U nas zapłacisz kartą
"Rozprzestrzeniający się rak - Wikipedia jako źródło wiedzy"
Powstawanie przerzutów [ edytuj | edytuj kod ]
Komórki zdolne do przerzutowania zazwyczaj powstają już w guzie pierwotnym [2] . Rozróżnia się dwie niejasno rozgraniczone w czasie fazy przerzutowania:
- Faza disseminacji – rozsiewu nowotworowego.
- Faza kolonizacji – adaptacji komórek nowotworowych do nowego środowiska.
Faza disseminacji [ edytuj | edytuj kod ]
Komórki nowotworowe mogą przemieszczać się drogą naczyń krwionośnych, chłonnych, płynu mózgowo-rdzeniowego lub poprzez wszczepienie w jamy ciała [2] . Komórki nowotworowe, wydostając się poza guz nowotworowy np. do krwiobiegu napotykają liczne przeszkody. Są podatne na apoptozę indukowaną przez komórki NK, mogą być przechwytywane i fagocytowane przez makrofagi. W zatokach brzeżnych węzłów chłonnych makrofagi są w stanie wychwytywać substancje wydzielane z guza i komórek nowotworowych [1] , dzięki czemu tworzą pewną barierę przed dostaniem się antygenów nowotworowych do kory węzła chłonnego. Jeżeli ta bariera zostanie przełamana (np. w wyniku chemioterapii) może dojść do tzw. ułatwienia immunologicznego [1] .
Proces ułatwienia immunologicznego polega na wytworzeniu przeciwciał ochronnych dla własnych antygenów np. w początku ciąży, w wyniku dużej ilości antygenów ojca w organizmie matki [3] . Taki sam proces może zachodzić w przypadku antygenów nowotworowych i sprzyja przerzutom [1] .
Komórka nowotworowa jest oblepiana przez płytki krwi, co chroni je przed rozpoznaniem przez leukocyty i eliminacją. Zauważono, że trombocytoza sprzyja powstawaniu przerzutów w chorobie nowotworowej, a spadek liczby płytek krwi – ogranicza je [1] . W kapilarach oblepione komórki nowotworowe powodują mikrozakrzepy, zwane też mikroprzerzutami, uwalniane są substancje prozapalne, w tym kluczowa chemokina CCL2, która m.in. stymuluje wnikanie komórki nowotworowej przez śródbłonek (jak się okazało, również jej stężenie ma wpływ na agresywność nowotworu – badania dla raka piersi [1] ).
Gwiaździaki — leczenie
W przypadku gwiaździaków o łagodnym charakterze — I stopnia całkowite usunięcie jest możliwe i zwykle wykonywane jest poprzez zabieg chirurgiczny. Występowanie gwiaździaków II stopnia, również wiąże się z dużą szansą zakwalifikowania do zabiegu. Utrudnieniem może być jego naciekający i rozlany charakter. Niezależnie od stopnia złośliwości, usunięcie guza najczęściej wiąże się z koniecznością wykonania pooperacyjnej radioterapii, której celem jest zminimalizowanie ryzyka wznowy choroby. W ramach leczenia gwiaździaków III i IV stopnia wykorzystuje się zarówno zabieg chirurgiczny i radioterapię, jak i chemioterapię. W przypadkach operacyjnych celem jest usunięcie jak największej części nowotworu, aby zmniejszyć deficyt neurologiczny i wydłużyć czas przeżycia.
Rokowania w przypadku gwiaździaków różnią się w zależności od ich charakteru i lokalizacji. Gdy nowotwór pojawił się w obrębie pnia mózgu, czas przeżycia jest krótszy. Natomiast jest on dłuższy, w przypadku kiedy nowotwór nacieka istotę białą półkul, podwzgórze lub móżdżek. Na przeżywalność wpływa również wiek osoby chorującej — młodszy czas wydłuża czas przeżywalności. Ponadto, nawrót choroby wiąże się z ryzykiem rozwinięcia złośliwego typu.
Nowotwory złośliwe
Nowotwory złośliwe to najgroźniejsza grupa chorób. Nie posiadają torebki, a tym co może je charakteryzować jest wzrost naczyń w ich obrębie i szybkie tempo rozwoju. Naciekają sąsiadujące struktury oraz mogą dawać przerzuty do odległych narządów. Ich budowa oceniana pod mikroskopem jest odmienna od prawidłowej. Komórki w ich obrębie często się dzielą, mogą mieć zmieniony kształt i nie spełniają swojej funkcji.
Należy mieć na uwadze, że nie jest to ścisły podział. Nierzadko nowotwór może mieć cechy spełniające kryteria z różnych grup – na przykład posiadać torebkę, a mimo to dawać przerzuty odległe.
