U nas zapłacisz kartą
"Rozprzestrzeniający się rak - Wikipedia jako źródło wiedzy"
Morfologia guzów przerzutowych [ edytuj | edytuj kod ]
Guzy przerzutowe zazwyczaj są liczne, okrągłe, dobrze odgraniczone od narządu. Na przekroju miękkie. Zawierają niewielką ilość podścieliska łącznotkankowego, zatem w środku może dochodzić do zmian martwiczych [2] .
Populacje komórek zdolnych do przerzutowania w nowotworze nie wykazują charakterystycznych cech w obrazie histologicznym [2] . Jedyne, co można określić cechy komórek nowotworowych, które mogą (ale nie muszą) mieć związek ze zdolnością do przerzutowania – tzw. czynniki prognostyczne, na przykład [2] :
- wzrost ekspresji CD44 (w rakach),
- nadekspresja ezryny – białka wiążącego szkielet aktynowy z macierzą pozakomórkową – w niektórych mięsakach,
- ekspresja genów NM23H1 w raku sutka, KiSS-1 w czerniaku złośliwym skutkuje przeciwdziałaniu – są to geny supresorowe przerzutowania.
Zdefiniowano także tzw. sygnatury przerzutowe – zmiany w ekspresji całych zespołów genów w komórkach guza pierwotnego, stanowiące predyspozycję do przerzutowania [2] .
Podsumowując, markery przerzutów jako takie nie istnieją. Istnieją cechy, białka, geny charakterystyczne dla przerzutów, co może być podstawą do likwidacji obrazu komórki przerzutowej – np. poprzez podaż inhibitora ezryny [4] . Daje to szanse na stworzenie "inhibitorów przerzutów".
Rozwój nowotworu
W piśmiennictwie medycznym stosuje się też dwa terminy związane bezpośrednio z rozwojem nowotworu czy też przemianą (transformacją) zmiany niezłośliwej w nowotwór.
Zmiana przednowotworowa – co to jest?
Zmianą przednowotworową nazywamy taką zmianę, która wiąże się z większym ryzykiem rozwoju nowotworu złośliwego (z takiej zmiany częściej rozwinie się nowotwór). Przykładem tego typu zmian są polipy gruczolakowe jelita grubego, na podłożu których może się rozwinąć rak jelita grubego.
Samo słowo polip oznacza guzowaty twór wyrastający ze śluzówki (błony śluzowej). Polipy są określeniem makroskopowym, co oznacza, że dana zmiana ma formę polipa, ale nie określa, jakiego rodzaju jest to zmiana. Polipy mogą występować w różnych okolicach ciała i są ogólnie nowotworami łagodnymi, choć w formie polipa mogą się rozwijać nowotwory złośliwe.
Stan przednowotworowy
Stan przednowotworowy to choroba związana ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia nowotworu złośliwego. Chorzy, u których rozpoznano taką chorobę, powinni być poddani bacznej obserwacji lekarskiej i należy u nich wykonywać odpowiednie badania diagnostyczne, co umożliwia wczesne wykrycie zmian przednowotworowych lub już nowotworów i skuteczne leczenie. Przykład stanu przednowotworowego stanowi choroba zapalna jelita grubego o nazwie wrzodziejące zapalenie jelita grubego (colitis ulcerosa), w przebiegu której istnieje zwiększone ryzyko rozwoju raka jelita grubego.
Polipy jelita grubego są zmianami znajdowanymi podczas badań endoskopowych (kolonoskopii lub rektoskopii), wykonywanych z różnych powodów. Usuwa się je podczas takiego badania i następnie wykonuje badanie histopatologiczne, w celu określenia charakteru zmiany (łagodny lub złośliwy guz) i ustalenia dalszego postępowania leczniczego. Najczęściej pod pojęciem polipa jelita grubego rozumie się łagodne nowotwory błony śluzowej tego odcinka przewodu pokarmowego, czyli polipy gruczolakowe – jak wspomniano wyżej są to zmiany przednowotworowe. Wiążą się one z ryzykiem rozwoju raka jelita grubego i dlatego należy je usuwać (zabieg taki nazywamy polipektomią), zapobiegając w ten sposób zachorowaniu na nowotwór.
Gwiaździaki — rodzaje
Gwiaździak włosowatokomórkowy (astrocytoma pilocyticum) — inaczej określany jest również jako gąbczak, najczęściej występuje w okolicach nerwu wzrokowego oraz w obrębie półkul móżdżku. Jest to gwiaździak o łagodnym charakterze (stopień GI) - w jego przypadku naciekanie występuje niezwykle rzadko, a sam guz jest dobrze odgraniczony.
Gwiaździak włókienkowy (astrocytoma fibrillare) — najczęściej występuje w pniu mózgu, rdzeniu kręgowym i półkulach mózgu. Posiada II stopień złośliwości (GII) i charakteryzuje się powolnym wzrostem. Zwykle występuje u osób dorosłych.
