Ostra reakcja alergiczna - Objawy, Przyczyny i Sposoby Leczenia

Co trzeba robić po zakończeniu leczenia?

Najważniejszym elementem postępowania u chorego, który przebył wstrząs jest ustalenie, co go spowodowało. Z reguły wymaga to skierowania do alergologa.

Po opanowaniu objawów wstrząsu lekarz może pobrać krew w celu oceny tzw. swoistych przeciwciał w razie podejrzenia uczulenia na jakiś alergen, przeciwko któremu skierowane są te przeciwciała. Testy skórne z alergenami (jeśli lekarz uzna, że należy je zastosować) wykonuje się zwykle po około 3–4 tygodniach. Wcześniej mogą wypaść fałszywie ujemnie – to znaczy, że pomimo obecności uczulenia testy te go nie wykażą.

W specjalistycznych ośrodkach niekiedy wykonuje się tzw. próby prowokacyjne (polegają na ostrożnym podaniu np. niewielkiej ilości pokarmu podejrzewanego o wywołanie objawów anafilaksji i obserwowanie, jakie wywoła on objawy, w razie ich obecności chory otrzymuje natychmiast leczenie).

Oczywiste jest, że chory musi unikać znanych sobie czynników, które doprowadziły do powstania wstrząsu (zobacz tabelę poniżej). W razie rozpoznania którejś z chorób z kręgu alergii powinien regularnie kontrolować się i stosować do jego zaleceń. W przypadku uczulenia na jady owadów błonkoskrzydłych zaleca się odczulanie na ich jad.

Pacjent powinien nosić przy sobie zawsze preparat adrenaliny (np. w amułkostrzykawce) oraz pisemną informację na co jest uczulony (wpisanie odpowiedniej informacji medycznej na kartce noszonej wraz z dokumentem tożsamości lub na noszonej bransoletce). W Polsce dostępne są następujące preparaty adrenaliny w autowstrzykiwaczu lub ampułkostrzykawce: EpiPen Jr., Epipen Senior, Adrenalina WZF.

Co to jest anafilaksja?

Anafilaksja to ostra, ogólnoustrojowa reakcja alergiczna lub niealergiczna w odpowiedzi na obcy czynnik. Może być nim użądlenie owadów, pokarm, leki oraz czynnik fizyczny, np. zimno. Wstrząs zazwyczaj rozwija się od kilku minut do kilku godzin od kontaktu z obcą substancją.
Charakterystycznymi objawami anafilaksji są:

Wstrząs anafilaktyczny można podzielić ze względu na czynnik wywołujący i mechanizm zachodzącej reakcji. Wyróżniamy:

• reakcję alergiczną (właściwą reakcję anafilaktyczną),
• reakcję niealergiczną (reakcję anafilaktoidalną),
• reakcję idiopatyczną (bez znanej przyczyny).

Reakcja anafilaktyczna, czyli reakcja alergiczna typu I, powstaje w wyniku połączenia obcej cząsteczki (antygenu) z przeciwciałem klasy IgE, co zapoczątkowuje całą kaskadę różnych procesów oraz uwolnienie do krwiobiegu substancji, takich jak histamina. Wśród czynników, które mogą wywołać reakcję anafilaktyczną wyróżniamy:

• jad owadów błonoskrzydłych (np. osy),
• pokarmy – orzeszki, mleko, owoce morza, cytrusy i jajka,
• leki – antybiotyki,
• alergeny wziewne – sierść zwierząt,
• lateks.

Reakcja anafilaktoidalna, to inaczej anafilaksja niealergiczna. Jej przyczyną również są obce substancje. Przebieg reakcji jest podobny, jednak zachodzi bez udziału przeciwciał IgE. Czynnikiem wywołującym mogą być leki, alergeny pokarmowe oraz ich połączenia z naszymi własnymi białkami. Czasami do wystąpienia reakcji anafilaktoidalnej oprócz alergenu potrzebny jest drugi czynnik, którym może być wysiłek fizyczny, trwająca infekcja lub alkohol.

Spis treści:

• Czym jest reakcja alergiczna?
• Objawy reakcji alergicznej
• Typy reakcji alergicznej
  • Reakcja alergiczna typu I
  • Reakcja alergiczna typu II
  • Reakcja alergiczna typu III
  • Reakcja alergiczna typu IV

  Reakcja alergiczna jest odpowiedzią układu odpornościowego na działanie konkretnego alergenu. W wyniku reakcji uczuleniowej w organizmie wytwarzają się substancje białkowe, a jednocześnie dochodzi do pobudzenia limfocytów T. W konsekwencji cały ten proces wywołuje stan zapalny.

  Stany zapalne i objawy reakcji alergicznych powstają w wyniku uwalniania w organizmie takich substancji, jak histamina, związane z układem immunologicznym leukotrieny, biorące udział w odpowiedzi odpornościowej cytokiny – i innych.

  Warto wiedzieć, że reakcja alergiczna może występować z różnym nasileniem i w różnych obrębach ciała:

  • reakcja alergiczna w obrębie jednego narządu – np. objawy uczulenia dotyczą tylko oczu lub uczulenie na twarzy,
  • reakcja alergiczna obejmująca cały układ – np. objawy uczulenia w przebiegu astmy dotyczą całego układu oddechowego.

