U nas zapłacisz kartą
Pryszcze po 35 roku życia - Przyczyny, Leczenie i Pielęgnacja Skóry
Trudno wytłumaczyć dlaczego, ale u osób dorosłych zmiany trądzikowe lokalizują się inaczej niż u młodzieży, najczęściej w dolnej części twarzy – na żuchwie, brodzie, w okolicy ust, na szyi. Nie mają charakteru rozsianego ani rozległego, ale przyjmują postać trwale utrzymujących się zmian zapalnych, często na podłożu suchej skóry. Trudno poddają się leczeniu i bardzo często pozostawiają na skórze trwałe ślady w postaci szpecących blizn i przebarwień.
Problem z trądzikiem nękającym dorosłych polega na tym, że standardowa pielęgnacja antytrądzikowa nie pomaga, a antybiotykoterapia ogólna jest skuteczna jedynie podczas przyjmowania leku. Najczęściej więc stosuje się terapię skojarzoną, dostosowaną do indywidualnych potrzeb pacjenta. W trudnych przypadkach jako leki tzw. pierwszego rzutu stosuje się doustnie antybiotyki (ze względu na ich antybakteryjne działanie), ale przede wszystkim retinoidy (pochodne witaminy A), np. izotretinoinę. Jest ona bardzo skuteczna – normalizuje różnicowanie komórek naskórka, zmniejsza nagromadzenie łoju w mieszkach włosowych. Ma jednak też minusy, działa bowiem teratogennie (może uszkodzić płód) i zwiększa wrażliwość skóry na promienie UV. Dlatego kilkumiesięczną terapię prowadzi się pod ścisłym nadzorem lekarza. Przed jej rozpoczęciem trzeba skontrolować poziom cholesterolu (wysoki jest przeciwwskazaniem), a podczas jej stosowania nie wolno zajść w ciążę (po zakończeniu kuracji kobieta powinna odczekać jeszcze 3–6 miesięcy, nim zajdzie w ciążę), opalać się ani poddawać inwazyjnym zabiegom kosmetycznym.Kuracja doustna jest uzupełniana, a w miarę poprawy stanu skóry zastępowana leczeniem miejscowym. Stosuje się wówczas preparaty do smarowania zawierające antybiotyki (erytromycynę czy klindamycynę) oraz retinoidy czy nadtlenek benzoilu. Ograniczają one rozwój bakterii wywołujących zmiany zapalne i podtrzymują efekty leczenia.
To istotny element kuracji przeciwtrądzikowej. Przede wszystkim trzeba uważnie wybierać kosmetyki – powinny to być preparaty o niezbyt bogatej formule (czym prostszy skład kosmetyku, tym lepiej dla skóry) i silnie nawilżające. Pożądanymi ich składnikami są: retinol (kremy z retinolem zapobiegają zaburzeniom keratynizacji naskórka i sprzyjają jego odnowie, ale jednocześnie bardzo wysuszają skórę, stąd konieczność intensywnego nawilżania), witaminy C i E (zwalczają wolne rodniki i hamują produkcję cytokin prozapalnych), wyciągi z alg czy aloesu (nawilżają). Do oczyszczania skóry zalecane są płyny micelarne, żele i preparaty oparte np. na kwasie salicylowym lub glikolowym – zmiękczają komórki naskórka, ułatwiają ich usunięcie i oczyszczenie porów. Wskazane jest też regularne (2 razy w tygodniu) stosowanie pilingów – mechanicznych albo chemicznych (usuwają zrogowaciały naskórek i ułatwiają odblokowanie porów).Wybierając kosmetyki mające ukryć niedoskonałości cery, trzeba szukać lekkich formuł, które nie zatykają porów, pozwalając skórze oddychać (kosmetyki tzw. niekomedogenne). Warto stosować preparaty, które mają dodatkowe właściwości sprzyjające leczeniu zmian trądzikowych, np. antybakteryjne, zwężające pory skóry i ograniczające wydzielanie łoju. miesięcznik "Zdrowie"
Przyczyny trądziku po 30. roku życia: trądzik a hormony
Trądzik u dorosłych ma bardzo złożoną etiopatogenezę i nierzadko nie można ustalić jednej podstawowej przyczyny. Najczęściej jednak uznaje się, że w jego powstawaniu kluczową rolę odgrywają zaburzenia wydzielania łoju, nieprawidłowa keratynizacji ujść gruczołów łojowych i namnożenie bakterii. Jakie są czynniki powodujące trądzik?
