U nas zapłacisz kartą
Przyczyny i sposoby leczenia pryszczy wokół ust u dziecka
Co robić w razie wystąpienia objawów?
Zmiany wywoływane przez HSV-1 są zwykle typowe w wyglądzie i znane większości osób, stąd rzadko bywają przyczyną zgłaszania się do lekarza. Chorzy nie leczą się lub stosują sposoby „domowe”. Jednak z uwagi na możliwość rozprzestrzeniania się zakażenia w otoczeniu, osoby chore powinny zgłosić się do lekarza i zastosować miejscowo leki przeciwwirusowe, zwłaszcza w przypadku długotrwałego utrzymywania się zmian czy zajęcia większego obszaru skóry lub błony śluzowej. Chorzy z towarzyszącymi objawami ogólnymi (gorączka, objawy grypopodobne) wymagają podawania leku przeciwwirusowego w postaci doustnej lub dożylnej. Pacjenci, u których występują dodatkowo zmiany narządowe, wymagają leczenia w warunkach szpitalnych. Niemowlęta i małe dzieci z pierwotnym zakażeniem wirusem HSV-1 często również wymagają leczenia w szpitalu, ponieważ ze względu na ból w jamie ustnej i/lub gorączkę odmawiają przyjmowania płynów oraz posiłków i wymagają nawodnienia dożylnego, a także podania leku przeciwwirusowego drogą dożylną. Do lekarza powinny zgłaszać się kobiety ze zmianami opryszczkowymi na narządach płciowych. Jeżeli opryszczka genitalna pojawi się po raz pierwszy w terminie porodu, stanowi to wskazanie do wykonania cięcia cesarskiego. Jednak nie jest konieczna izolacja matki od noworodka ani innych położnic, nie ma również przeciwwskazań do karmienia piersią. Należy natomiast obserwować i badać noworodka, aby stwierdzić, czy nie doszło do zakażenia.
Wygląd zmian opryszczkowych jest dosyć charakterystyczny, zwykle więc rozpoznanie jest stawiane na podstawie badania lekarskiego. Przy podejrzeniu zakażenia wrodzonego, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych czy zmian narządowych, wykonywane są badania serologiczne dla wykrycia swoistych przeciwciał w surowicy krwi, badania wirusologiczne umożliwiające identyfikację wirusa oraz inne badania dodatkowe. Ze względu na predyspozycję wirusa do zajęcia ośrodkowego układu nerwowego i narządu wzroku, noworodki powinny być ocenione przez okulistę oraz neurologa.
Jak często występuje alergiczny wyprysk kontaktowy? (tu: czy występuje rodzinnie)
Tak jak wspomniano, wyprysk jest często występującą jednostką dermatologiczną, przy czym w populacji dorosłych dominuje kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia wywołane drażniącym działaniem substancji zewnętrznych na skórę człowieka, takich jak detergenty, rozpuszczalniki, kwasy i zasady. U dzieci występowanie tej postaci wyprysku jest co prawda możliwe, jednak ze względu na brak kontaktu z wymienionymi substancjami należy ona do rzadkości, częściej stwierdza się alergiczne kontaktowe zapalenie skóry. W przypadku alergicznego wyprysku kontaktowego nie obserwuje się podłoża genetycznego ani występowania rodzinnego. Obecność chorób atopowych (astmy, alergicznego nieżytu nosa, atopowego zapalenia skóry) nie zwiększa ryzyka rozwoju tego schorzenia, chociaż w populacji dzieci z rozpoznaniem atopowego zapalenia skóry, ze względu na uszkodzenia naskórka, ta postać wyprysku może się rozwinąć niezależnie.
Alergiczny wyprysk kontaktowy cechuje się występowaniem różnorodnych zmian skórnych. Jak już wspomniano, podstawowym wykwitem jest grudka, która przekształca się w pęcherzyk, a ten z kolei w sączącą nadżerkę, pokrywającą się z czasem strupkiem. Zmiany te lokalizują się na rumieniowym podłożu, są wyraźnie odgraniczone od zdrowej skóry i mogą się ze sobą zlewać, tworząc rozległe ogniska. Zmianom skórnym towarzyszy nasilony świąd, a w okresie gojenia obserwuje się złuszczanie naskórka. W fazie przewlekłej dominuje pogrubienie naskórka, może nawet dochodzić do jego bolesnych pęknięć. Zmiany lokalizują się zwykle w miejscu kontaktu z uczulającym alergenem. W przypadku niklu, który jest jednym z najczęstszych alergenów, zmiany skórne mogą być umiejscowione na pleckach dziecka (w miejscu przylegania do skóry metalowych zapinek), w okolicy pępka (z powodu kontaktu z metalowym guzikiem) czy na nadgarstku (w wyniku kontaktu z metalowym paskiem od zegarka).
