U nas zapłacisz kartą
"Rozprzestrzeniający się rak - Wikipedia jako źródło wiedzy"
Gwiaździaki — rodzaje
Gwiaździak włosowatokomórkowy (astrocytoma pilocyticum) — inaczej określany jest również jako gąbczak, najczęściej występuje w okolicach nerwu wzrokowego oraz w obrębie półkul móżdżku. Jest to gwiaździak o łagodnym charakterze (stopień GI) - w jego przypadku naciekanie występuje niezwykle rzadko, a sam guz jest dobrze odgraniczony.
Gwiaździak włókienkowy (astrocytoma fibrillare) — najczęściej występuje w pniu mózgu, rdzeniu kręgowym i półkulach mózgu. Posiada II stopień złośliwości (GII) i charakteryzuje się powolnym wzrostem. Zwykle występuje u osób dorosłych.
Gwiaździak gemistocytarny (astrocytoma gemistociticum) — posiada II stopień złośliwości. Przypisuje mu się zdolność szybszej progresji do nowotworu wyższego stopnia złośliwości, niż ma to miejsce w przypadku gwiaździaka rozlanego. Wiąże się to z gorszym rokowaniem.
Gwiaździak rozlany (astrocytoma diffusum) — posiada II stopień złośliwości. Zwykle występuje po osiągnięciu 40. roku życia i najczęściej pojawia się wśród mężczyzn. Na budowę gwiaździaków rozlanych składają się wysoko zróżnicowane komórki, co sprawia, że jego rozrost jest powolny. Pomimo powolnego tempa wzrostu, guzy te mogą naciekać na otaczające je struktury, a także rozwijać się do nowotworów o wyższym stopniu złośliwości.
Gwiaździak anaplastyczny (astrocytoma anaplasticum) — posiada III stopnia złośliwości. Zwykle występuje około 40 roku życia i najczęściej dotyka mężczyzn. Na przeżywalność wpływają takie czynniki jak wiek i mutacje genetyczne występujące w danym guzie. Mediana przeżywalności wynosi około 3-5 lat. Ich cechą charakterystyczną jest atypia komórkowa oraz szybkie tempo progresji do stopnia IV — glejaków.
DIAGNOSTYKA I WYKRYWANIE GUZÓW NEUROENDOKRYNNYCH PRZEWODU POKARMOWEGO
Rozpoznanie guzów neuroendokrynnych wymaga wielodyscyplinarnej współpracy chirurga, patologa, endokrynologa, gastroenterologa, specjalisty medycyny nuklearnej i onkologa. Większość przypadków rozpoznawana jest w ramach diagnostyki endokrynologicznej, gastrologicznej lub chirurgicznej i wymaga adekwatnej diagnostyki różnicowej.
W sytuacji, w której występują typowe objawy nowotworu neuroendokrynnego, ale histopatologia nie jest dla niego typowa, należy mieć na uwadze możliwość współistnienia dwóch niezależnych nowotworów. Dotyczy to w szczególności nowotworów neuroendokrynnych układu pokarmowego, w których lokalizacja ogniska pierwotnego jest bardzo trudna.
Szczegółowe rozpoznanie raka neuroendokrynnego wymaga wykonania badania immunohistochemicznego z użyciem typowym dla wszystkich GEP-NEN markerów komórek neuroendokrynnych (najczęściej CgA lub SYN) i określenia aktywności proliferacyjnej komórek guza z przeciwciałem MIB-1 (anty-Ki-067).
W przypadku guzów hormonalnie czynnych, z towarzyszącymi objawami klinicznymi, uzupełnieniem jest badanie immunohistochemiczne ekspresji określonej substancji czynnej (np. gastryna, insulina, glukagon, wazo aktywny peptyd jelitowy). W biochemicznej diagnostyce nowotworów neuroendokrynnych podstawowym markerem jest CgA – białko wytwarzane, magazynowane i uwalniane z komórek neuroendokrynnych.
Stężenie CgA jest wyraźnie większe w większości NEN. Wynik badania patologicznego powinien być oceniany przez doświadczonego patolog, specjalizującego się w nowotworach neuroendokrynnych.
Badania obrazowe u pacjentów z guzami neuroendokrynnymi wykorzystuje się głównie w celu wykrycia ogniska pierwotnego, oceny stadium zaawansowania choroby i oceny odpowiedzi na zastosowane leczenie.
Do badań strukturalnych stosowanych w diagnostyce nowotworów neuroendokrynnych zalicza się: wielorzędową spiralną tomografię komputerową i rezonans magnetyczny (przed i po podaniu środka kontrastowego), ultrasonograficzną endoskopię (EUS), USG śródoperacyjne. Do badań czynnościowych w diagnozowaniu NEN stosuje się: scyntygrafię receptorów somatostatynowych, optymalnie wykonaną technice tomograficznej całego ciała lub w technice PET. Dodatkowo w obrazowaniu guzów neuroendokrynnych zastosowanie znajduje badanie mechanizmu gromadzenia amin biogennych z wykorzystaniem techniki scyntygraficznej – SPECT lub technologii PET.
Rozwój nowotworu
W piśmiennictwie medycznym stosuje się też dwa terminy związane bezpośrednio z rozwojem nowotworu czy też przemianą (transformacją) zmiany niezłośliwej w nowotwór.
Zmiana przednowotworowa – co to jest?
