U nas zapłacisz kartą
Pryszcze po 35 roku życia - Przyczyny, Leczenie i Pielęgnacja Skóry
Wyprysk kontaktowy na twarzy
W większości przypadków za wypryski na twarzy odpowiadają hormony. Ale zdarza się, że krostki na skórze są skutkiem alergii. Wyprysk kontaktowy pojawia się w wyniku – jak wskazuje nazwa – kontaktu skóry z czynnikiem drażniącym. Może być nim określony składnik kosmetyku bądź np. nikiel zawarty w biżuterii. Takiemu wypryskowi towarzyszy świąd, zaczerwienienie, pieczenie.
Według medycyny chińskiej rozmieszczenie wyprysków na twarzy odzwierciedla stan organizmu i wskazuje, które narządy mogą nie funkcjonować prawidłowo. Pryszcze na czole mogą sugerować, że nie najlepiej działa jelito cienkie i że występują problemy trawienne. Pryszcze na brodzie podpowiadają, żeby lepiej przyjrzeć się narządom miednicy małej. Trądzik na policzkach można wiązać z pracą żołądka, płuc. Z kolei pryszcze pod nosem i wokół ust wiązane są z niewłaściwym działaniem jelita grubego czy serca.
Trądzik wieku dojrzałego – winne nie tylko hormony
W przeciwieństwie do trądziku zwanego młodzieńczym, bardzo rzadko się zdarza, by przyczyną zmian skórnych były ogólnoustrojowe zaburzenia hormonalne. Dlatego próby leczenia za pomocą pigułek antykoncepcyjnych często dają tylko okresową poprawę – po odstawieniu hormonów problem powraca.
Co więc jest przyczyną trądziku nękającego dorosłych? W pierwszej kolejności stres. Powoduje on nadmierną ekspresję 5-alfa-reduktazy w skórze, szczególnie w gruczołach łojowych. Oznacza to tyle, że stres nasila nadreaktywność androgenu, hormonu odpowiadającego za wzmożoną produkcję łoju. Podobne skutki, chociaż pośrednio, ma również dieta obfitująca w produkty o wysokim indeksie glikemicznym, wysokoprzetworzone, z fast foodami na czele.
Takie menu powoduje gwałtowny wzrost poziomu insuliny we krwi, co stymuluje produkcję androgenów i w konsekwencji nasila łojotok. A to właśnie początek całego zła. Produkowana w nadmiernych ilościach wydzielina gruczołów łojowych jest gęściejsza niż zwykle i z dużym trudem wydostaje się na powierzchnię skóry. Ponieważ jednocześnie wzmożony jest proces rogowacenia naskórka, część wydzieliny zostaje zamknięta w ujściach przewodów łojowych i tak tworzą się zaskórniki.
W zaczopowanych gruczołach łojowych są doskonałe warunki do rozwoju bakterii beztlenowych i innych drobnoustrojów, które prowokują stany zapalne – na skórze powstają krostki, grudki, potem guzki i ropne nacieki. Poza stresem i złą dietą do wystąpienia zmian skórnych przyczyniać może się też np. intensywne opalanie (słońce co prawda wysusza skórę i okresowo minimalizuje zmiany trądzikowe, ale już jesienią znów znacznie się one nasilają), nadwrażliwość na niektóre pokarmy czy stosowanie nieodpowiednich kosmetyków (o ciężkim podłożu, wieloskładnikowych, perfumowanych).
Czynniki ryzyka
Wciąż nie jest jasne, dlaczego jedne osoby mają więcej pryszczy, a niektóre prawie wcale. Oczywiście sporą rolę odgrywają hormony oraz czynniki genetyczne. Są jednak i inne czynniki.
Dobre i złe bakterie
Delikatne mycie skóry może pomóc w zapobieganiu infekcji, ale z kolei nadmierne szorowanie może pogorszyć stan zainfekowanej skóry. Podobnie, jak w jelitach, tak i na skórze mamy "dobre" bakterie, które nas chronią przed chorobami, oraz te "złe", które mogą wywołać choroby i różne dolegliwości.
Naukowcy z Washington University School of Medicine zidentyfikowali dwa unikalne szczepy bakterii P. acnes w skórze u 20% osób zmagających się z pryszczami. Osoby ze zdrową skórą nie miały tych szczepów. Inny szczep z kolei występował u osób ze zdrową skórą, a brakowało go osobom z pryszczami. Może to wskazywać, że poszczególne rodzaje bakterii determinują nasilenie i częstotliwość wyprysków. Naukowcy sugerują, że bakterie te mogą również oddziaływać z różnymi innymi czynnikami, takimi jak poziom hormonów i sebum. Kwestie te jednak wymagają szerszych badań.
Zakażenia drożdżakowe
Wypryski mogą być także powiązane z infekcjami drożdżakowymi Pityrosporum (inaczej malassezia lub folliculutis). Gdy dostaną się one do mieszków włosowych i zaczną rozmnażać, wówczas mogą się pojawić drobne, ale za to dość swędzące małe, okrągłe krostki. Najczęściej występują one w górnej części klatki piersiowej, ramionach, górnej części pleców, czasami także na twarzy.
Większość ludzi posiada te drożdże na swojej skórze i nic się nie dzieje. Krostki powstają, kiedy drożdży robi się za dużo. Może to się zdarzyć zarówno kobietom, jak i mężczyznom, w różnym wieku. Stan skóry pogarsza noszenie przepoconych ubrań z włókien syntetycznych.
Co ważne, wypryski spowodowane drożdżakami są podobne do trądziku, a leczenie ich tymi samymi metodami co trądzik, m.in. antybiotykiem, może pogorszyć stan skóry. Antybiotyk będzie zwalczać bakterie, które mogłyby kontrolować drożdże i ich rozmnażanie. W przypadku malassezia konieczne jest leczenie przeciwgrzybiczne.
Jakie hormony zbadać przy trądziku?
Trądzik hormonalny po 30. roku życia może mieć różne nasilenie, jednak często sama pielęgnacja nie wystarczy i konieczne jest leczenie pod okiem dermatologa. Dotyczy to zmian, które obejmują znaczną powierzchnię skóry albo są na tyle zaawansowane (ropne torbiele, cysty, a nawet przetoki), że kuracja na własną rękę nie przynosi efektów. Jeśli istnieje podejrzenie, że czynnikiem odpowiedzialnym za powstanie trądziku są zaburzenia hormonalne, lekarz może zlecić wykonanie badań z krwi. Jak przebiega leczenie trądziku hormonalnego?
Rzadko robimy badania mikrobiologiczne, bo wiadomo, co w nich znajdziemy i u kobiet zwłaszcza dorosłych wykonujemy badania z krwi dotyczące hormonów płciowych, tarczycy i ewentualnie insulinooporności. Badania hormonalne z krwi często wychodzą prawidłowe, ale jednak trądzik, zwłaszcza ten wieku dorosłego, zwykle bardzo dobrze odpowiada na leki antyandrogenowe, bo nie chodzi tu tylko o ilości hormonów, ale też o wrażliwość receptorów na działanie hormonów płciowych męskich – wyjaśnia dermatolożka.