Opryszczka u dzieci
Opryszczka jest chorobą zakaźną wywołaną przez wirusa opryszczki (Herpes simplex virus – HSV), który zakaża wyłącznie ludzi. Opisano dwa typy wirusa. HSV-1 wywołuje objawy głównie w obrębie błony śluzowej jamy ustnej i spojówek, przenosi się drogą kropelkową (kichanie, mówienie z bliskiej odległości) i kontaktową (dotykanie zmian skórnych). Do zakażenia pierwotnego (pierwszy raz w życiu) dochodzi najczęściej we wczesnym dzieciństwie. Wirus HSV-2 wywołuje zakażenie okolic narządów płciowych, przekazywany jest najczęściej podczas kontaktów seksualnych i nabywany jest zwykle przez osoby dorosłe. Po zakażeniu pierwotnym wirusy pozostają w stanie uśpienia w komórkach układu nerwowego i mogą się okresowo uaktywniać, zwykle w związku z obniżeniem odporności podczas infekcji, przemęczenia, niedożywienia, stresu, miesiączki, wychłodzenia lub przegrzania (opalanie). Jest to tzw. opryszczka nawrotowa, o łagodniejszym przebiegu. W większości przypadków zakażenie wirusem opryszczki przebiega bezobjawowo, u 10% zakażonych występują objawy, ale przebieg jest łagodny. Choroba może być groźna dla noworodków i niemowląt, osób starszych, osób z zaburzeniami odporności.
Zakażenie wirusem opryszczki HSV-1 jest szeroko rozpowszechnione wśród ludzi. Szacuje się, że zakażonych jest 80% populacji. W Polsce odsetek osób z zakażeniem objawowym szacowany jest na 60% populacji. Wirus HSV-2 występuje ze znacznie mniejszą częstością.
Jak leczyć zapalenie okołoustne?
W przypadku wystąpienia wymienionych wcześniej objawów w okolicach ust, zalecana jest wizyta u dermatologa, który przeprowadzi szczegółowy wywiad, oceni charakter zmian i postawi odpowiednią diagnozę. Najważniejsze w leczeniu okołoustnego zapalenia skóry jest wyeliminowanie jego przyczyny. Wystąpienie objawów może mieć podłoże alergiczne, dlatego wskazana jest eliminacja alergenu , którym może być składnik pokarmowy czy inny czynnik środowiskowy. Gdy zaobserwujemy, że zaczerwienienie i pieczenie pojawia się po konkretnych kosmetykach, należy zrezygnować z ich stosowania. Jeśli dolegliwość ma podłoże bakteryjne, wówczas leczenie wymaga miejscowego zastosowania antybiotyków. Zdarza się, że antybiotyk trzeba podać również doustnie, najczęściej stosowane są wtedy erytromycyna oraz tetracykliny. Jeżeli stwierdzono infekcję grzybiczą, stosowane są przede wszystkim maści lub kremy przeciwgrzybicze. Dolegliwości powstałe w wyniku niedoboru składników odżywczych, szczególnie witaminowych, wymagają suplementowania odpowiednimi preparatami dostępnymi na rynku oraz zmiany diety.
W celu łagodzenia objawów warto zastosować odpowiednie emolienty i dermokosmetyki na bazie naturalnych składników . Najlepiej zrezygnować z kosmetyków perfumowanych zawierających sztuczne barwniki czy alkohol, ponieważ dodatkowo podrażniają skórę w okolicach zmian chorobowych. W przypadku niemowląt i małych dzieci, gdy za stan zapalny odpowiada nadmierne ślinienie się, należy zadbać o regularne i dokładne osuszanie okolic ust.
Zapalenie okołoustne można całkowicie wyleczyć, dolegliwość może okazać się jednak przewlekła i wymagać stałej kontroli dermatologicznej. Bardzo ważna jest odpowiednia higiena twarzy – zarówno w czasie leczenia, jak i po ustąpieniu objawów [1, 3, 4].
