U nas zapłacisz kartą
"Rozprzestrzeniający się rak - Wikipedia jako źródło wiedzy"
OBJAWY GUZÓW NEUROENDOKRYNNYCH UKŁADU POKARMOWEGO GEP-NEN
Dolegliwości kliniczne i objawy choroby mogą wiązać się z masą guza lub w niektórych przypadkach zależą od substancji wydzielanych przez konkretne nowotwory neuroendokrynne układu pokarmowego. Najczęstszym objawem jest niecharakterystyczny ból w jamie brzusznej, utrzymujący się miesiącami, a nawet latami.
Symptomy bólowe są spowodowane lokalnym, zwykle powolnym wzrostem guza i niedrożnością jelit w wyniku powiększania jego wymiarów w świetle lub poza światłem jelita. Rzadko obserwuje się żółtaczkę mechaniczną w guzach neuroendokrynnych głowy trzustki czy brodawki Vatera.
GEP-NET rozpoznaje się najczęściej przypadkowo jako zmiany przerzutowe do wątroby do węzłów chłonnych, rzadziej jako masę guza pierwotnego. Diagnostyka nieczynnych hormonalnie, stosunkowo wolno rosnących nowotworów neuroendokrynnych układu pokarmowego jest zwykle opóźniona o 5 lat.
W chwili rozpoznania około połowa przypadków nowotworów neuroendokrynnych układu pokarmowego jest w stadium lokalnego zaawansowania, 23% w stadium lokarregionalnego zaawansowania, a u 27% chorych obserwuje się przerzuty odległe.
Nowotwory złośliwe
Nowotwory złośliwe to najgroźniejsza grupa chorób. Nie posiadają torebki, a tym co może je charakteryzować jest wzrost naczyń w ich obrębie i szybkie tempo rozwoju. Naciekają sąsiadujące struktury oraz mogą dawać przerzuty do odległych narządów. Ich budowa oceniana pod mikroskopem jest odmienna od prawidłowej. Komórki w ich obrębie często się dzielą, mogą mieć zmieniony kształt i nie spełniają swojej funkcji.
Należy mieć na uwadze, że nie jest to ścisły podział. Nierzadko nowotwór może mieć cechy spełniające kryteria z różnych grup – na przykład posiadać torebkę, a mimo to dawać przerzuty odległe.
Dla ułatwienia podziału przyjmuje się zasadę, iż nowotworami złośliwymi nazywamy nowotwory mogące dawać przerzuty.
Kolejny bardzo istotny podział nowotworów to rozróżnienie na typ nabłonkowy i nienabłonkowy. Podział opiera się na tym z jakiej tkanki wywodzi się nowotwór.
Nabłonek wyściela przewód pokarmowy i bierze udział we wchłanianiu pokarmów. Może też tworzyć tak zwany nabłonek wydzielniczy (gruczołowy) oraz transportować i wydzielać substancje jak hormony, pot i ślina. Tkanka nabłonkowa może mieć również wypustki ruchowe – rzęski, za pomocą których transportuje drobiny dostające się do układu oddechowego i przesuwa je na zewnątrz. To tylko nieliczne z wielu funkcji nabłonków.
Klasyfikacja [ edytuj | edytuj kod ]
Zgodnie z międzynarodową klasyfikacją TNM rozróżnia się przerzuty:
- miejscowe, które powstają w bezpośredniej bliskości guza pierwotnego (w samym narządzie lub poza jego granicami), sprzyjają im nakłucia i cięcia tkanki nowotworowej (przerzuty mają charakter wszczepiony)
- węzłowe (zwane też regionalnymi), do których dochodzi, gdy komórki nowotworowe przedostają się do naczyń chłonnych i osiadają w najbliższych węzłach chłonnych, właściwych dla danego narządu (są to tak zwane rozsiewy chłonkopochodne, kategoria N w klasyfikacji TNM)
- odległe (inaczej dalekie lub oddalone), które tworzą się, gdy po uszkodzeniu przez rosnący guz ścian sąsiednich naczyń krwionośnych komórki nowotworu dostają się do krwi i wędrują z nią do innych części ciała (kategoria M w klasyfikacji TNM).