Gwiaździak gemistocytarny (astrocytoma gemistociticum) — posiada II stopień złośliwości. Przypisuje mu się zdolność szybszej progresji do nowotworu wyższego stopnia złośliwości, niż ma to miejsce w przypadku gwiaździaka rozlanego. Wiąże się to z gorszym rokowaniem.
Gwiaździak rozlany (astrocytoma diffusum) — posiada II stopień złośliwości. Zwykle występuje po osiągnięciu 40. roku życia i najczęściej pojawia się wśród mężczyzn. Na budowę gwiaździaków rozlanych składają się wysoko zróżnicowane komórki, co sprawia, że jego rozrost jest powolny. Pomimo powolnego tempa wzrostu, guzy te mogą naciekać na otaczające je struktury, a także rozwijać się do nowotworów o wyższym stopniu złośliwości.
Gwiaździak anaplastyczny (astrocytoma anaplasticum) — posiada III stopnia złośliwości. Zwykle występuje około 40 roku życia i najczęściej dotyka mężczyzn. Na przeżywalność wpływają takie czynniki jak wiek i mutacje genetyczne występujące w danym guzie. Mediana przeżywalności wynosi około 3-5 lat. Ich cechą charakterystyczną jest atypia komórkowa oraz szybkie tempo progresji do stopnia IV — glejaków.
Przypisy [ edytuj | edytuj kod ]
- ↑ abcdef Szczepan S. Józefowski Szczepan S. , Odporność przeciwnowotworowa i immunoterapia onkologiczna, [w:] Krzysztof K. Bryniarski i inni, Immunologia : dla studentów wydziałów medycznych i lekarzy, wyd. Dodruk, Wrocław: Edra Urban & Partner, 2018, s. 157-158, ISBN 978-83-65625-62-5 , OCLC1038455605 [dostęp 2019-12-05] . i inni
- ↑ abcdefghijklmnopq Wenancjusz W. Domagała Wenancjusz W. , Nowotwory, [w:] Stachura , Jerzy (1937-2008). , Polska Akademia Umiejętności. Wydział P.A.U.W. Lekarski. , Patologia Stachury i Domagały znaczy słowo o chorobie. T. 1, wyd. 3., zmienione i poprawione, Kraków: Polska Akademia Umiejętności, 2016, s. 114-116, 129-133, ISBN 978-83-7676-241-8 , OCLC995686237 [dostęp 2019-12-05] .
- ↑ Krzysztof K. Bryniarski Krzysztof K. , Immunotolerancja, [w:] Krzysztof K. Bryniarski i inni, Immunologia : dla studentów wydziałów medycznych i lekarzy, wyd. Dodruk, Wrocław: Edra Urban & Partner, 2018, s. 136-137, ISBN 978-83-65625-62-5 , OCLC1038455605 [dostęp 2019-12-05] . i inni
- ↑ G. G. Balut G. G. , Small molecule inhibitors of ezrin inhibit the invasive phenotype of osteosarcoma cells., „Oncogene”, 31: 269, 2012 . Brak numerów stron w czasopiśmie
| Zobacz hasło metastaza w Wikisłowniku |
- Vinay Kumar, Ramzi S. Cotran, Stanley L. Robins: Robins Patologia. Wrocław: Elsevier Urban & Partner, 2005. ISBN 83-89581-92-2 . Brak numerów stron w książce
- Radzisław Kordek (red.): Onkologia. Podręcznik dla studentów i lekarzy. Gdańsk: Via Medica, 2007. ISBN 978-83-7555-016-0 . Brak numerów stron w książce
Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.
Nowotwory złośliwe
Nowotwory złośliwe to najgroźniejsza grupa chorób. Nie posiadają torebki, a tym co może je charakteryzować jest wzrost naczyń w ich obrębie i szybkie tempo rozwoju. Naciekają sąsiadujące struktury oraz mogą dawać przerzuty do odległych narządów. Ich budowa oceniana pod mikroskopem jest odmienna od prawidłowej. Komórki w ich obrębie często się dzielą, mogą mieć zmieniony kształt i nie spełniają swojej funkcji.
Należy mieć na uwadze, że nie jest to ścisły podział. Nierzadko nowotwór może mieć cechy spełniające kryteria z różnych grup – na przykład posiadać torebkę, a mimo to dawać przerzuty odległe.
Dla ułatwienia podziału przyjmuje się zasadę, iż nowotworami złośliwymi nazywamy nowotwory mogące dawać przerzuty.
Kolejny bardzo istotny podział nowotworów to rozróżnienie na typ nabłonkowy i nienabłonkowy. Podział opiera się na tym z jakiej tkanki wywodzi się nowotwór.
Nabłonek wyściela przewód pokarmowy i bierze udział we wchłanianiu pokarmów. Może też tworzyć tak zwany nabłonek wydzielniczy (gruczołowy) oraz transportować i wydzielać substancje jak hormony, pot i ślina. Tkanka nabłonkowa może mieć również wypustki ruchowe – rzęski, za pomocą których transportuje drobiny dostające się do układu oddechowego i przesuwa je na zewnątrz. To tylko nieliczne z wielu funkcji nabłonków.