Nadaktywne gruczoły łojowe wydzielają zbyt duże ilości sebum. Zdarza się, że nieprawidłowa jest nie tylko jego ilość, ale też skład, co prowadzi do zwiększonej lepkości i utrudnionego wypływu. Zaburzenia keratynizacji skutkują z kolei tym, że martwe komórki naskórka gromadzą się w ujściach gruczołów, zatykają je i uniemożliwiają sebum wypłynięcie na powierzchnię skóry. Powstają zaskórniki zamknięte i otwarte. Ważną rolę odgrywa także mikroflora bakteryjna skóry. Jej naturalnym komponentem jest bakteria Cutibacterium acnes (nazywane też Propionibacterium acnes), problem pojawia się wówczas, gdy równowaga zostaje zachwiana i bakteria nadmiernie się namnaża. Zgromadzone w kanałach łojowych sebum, komórki naskórka i bakterie to idealne warunki dla rozwinięcia stanu zapalnego. Czy jednak rzeczywiście tak zawsze jest?
W niektórych postaciach trądziku w ogóle nie ma bakterii, w innych nie ma stanu zapalnego, w innych dominuje stan zapalny, a w jeszcze innych obecne są głównie zrogowaciałe ujścia gruczołów łojowych. Czynniki te się wzajemnie przeplatają, uzupełniają, jeden pobudza drugi. Udział tych czynników jest różny u różnych osób, stąd każdy trądzik ma trochę inny obraz kliniczny i inaczej reaguje na leczenie. Nie jest to tak oczywista jednostka chorobowa, chociaż tak bardzo pospolita – mówi dermatolożka Magdalena Łopuszyńska.
W przypadku trądziku osób dojrzałych ważną rolę odgrywają zmiany hormonalne, które mogą polegać zarówno na zbyt wysokim, jak i zbyt niskim poziomie hormonów płciowych oraz na zaburzeniu proporcji między nimi. Hormony, które mają największy wpływ na rozwój tej choroby skóry, to:
Jakie są rodzaje pryszczy?
- mogą być małe, podskórne, prawie niewidoczne (w kolorze skóry),
- zdarzają się także bardziej widoczne o ciemniejszej barwie - czarne lub ciemnobrązowe (z powodu utleniania melaniny, pigmentu skóry). Niektórzy myślą, że ich kolor jest wynikiem brudu, co nie jest prawdą
- trochę większe, lekko zaokrąglone grudki, często w kolorze różowym,
- krostki pełne ropy wyraźnie widoczne na powierzchni skóry. Podstawa jest różowa, a górna część pełna ropy,
- jeszcze większe i twardsze grudki, często dość bolesne w dotyku.
Gdy pory zapchają się łojem i martwą skórą, wówczas powstają krostki. Czasami prowadzi to do infekcji i stanów zapalnych. Przyczyna tego, dlaczego jedne osoby mają więcej pryszczy, a inne mniej, nie jest do końca znana.
Gruczoły łojowe a pryszcze
Gruczoły łojowe to małe gruczoły skórne, które wydzielają sebum, woskową i oleistą substancję, która gromadzi się na skórze i włosach. Znajdują się one w porach skóry na całym ciele, za wyjątkiem skóry dłoni i spodu stóp. Najwięcej jest ich na skórze twarzy i głowy. Ponieważ gruczoły wytwarzają sebum wewnątrz porów, nowe komórki skóry stale rosną, a te zewnętrzne warstwy są zrzucane. Zdarza się, że martwe komórki pozostają w porach, zlepiają się z sebum i w efekcie blokują pory. Taka sytuacja jest najbardziej prawdopodobna w okresie dojrzewania, ponieważ gruczoły łojowe wytwarzają w tym czasie więcej sebum.
