U nas zapłacisz kartą
Jak radzić sobie z alergiczną pokrzywką na twarzy?
Co to jest pokrzywka alergiczna?
Pokrzywka alergiczna (ICD 10: L.50.0) to dermatoza dotykająca zarówno dzieci, jak i osoby dorosłe. Choroba ta przebiega z rumieniowymi zmianami skórnymi przyjmującymi postać bąbli. Jeśli pokrzywka trwa do 6 tygodni, ma charakter ostry, a gdy występuje dłużej, określa się ją jako przewlekłą. Szacuje się, że co czwarta osoba co najmniej raz w życiu ma objawy pokrzywki ostrej. Pokrzywka przewlekła występuje znacznie rzadziej, dotyczy 0,5-3% populacji.
Przyczyną zmian skórnych w pokrzywce jest wzrost przepuszczalności naczyń krwionośnych , do którego dochodzi w wyniku uwalniania z komórek tucznych mediatorów stanu zapalnego: histaminy, leukotrienów, prostaglandyn, czynnika aktywującego płytki krwi (PAF), cytokin. Ostra pokrzywka przebiega w mechanizmie IgE zależnym, natomiast pokrzywka przewlekła powstaje na skutek aktywacji komórek efektorowych poprzez m.in. wiązanie antygenu z receptorem Fc IgE oraz przy udziale anafilotoksyn lub cytokin.
Poniższa tabela przedstawia możliwe czynniki wyzwalające pokrzywkę.
Na czym polega leczenie alergii? Metody klasyczne i nowoczesne
Jakie są przyczyny występowania pokrzwki?
Podział ze względu na przyczynę pokrzwykę dzielimy na: pokrzywkę samoistną (ostrą i przewlekłą) oraz pokrzywkę indukowaną.
Pokrzywka ostra i przewlekła
Pokrzywkę dzieli się na pokrzywkę ostrą (kiedy zmiany skórne pojawiają się i ustępują w ciągu 6 tyg.) oraz przewlekłą (kiedy zmiany skórne trwają dłużej niż 6 tyg.). U większości osób pokrzywka ma charakter ostry i ustępuje przed upływem 6 tygodni.
Pokrzywka ostra jest najczęściej wywołana alergią lub lekami. Z kolei w pokrzywce przewlekłej aż w 80–95% przypadków nie udaje się odnaleźć czynnika odpowiedzialnego za jej występowanie (wbrew temu co sądzą pacjenci, rzadko wywołuje ją alergia).
W tabeli 1 zestawiono czynniki najczęściej wywołujące pokrzywkę, ale warto wiedzieć, że taka reakcja może pojawić się w odpowiedzi także na inne, rzadsze czynniki.
Pokrzywka alergiczna, niealergiczna i fizykalna
Pokrzywka może mieć charakter alergiczny (np. w razie uczulenia na alergeny kota) lub niealergiczny (w razie reakcji na niektóre leki). Tak zwane pokrzywki fizykalne wywołują czynniki fizyczne, takie jak zimno, ucisk czy światło słoneczne. Pokrzywki mogą się pojawić także u chorych z zakażeniami (np. wirusowymi zakażeniami wątroby), nowotworami, chorobami autoimmunologicznymi (np. w autoimmunologicznym zapaleniu tarczycy, toczniu rumieniowatym układowym) i innymi chorobami.
Jeśli pokrzywka spowodowana jest alergią, to do jej powstania przyczynia się reakcja IgE-zależna i wydzielanie różnych substancji z tzw. komórek tucznych (zwłaszcza histaminy, która jest główną przyczyną powstawania bąbli, zaczerwienienia, obrzęku i świądu skóry – zobacz: Mechanizmy alergii). Przyczyny powstawania pokrzywki przewlekłej są słabo poznane.
| Wybrane przyczyny pokrzywki | |
|---|---|
| Czynnik mogący wywołać pokrzywkę | Przykłady |
| alergeny wziewne i kontaktowe | pyłki roślin (a zwłaszcza przypominające je alergeny zjadanych owoców czy warzyw – zespół alergii jamy ustnej), lateks, pokarmy (np. orzechy, ryby, skorupiaki), substancje chemiczne (np. penicylina, formaldehyd w odzieży, żywice, ślina zwierząt, meduzy, nadsiarczan amonu w kosmetykach, pokarmach i odzieży) |
| leki | niesteroidowe leki przeciwzapalne (aspiryna, ibuprofen, ketoprofen, naproksen i inne) pyrazolony antybiotyki (penicylina, cefalosporyny, aminoglikozydy, tetracyklina i inne) inne: środki kontrastowe z jodem używane w radiologii, narkotyczne środki przeciwbólowe (kodeina, morfina) inne leki (wywołać pokrzywkę może prawie każdy lek) |
| pokarmy i dodatki do pokarmów | alergiczna: u dorosłych – orzeszki ziemne, laskowe, ryby i skorupiaki u dzieci – jaja kurze, mleko krowie, orzechy ziemne, laskowe, pszenica, soja niealergiczna: truskawki, ser, szpinak, bakłażan, owoce morza dodatki do pokarmów (benzoesan, siarczyny, glutaminian sodu, barwniki) zakażenia bakteryjne lub pasożytnicze, np. niektórych ryb |
| jady owadów błonkoskrzydłych | jad pszczoły, osy, szerszenia, mrówek |
| fizykalne | z zimna z ucisku wibracyjna cieplna wodna słoneczna cholinergiczna (drobne bąble pojawiające się po wysiłku lub ogrzaniu ciała) wysiłkowa |
Leczenie pokrzywki alergicznej
Lepiej zapobiegać niż leczyć - unikanie kontaktu z alergenem jest najskuteczniejszym sposobem na pokrzywkę. Jeżeli jest to niemożliwe lub pokrzywka już wystąpiła, stosujemy leki przeciwhistaminowe.
Jeżeli pokrzywka występuje sporadycznie i nie mamy objawów ogólnych, takich jak trudności w oddychaniu, obrzęku powiek i ust, złego samopoczucia z zawrotami głowy, możemy sięgnąć po dostępne bez recepty leki przeciwhistaminowe z lewocetyryzyną, feksofenadyną czy desloratadyną. Możemy poprosić farmaceutę o dobranie odpowiedniego preparatu - oprócz klasycznych tabletek dostępne są jeszcze krople doustne oraz tabletki rozpadające się w jamie ustnej.
Dodatkowe sposoby
Ponadto możemy zastosować żele z dimetyndenem by złagodzić swędzenie. Skuteczność preparatów z węglanem wapnia, popularnie nazwanym “wapnem na alergię” jest kwestionowana. Pokrzywki nie powinno się również smarować popularnymi kremami z hydrokortyzonem ponieważ taki zabieg nie złagodzi jej objawów.