Gwiaździaki — diagnostyka
Podstawowymi badaniami, które pozwalają na zidentyfikowanie gwiaździaka, są badania obrazowe — tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny. Uzyskany obraz daje możliwość rozpoznania nie tylko lokalizacji guza, ale również jego charakteru, wpływu na otaczające tkanki oraz złośliwości.
Gwiaździaki stanowią niejednorodną grupę — mogą charakteryzować się zróżnicowanym obrazem histologicznym i profilem genetycznym. Ma to szczególne znaczenie pod względem diagnostycznym. W związku z tym, w 2016 roku, Światowa Organizacja Zdrowia wprowadziła zmiany do dotychczasowego sposobu klasyfikacji nowotworów ośrodkowego układu nerwowego (World Health Organization Classification of Tumors of the Central Nervous System).
Wyróżniono cztery grupy, których podział został dokonany pod kątem złośliwości guzów. Do poszczególnych grup zaliczane są następujące gwiaździaki:
- GI: Astrocytoma pilocyticum (gwiaździak włosowatokomórkowy, gąbczak)
- GII: Astrocytoma fibrillare (gwiaździak włókienkowy), Astrocytoma diffusum (gwiaździak rozlany), Astrocytoma gemistociticum (gwiaździak gemistocytarny)
- GIII: Astrocytoma anaplasticum (gwiaździak anaplastyczny)
- GIV: Glioblastoma (glejak)
Nowotworami rokującymi najlepiej są znajdujące się w grupie GI, a nowotwory GIV rokują najgorzej.
Rozwój nowotworu
W piśmiennictwie medycznym stosuje się też dwa terminy związane bezpośrednio z rozwojem nowotworu czy też przemianą (transformacją) zmiany niezłośliwej w nowotwór.
Zmiana przednowotworowa – co to jest?
Zmianą przednowotworową nazywamy taką zmianę, która wiąże się z większym ryzykiem rozwoju nowotworu złośliwego (z takiej zmiany częściej rozwinie się nowotwór). Przykładem tego typu zmian są polipy gruczolakowe jelita grubego, na podłożu których może się rozwinąć rak jelita grubego.
Samo słowo polip oznacza guzowaty twór wyrastający ze śluzówki (błony śluzowej). Polipy są określeniem makroskopowym, co oznacza, że dana zmiana ma formę polipa, ale nie określa, jakiego rodzaju jest to zmiana. Polipy mogą występować w różnych okolicach ciała i są ogólnie nowotworami łagodnymi, choć w formie polipa mogą się rozwijać nowotwory złośliwe.
Stan przednowotworowy
Stan przednowotworowy to choroba związana ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia nowotworu złośliwego. Chorzy, u których rozpoznano taką chorobę, powinni być poddani bacznej obserwacji lekarskiej i należy u nich wykonywać odpowiednie badania diagnostyczne, co umożliwia wczesne wykrycie zmian przednowotworowych lub już nowotworów i skuteczne leczenie. Przykład stanu przednowotworowego stanowi choroba zapalna jelita grubego o nazwie wrzodziejące zapalenie jelita grubego (colitis ulcerosa), w przebiegu której istnieje zwiększone ryzyko rozwoju raka jelita grubego.
Polipy jelita grubego są zmianami znajdowanymi podczas badań endoskopowych (kolonoskopii lub rektoskopii), wykonywanych z różnych powodów. Usuwa się je podczas takiego badania i następnie wykonuje badanie histopatologiczne, w celu określenia charakteru zmiany (łagodny lub złośliwy guz) i ustalenia dalszego postępowania leczniczego. Najczęściej pod pojęciem polipa jelita grubego rozumie się łagodne nowotwory błony śluzowej tego odcinka przewodu pokarmowego, czyli polipy gruczolakowe – jak wspomniano wyżej są to zmiany przednowotworowe. Wiążą się one z ryzykiem rozwoju raka jelita grubego i dlatego należy je usuwać (zabieg taki nazywamy polipektomią), zapobiegając w ten sposób zachorowaniu na nowotwór.