Dla ułatwienia podziału przyjmuje się zasadę, iż nowotworami złośliwymi nazywamy nowotwory mogące dawać przerzuty.
Kolejny bardzo istotny podział nowotworów to rozróżnienie na typ nabłonkowy i nienabłonkowy. Podział opiera się na tym z jakiej tkanki wywodzi się nowotwór.
Nabłonek wyściela przewód pokarmowy i bierze udział we wchłanianiu pokarmów. Może też tworzyć tak zwany nabłonek wydzielniczy (gruczołowy) oraz transportować i wydzielać substancje jak hormony, pot i ślina. Tkanka nabłonkowa może mieć również wypustki ruchowe – rzęski, za pomocą których transportuje drobiny dostające się do układu oddechowego i przesuwa je na zewnątrz. To tylko nieliczne z wielu funkcji nabłonków.
Przypisy [ edytuj | edytuj kod ]
- ↑ abcdef Szczepan S. Józefowski Szczepan S. , Odporność przeciwnowotworowa i immunoterapia onkologiczna, [w:] Krzysztof K. Bryniarski i inni, Immunologia : dla studentów wydziałów medycznych i lekarzy, wyd. Dodruk, Wrocław: Edra Urban & Partner, 2018, s. 157-158, ISBN 978-83-65625-62-5 , OCLC1038455605 [dostęp 2019-12-05] . i inni
- ↑ abcdefghijklmnopq Wenancjusz W. Domagała Wenancjusz W. , Nowotwory, [w:] Stachura , Jerzy (1937-2008). , Polska Akademia Umiejętności. Wydział P.A.U.W. Lekarski. , Patologia Stachury i Domagały znaczy słowo o chorobie. T. 1, wyd. 3., zmienione i poprawione, Kraków: Polska Akademia Umiejętności, 2016, s. 114-116, 129-133, ISBN 978-83-7676-241-8 , OCLC995686237 [dostęp 2019-12-05] .
- ↑ Krzysztof K. Bryniarski Krzysztof K. , Immunotolerancja, [w:] Krzysztof K. Bryniarski i inni, Immunologia : dla studentów wydziałów medycznych i lekarzy, wyd. Dodruk, Wrocław: Edra Urban & Partner, 2018, s. 136-137, ISBN 978-83-65625-62-5 , OCLC1038455605 [dostęp 2019-12-05] . i inni
- ↑ G. G. Balut G. G. , Small molecule inhibitors of ezrin inhibit the invasive phenotype of osteosarcoma cells., „Oncogene”, 31: 269, 2012 . Brak numerów stron w czasopiśmie
| Zobacz hasło metastaza w Wikisłowniku |
- Vinay Kumar, Ramzi S. Cotran, Stanley L. Robins: Robins Patologia. Wrocław: Elsevier Urban & Partner, 2005. ISBN 83-89581-92-2 . Brak numerów stron w książce
- Radzisław Kordek (red.): Onkologia. Podręcznik dla studentów i lekarzy. Gdańsk: Via Medica, 2007. ISBN 978-83-7555-016-0 . Brak numerów stron w książce
Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.
Morfologia guzów przerzutowych [ edytuj | edytuj kod ]
Guzy przerzutowe zazwyczaj są liczne, okrągłe, dobrze odgraniczone od narządu. Na przekroju miękkie. Zawierają niewielką ilość podścieliska łącznotkankowego, zatem w środku może dochodzić do zmian martwiczych [2] .
Populacje komórek zdolnych do przerzutowania w nowotworze nie wykazują charakterystycznych cech w obrazie histologicznym [2] . Jedyne, co można określić cechy komórek nowotworowych, które mogą (ale nie muszą) mieć związek ze zdolnością do przerzutowania – tzw. czynniki prognostyczne, na przykład [2] :
- wzrost ekspresji CD44 (w rakach),
- nadekspresja ezryny – białka wiążącego szkielet aktynowy z macierzą pozakomórkową – w niektórych mięsakach,
- ekspresja genów NM23H1 w raku sutka, KiSS-1 w czerniaku złośliwym skutkuje przeciwdziałaniu – są to geny supresorowe przerzutowania.
Zdefiniowano także tzw. sygnatury przerzutowe – zmiany w ekspresji całych zespołów genów w komórkach guza pierwotnego, stanowiące predyspozycję do przerzutowania [2] .
Podsumowując, markery przerzutów jako takie nie istnieją. Istnieją cechy, białka, geny charakterystyczne dla przerzutów, co może być podstawą do likwidacji obrazu komórki przerzutowej – np. poprzez podaż inhibitora ezryny [4] . Daje to szanse na stworzenie "inhibitorów przerzutów".