krwionośnych i chłonnych. Dzięki temu, po dostaniu się do światła naczynia wraz z krwią lub chłonką, mogą się rozsiewać po całym ciele. Jeśli w innym, odległym miejscu komórki nowotworowe napotkają korzystne warunki do osiedlenia się i namnażania – pozostają tam i tworzą nowy guz nowotworowy nazywany przerzutem.