Zmianą przednowotworową nazywamy taką zmianę, która wiąże się z większym ryzykiem rozwoju nowotworu złośliwego (z takiej zmiany częściej rozwinie się nowotwór). Przykładem tego typu zmian są polipy gruczolakowe jelita grubego, na podłożu których może się rozwinąć rak jelita grubego.
Samo słowo polip oznacza guzowaty twór wyrastający ze śluzówki (błony śluzowej). Polipy są określeniem makroskopowym, co oznacza, że dana zmiana ma formę polipa, ale nie określa, jakiego rodzaju jest to zmiana. Polipy mogą występować w różnych okolicach ciała i są ogólnie nowotworami łagodnymi, choć w formie polipa mogą się rozwijać nowotwory złośliwe.
Stan przednowotworowy
Stan przednowotworowy to choroba związana ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia nowotworu złośliwego. Chorzy, u których rozpoznano taką chorobę, powinni być poddani bacznej obserwacji lekarskiej i należy u nich wykonywać odpowiednie badania diagnostyczne, co umożliwia wczesne wykrycie zmian przednowotworowych lub już nowotworów i skuteczne leczenie. Przykład stanu przednowotworowego stanowi choroba zapalna jelita grubego o nazwie wrzodziejące zapalenie jelita grubego (colitis ulcerosa), w przebiegu której istnieje zwiększone ryzyko rozwoju raka jelita grubego.
Polipy jelita grubego są zmianami znajdowanymi podczas badań endoskopowych (kolonoskopii lub rektoskopii), wykonywanych z różnych powodów. Usuwa się je podczas takiego badania i następnie wykonuje badanie histopatologiczne, w celu określenia charakteru zmiany (łagodny lub złośliwy guz) i ustalenia dalszego postępowania leczniczego. Najczęściej pod pojęciem polipa jelita grubego rozumie się łagodne nowotwory błony śluzowej tego odcinka przewodu pokarmowego, czyli polipy gruczolakowe – jak wspomniano wyżej są to zmiany przednowotworowe. Wiążą się one z ryzykiem rozwoju raka jelita grubego i dlatego należy je usuwać (zabieg taki nazywamy polipektomią), zapobiegając w ten sposób zachorowaniu na nowotwór.
Nowotwory łagodne
Nowotwory łagodne to nowe masy tkankowe, które rosną powoli przesuwając, ale nie niszcząc sąsiednich tkanek. W pewnych przypadkach wzrost guza zostaje zatrzymany na długie okresy. W przeważającej większości otoczone są torebką. Komórki nowotworowe są dobrze zróżnicowane, czyli podobne do komórek tkanki, z której się wywodzą. Leczenie takiej zmiany jest skuteczne, gdyż po jej usunięciu (resekcji) nie następują nawroty. Nowotwór łagodny nie nacieka węzłów chłonnych, nie daje przerzutów.
Nowotwory miejscowo złośliwe to grupa, która może naciekać i niszczyć okoliczne tkanki bądź powodować objawy z ich ucisku. Dodatkowo po usunięciu mogą dawać wznowy i powodować nawrót choroby. Przykładem mogą być guzy mieszane ślinianek bądź niektóre glejaki.
Powstawanie przerzutów [ edytuj | edytuj kod ]
Komórki zdolne do przerzutowania zazwyczaj powstają już w guzie pierwotnym [2] . Rozróżnia się dwie niejasno rozgraniczone w czasie fazy przerzutowania:
- Faza disseminacji – rozsiewu nowotworowego.
- Faza kolonizacji – adaptacji komórek nowotworowych do nowego środowiska.
Faza disseminacji [ edytuj | edytuj kod ]
Komórki nowotworowe mogą przemieszczać się drogą naczyń krwionośnych, chłonnych, płynu mózgowo-rdzeniowego lub poprzez wszczepienie w jamy ciała [2] . Komórki nowotworowe, wydostając się poza guz nowotworowy np. do krwiobiegu napotykają liczne przeszkody. Są podatne na apoptozę indukowaną przez komórki NK, mogą być przechwytywane i fagocytowane przez makrofagi. W zatokach brzeżnych węzłów chłonnych makrofagi są w stanie wychwytywać substancje wydzielane z guza i komórek nowotworowych [1] , dzięki czemu tworzą pewną barierę przed dostaniem się antygenów nowotworowych do kory węzła chłonnego. Jeżeli ta bariera zostanie przełamana (np. w wyniku chemioterapii) może dojść do tzw. ułatwienia immunologicznego [1] .
Proces ułatwienia immunologicznego polega na wytworzeniu przeciwciał ochronnych dla własnych antygenów np. w początku ciąży, w wyniku dużej ilości antygenów ojca w organizmie matki [3] . Taki sam proces może zachodzić w przypadku antygenów nowotworowych i sprzyja przerzutom [1] .
Komórka nowotworowa jest oblepiana przez płytki krwi, co chroni je przed rozpoznaniem przez leukocyty i eliminacją. Zauważono, że trombocytoza sprzyja powstawaniu przerzutów w chorobie nowotworowej, a spadek liczby płytek krwi – ogranicza je [1] . W kapilarach oblepione komórki nowotworowe powodują mikrozakrzepy, zwane też mikroprzerzutami, uwalniane są substancje prozapalne, w tym kluczowa chemokina CCL2, która m.in. stymuluje wnikanie komórki nowotworowej przez śródbłonek (jak się okazało, również jej stężenie ma wpływ na agresywność nowotworu – badania dla raka piersi [1] ).