Infekcja bakteryjna
W miejscach, w których gromadzą się martwe komórki oraz sebum, gdzie następuje zablokowanie porów, mogą pojawić się niepożądane bakterie, w tym bakteria związana z trądzikiem - Propionibacterium acnes. Generalnie, żyje sobie ona na naszej skórze i nie jest groźna. Jednak gdy na skórze pojawią się dla niej odpowiednie warunki, wówczas szybciej się rozmnaża, a to już stwarza problem. Żywi się łojem i wytwarza substancję, która wywołuje odpowiedź immunologiczną. Prowadzi to do stanu zapalnego skóry i wyprysków.
Jakie hormony zbadać przy trądziku?
Trądzik hormonalny po 30. roku życia może mieć różne nasilenie, jednak często sama pielęgnacja nie wystarczy i konieczne jest leczenie pod okiem dermatologa. Dotyczy to zmian, które obejmują znaczną powierzchnię skóry albo są na tyle zaawansowane (ropne torbiele, cysty, a nawet przetoki), że kuracja na własną rękę nie przynosi efektów. Jeśli istnieje podejrzenie, że czynnikiem odpowiedzialnym za powstanie trądziku są zaburzenia hormonalne, lekarz może zlecić wykonanie badań z krwi. Jak przebiega leczenie trądziku hormonalnego?
Rzadko robimy badania mikrobiologiczne, bo wiadomo, co w nich znajdziemy i u kobiet zwłaszcza dorosłych wykonujemy badania z krwi dotyczące hormonów płciowych, tarczycy i ewentualnie insulinooporności. Badania hormonalne z krwi często wychodzą prawidłowe, ale jednak trądzik, zwłaszcza ten wieku dorosłego, zwykle bardzo dobrze odpowiada na leki antyandrogenowe, bo nie chodzi tu tylko o ilości hormonów, ale też o wrażliwość receptorów na działanie hormonów płciowych męskich – wyjaśnia dermatolożka.
Trądzik wieku dojrzałego – winne nie tylko hormony
W przeciwieństwie do trądziku zwanego młodzieńczym, bardzo rzadko się zdarza, by przyczyną zmian skórnych były ogólnoustrojowe zaburzenia hormonalne. Dlatego próby leczenia za pomocą pigułek antykoncepcyjnych często dają tylko okresową poprawę – po odstawieniu hormonów problem powraca.
Co więc jest przyczyną trądziku nękającego dorosłych? W pierwszej kolejności stres. Powoduje on nadmierną ekspresję 5-alfa-reduktazy w skórze, szczególnie w gruczołach łojowych. Oznacza to tyle, że stres nasila nadreaktywność androgenu, hormonu odpowiadającego za wzmożoną produkcję łoju. Podobne skutki, chociaż pośrednio, ma również dieta obfitująca w produkty o wysokim indeksie glikemicznym, wysokoprzetworzone, z fast foodami na czele.
Takie menu powoduje gwałtowny wzrost poziomu insuliny we krwi, co stymuluje produkcję androgenów i w konsekwencji nasila łojotok. A to właśnie początek całego zła. Produkowana w nadmiernych ilościach wydzielina gruczołów łojowych jest gęściejsza niż zwykle i z dużym trudem wydostaje się na powierzchnię skóry. Ponieważ jednocześnie wzmożony jest proces rogowacenia naskórka, część wydzieliny zostaje zamknięta w ujściach przewodów łojowych i tak tworzą się zaskórniki.
W zaczopowanych gruczołach łojowych są doskonałe warunki do rozwoju bakterii beztlenowych i innych drobnoustrojów, które prowokują stany zapalne – na skórze powstają krostki, grudki, potem guzki i ropne nacieki. Poza stresem i złą dietą do wystąpienia zmian skórnych przyczyniać może się też np. intensywne opalanie (słońce co prawda wysusza skórę i okresowo minimalizuje zmiany trądzikowe, ale już jesienią znów znacznie się one nasilają), nadwrażliwość na niektóre pokarmy czy stosowanie nieodpowiednich kosmetyków (o ciężkim podłożu, wieloskładnikowych, perfumowanych).