  Dodatkowo alergiczne reakcje mogą występować tylko sezonowo (np. uczulenie na pyłki), całorocznie (uczulenie na roztocza), ujawniać się nagle – bez świadomości o ich istnieniu (np. reakcja alergiczna na tatuaż) czy po kontakcie z konkretnym alergenem (np. alergia na lateks).

  Szczególnie niebezpieczna jest silna reakcja alergiczna – ostry przebieg może obejmować m.in. wstrząs anafilaktyczny, czyli najsilniejszy typ reakcji uczuleniowej.

  Co robić, aby uniknąć zachorowania?

  Nie ustalono, jakie środki pozwalają na uniknięcie zachorowania na pokrzywkę, niemniej jej nawroty z reguły skutecznie zwalczają wymienione powyżej leki oraz unikanie znanych, wyzwalających je czynników.

  Wielu chorych z pokrzywką przewlekłą zauważa pogorszenie zmian pod wpływem niesteroidowych leków przeciwzapalnych (np. aspiryny), zdenerwowania oraz diety. Prawdziwa alergia pokarmowa u nich jest rzadka, natomiast niektóre pokarmy mogą powodować nasilenie zmian – np. truskawki mogą spowodować wzrost wydzielania histaminy w organizmie, a alkohol rozszerza naczynia. Nie udowodniono niezbicie wpływu specjalnych diet, ale niektórzy chorzy (30–70%) odczuwają poprawę wyglądu skóry, unikając niektórych pokarmów (np. alkoholu, przypraw, konserwantów, barwników, surowych jarzyn i owoców).

  Pokrzywka w pytaniach i odpowiedziach

  Zobacz także

  Pokrzywkowe zapalenie naczyń z hipokomplementemią Zapalenie naczyń z hipokomplementemią jest stwierdzane według różnych źródeł u od 2 do 20% pacjentów z przewlekłą pokrzywką. Najczęściej chorują kobiety po 50. rż.

  Objawy chorób skóry (wykwity skórne) Wykwity skórne to zmiany na skórze, które są objawami chorób skóry. W poszczególnych chorobach wykwity mają charakterystyczny wygląd – kolor, kształt, postać, lokalizację i na tej podstawie dermatolog zwykle jest w stanie ustalić rozpoznanie. Zmiany skórne się mogą zmieniać w czasie oraz ustępować z pozostawieniem blizny lub bez niej. Do wykwitów należą: plama, grudka, guzek, guz, pęcherzyk, pęcherz, krosta, bąbel, a także nadżerka, przeczos, pęknięcie i rozpadlina, łuska, strup, owrzodzenie oraz blizna.

  

  Alergia skórna - czym jest?

  Alergia skórna to rodzaj uczulenia, który wyróżnia się zespołem charakterystycznych objawów skórnych. Należą do nich na przykład wysypki, zaczerwienienia, rumień, obrzęk, pęcherze, bąble, pokrzywka, świąd i inne symptomy pojawiające się na skórze w wyniku kontaktu z alergenem. Alergie skórne zalicza się w poczet dermatoz, czyli tych problemów zdrowotnych, które łączą się z występowaniem stanów chorobowych skóry. Alergia skórna to również doskonały przykład alergii, którą można podawać za sztandarowy przykład choroby cywilizacyjnej - alergeny w przypadku alergii skórnej to często sztuczne substancje, które wchodzą w skład kosmetyków czy detergentów.

  Zmiany skórne wywoływane przez alergeny nie należą do najbardziej estetycznych. Wyprysk, wysypka czy pęcherzyki rzucają się w oczy i łatwo potrafią zepsuć nastrój, nie tylko przez dokuczliwy świąd, ale także przez wizualną stronę przypadłości. Jak w takim razie chronić się przed alergią skórną?

  Najważniejsza, podobnie jak w przypadku innych rodzajów alergii, jest profilaktyka. Łatwiej zapobiegać, niż leczyć - stare medyczne motto sprawdza się w także w przypadku uczuleń. Wykluczenie kontaktu z alergenem to najpewniejszy sposób, by ograniczyć ryzyko wystąpienia reakcji alergicznej. Niestety, nie zawsze jest to proste - w przypadku niektórych alergików bezpośredni kontakt z alergenem nie jest potrzebny, by wywołać przykre reakcje. Wystarczy przeniesienie czynnika alergicznego, na przykład na ubraniu czy sierści zwierzęcia.

  Na co w takim razie zwracać szczególną uwagę, jeśli chce się uniknąć wystąpienia reakcji alergicznej? Z całą pewnością na wyjątkowo powszechne roślinne czynniki alergiczne. Należą do nich na przykład bluszcz pospolity czy sumak.

  Alergeny wywołujące uczulenia skórne znaleźć można również w kosmetykach i środkach czyszczących. Wiele rodzajów perfum, kremów, maseczek może wywołać niepożądane reakcje. Dlatego kupując nowy krem, warto wykonać próbę alergiczną, nakładając go na niewielki fragment skóry, uważnie obserwując ewentualne objawy uczulenia, takie jak wysypka, wyprysk czy pokrzywka, świąd.

  

  ---