Ostra reakcja alergiczna - Objawy, Przyczyny i Sposoby Leczenia
Jak często występuje wstrząs anafilaktyczny?
Wstrząs anafilaktyczny występuje co roku u około 1–3% osób. Częstszy jest u osób młodych i u kobiet. Najczęstszymi przyczynami anafilaksji u dorosłych są leki (34%), pokarmy (31%) i jady owadów (20%), u dzieci zaś pokarmy (70%), jady owadów (22%) i leki (7%). W około 30% przypadków u dorosłych i w około 15% przypadków u dzieci pomimo szczegółowej diagnostyki nie udaje się ustalić przyczyny anafilaksji (anafilaksja idiopatyczna).
| Najczęstsze przyczyny występowania wstrząsu anafilaktycznego | |
|---|---|
| Czynnik mogący wywołać wstrząs | Przykłady |
| alergeny wziewne | sierść konia kota lateks |
| leki | niesteroidowe leki przeciwzapalne (aspiryna, ibuprofen, ketoprofen, naproksen i inne) pyrazolony antybiotyki (penicylina, cefalosporyny, aminoglikozydy, tetracyklina i inne) cytostatyki (leki stosowane w leczeniu nowotworów) inne: środki kontrastowe z jodem używane w radiologii, insulina, leki używane przy znieczuleniu (suksametonium), narkotyczne środki przeciwbólowe (morfina) |
| szczepionki i surowice | immunoterapia alergenowa (tzw. odczulanie – zwłaszcza podawana w formie wstrzyknięć podskórnych) surowica przeciwtężcowa, szczepionki przeciwwirusowe, inne szczepionki |
| pokarmy i dodatki do pokarmów | pokarmy: u dorosłych - orzeszki ziemne, laskowe ryby i skorupiaki, cytrusy u dzieci – jaja kurze, mleko krowie, orzechy ziemne, laskowe, ryby, pszenica, soja dodatki do pokarmów (przyprawy konserwanty, barwniki) |
| jady owadów błonkoskrzydłych | jad pszczoły, osy, szerszenia, mrówek |
| inne | przetoczenia krwi lub preparatów krwiopochodnych (zwykle pomyłkowe przetoczenie niezgodnego preparatu) zimno lub ciepło wysiłek fizyczny stres |
Co trzeba robić po zakończeniu leczenia?
Najważniejszym elementem postępowania u chorego, który przebył wstrząs jest ustalenie, co go spowodowało. Z reguły wymaga to skierowania do alergologa.
Po opanowaniu objawów wstrząsu lekarz może pobrać krew w celu oceny tzw. swoistych przeciwciał w razie podejrzenia uczulenia na jakiś alergen, przeciwko któremu skierowane są te przeciwciała. Testy skórne z alergenami (jeśli lekarz uzna, że należy je zastosować) wykonuje się zwykle po około 3–4 tygodniach. Wcześniej mogą wypaść fałszywie ujemnie – to znaczy, że pomimo obecności uczulenia testy te go nie wykażą.
W specjalistycznych ośrodkach niekiedy wykonuje się tzw. próby prowokacyjne (polegają na ostrożnym podaniu np. niewielkiej ilości pokarmu podejrzewanego o wywołanie objawów anafilaksji i obserwowanie, jakie wywoła on objawy, w razie ich obecności chory otrzymuje natychmiast leczenie).
Oczywiste jest, że chory musi unikać znanych sobie czynników, które doprowadziły do powstania wstrząsu (zobacz tabelę poniżej). W razie rozpoznania którejś z chorób z kręgu alergii powinien regularnie kontrolować się i stosować do jego zaleceń. W przypadku uczulenia na jady owadów błonkoskrzydłych zaleca się odczulanie na ich jad.
Pacjent powinien nosić przy sobie zawsze preparat adrenaliny (np. w amułkostrzykawce) oraz pisemną informację na co jest uczulony (wpisanie odpowiedniej informacji medycznej na kartce noszonej wraz z dokumentem tożsamości lub na noszonej bransoletce). W Polsce dostępne są następujące preparaty adrenaliny w autowstrzykiwaczu lub ampułkostrzykawce: EpiPen Jr., Epipen Senior, Adrenalina WZF.
Objawy wstrząsu anafilaktycznego
Anafilaksja to nagła, ostra reakcja ogólnoustrojowa. Oznacza to, że obejmuje większość układów, m.in. krwionośny, oddechowy, pokarmowy czy skórę.
Spadek ciśnienia
Objawy anafilaksji ze strony układu krwionośnego to głównie spadek ciśnienia krwi, połączony z przyspieszonym tętnem. Jest to spowodowane rozkurczeniem naczyń krwionośnych, a także zwiększeniem ich przepuszczalności. Spadek ciśnienia może prowadzić do zaburzeń świadomości i omdlenia.
Zaczerwienienie skóry i obrzęk
Wraz ze spadkiem ciśnienia i zwiększeniem przepuszczalności naczyń, pojawiają się obrzęki. Objawiają się opuchlizną w okolicy twarzy, np. warg. Dodatkowo, obserwuje się zaczerwienienie i wysypkę. Skóra może być mokra oraz przybrać blado-siną barwę, co jest oznaką niedotlenienia.
Problemy z oddychaniem
W wyniku reakcji anafilaktycznej dochodzi do skurczu mięśni oddechowych oraz do obrzęku w górnych drogach oddechowych. W rezultacie oddech staje się krótszy, pojawiają się świsty oraz chrypka lub kaszel. Obrzęk rozwijający się w okolicach gardła może doprowadzić do całkowitego zablokowania przepływu powietrza, prowadząc do uduszenia i śmierci.
Układ pokarmowy
Innymi objawami anafilaksji mogą być nudności, wymioty oraz biegunka, często występuje także ból brzucha. Dolegliwości te grożą odwodnieniem, co jest szczególnie niebezpieczne w przypadku dzieci.
Wymienione objawy nie występują jednocześnie i rozwijają się z różnym opóźnieniem.
U nas zapłacisz kartą