U nas zapłacisz kartą
Rakowiak złośliwy (plama soczewicowata złośliwa)
Co to są plamy soczewicowate?
Co to znaczy, jeśli zauważasz u siebie ciemne plamy na plecach, rękach czy na nogach? Plamy soczewicowate pojawiają się z wiekiem u większości ludzi. Są to nieduże, brązowe plamy, które pojawiają się na różnych częściach ciała, głównie na rękach, nogach, dekolcie czy też na twarzy. U osób młodych najczęściej występują na twarzy, zaś u mężczyzn są to najczęściej ciemne plamy na plecach.
Plamy soczewicowate, czyli starcze plamy lub plamy słoneczne, mają najczęściej 2 mm średnicy, lecz mogą dochodzić do 2 cm. Są to brązowe plamy przypominające piegi, dobrze odgraniczone od otaczającej je skóry i mają różne odcienie brązu. Mogą występować wszędzie. Powstają one wskutek nagromadzenia się komórek barwnikowych (melanocytów) w naskórku.
Niejednokrotnie mówi się, że są to starcze plamy, gdyż najczęściej występują u osób po 50 roku życia. Brązowe plamy powstające na skutek ekspozycji na promieniowanie UV. Wyróżniamy dwa rodzaje brązowych plam:
- starcze plamy soczewicowate pojawiają się najczęściej u ludzi w starszym wieku i są spowodowane ekspozycją na promieniowanie słoneczne. Plamy nie pojawiają się od razu po długim opalaniu, lecz mogą powstać po wielu latach. Dlatego też plamy starcze najczęściej występują u osób, które lubią się opalać lub w młodości długo przebywały na słońcu. Starcze plamy soczewicowate nie znikają.
- plamy słoneczne pojawiają się po wystawieniu skóry na słońce i znikają po zakończeniu ekspozycji na promieniowanie słoneczne lub bledną po jakimś czasie.
Zabiegi dermatologiczne na plamy soczewicowate starcze
W ramach medycyny estetycznej możemy korzystać z wielu zabiegów, które pozwalają na skuteczne i długotrwałe pozbycie się plam soczewicowatych. Największą popularnością cieszą się peelingi chemiczne bazujące na kwasie migdałowym lub azelainowym, jak również peelingi mechaniczne oraz mikrodermabrazja.
Duże szanse na całkowite usunięcie plam soczewicowatych starczych dają zabiegi z wykorzystaniem lasera frakcyjnego eCO2, który złuszcza naskórek, ponadto stymuluje produkcję kolagenu, a także wygładza i ujędrnia skórę. Pożądane efekty jesteśmy w stanie osiągnąć już po przeprowadzeniu od 2 do 5 zabiegów, wykonywanych w odstępach kilkutygodniowych.
Jak ochronić naszą skórę przed powstawaniem plam soczewicowatych? Pamiętajmy o regularnym stosowaniu kremów z filtrem (minimum SPF30) – zarówno wiosną i latem, jak i w okresie jesienno-zimowym. Latem starajmy się także unikać bezpośredniej ekspozycji skóry na najsilniejsze działanie promieni słonecznych. Do codziennej pielęgnacji skóry warto włączyć również kosmetyki, zawierające m.in. witaminę C, retinol oraz kwasy AHA.
Jakie są sposoby leczenia?
W przypadku piegów nie ma żadnej potrzeby ich leczenia. W zupełności wystarcza odpowiednia ochrona przed słońcem.
Leczenie plamy soczewicowatej zwykłej nie jest konieczne. Również w przypadku plam soczewicowatych słonecznych (starczych) leczenie nie jest konieczne, a wystarczy jedynie skuteczna ochrona przed słońcem. Ze względów kosmetycznych można ewentualnie stosować zabiegi krioterapii, rzadko preparaty zmniejszające pigmentację (mogą jednak spowodować odbarwione plamy na skórze).
Znamiona barwnikowe zwykle nie wymagają leczenia, ale z uwagi na pewne ryzyko przekształcenia się w czerniaka można je wycinać ze skóry, zwłaszcza jeśli znajdują się w miejscu narażonym stale na mechaniczne podrażnienia. Znamiona dysplastyczne (atypowe) usuwa się i poddaje badaniom histopatologicznym.
Prawdopodobieństwo zezłośliwienia znamion błękitnych jest wprawdzie małe, mimo to można je profilaktycznie usuwać.
Melanoza skórna lub melanoza oczno-skórna (znamię Oty) są zmianami rozległymi i nie ma możliwości ich usunięcia w całości. U 1:400 osób z melanozą oczno-skórną, zwłaszcza rasy kaukaskiej, rozwija się czerniak błony naczyniowej, dlatego chorzy ci wymagają ścisłej obserwacji klinicznej przez okulistę. Ponadto u tych chorych większe jest także ryzyko rozwoju jaskry barwnikowej (jaskry wtórnej otwartego kąta przesączania, zob. Jaskra barwnikowa).
W przypadku plamy soczewicowatej złośliwej (melanotyczna plama Hutchinsona) konieczne jest wycięcie jej z dużym marginesem tkanek oraz wykonanie biopsji z mapowaniem różnych obszarów do monitorowania brzegów plamy. Wynika to z faktu, że nieprawidłowe komórki znajdują się daleko poza widocznymi klinicznie granicami plamy soczewicowatej złośliwej. Następnie konieczna jest ścisła obserwacja chorego pod kątem nawrotów.
W przypadku czerniaka złośliwego podstawowe leczenie polega na wycięciu chirurgicznym guza z odpowiednim marginesem tkanki i badaniu regionalnych węzłów chłonnych. Niekiedy stosuje się tzw. biopsję węzła wartowniczego (zob.). Szczegóły dotyczące leczenia uzupełniającego przekraczają zakres tego opracowania i znajdują się w podręcznikach onkologii i/lub dermatologii.
Plamy soczewicowate w przebiegu chorób
Warto wiedzieć, że plamy lentigo w niektórych przypadkach mogą wynikać z chorób ogólnoustrojowych. Zmiany skórne są charakterystyczne dla zespołu Peutz-Jeghersa lub zespołu Carneya. Jeśli oprócz plam soczewicowatych występują u ciebie niepokojące objawy, skonsultuj się z lekarzem i wykonaj podstawowe badania krwi.
Skóra to największy organ ludzkiego ciała: to bardzo ważne, aby poddawać ją corocznej kontroli u dermatologa. Pamiętaj, aby co najmniej raz na 12 miesięcy stawić się u lekarza w celu wykonania dermatoskopii. To szybkie badanie pozwala wykryć podejrzane zmiany skórne i zareagować, zanim przeistoczą się w nowotwory.
Regularną dermatoskopię powinny wykonywać zwłaszcza te osoby, które posiadają sporo zmian barwnikowych oraz plam soczewicowatych.
