U nas zapłacisz kartą
Sure, here it is -htmlCopy codeSymptomy czerniaka - Wczesne oznaki, które warto znać
Profilaktyka
Nie od dziś wiadomo, iż niemal w przypadku każdego znanego nowotworu wczesne wykrycie daje ogromne szanse na pełne wyleczenie. Rokowania są najbardziej pomyślne w pierwszym stopniu choroby. Podobnie sprawa wygląda przy czerniaku.
Może on pojawić się u każdego z nas, wiec bardzo ważne są działania profilaktyczne dzięki którym może zostać szybko zdiagnozowany i usunięty bez większych problemów.
- Samokontrola – samodzielne bądź wspólnie z bliską osobą warto oglądać regularnie skórę na swoim ciele i obserwować czy w obrębie istniejących zmian nie pojawiają się jakiekolwiek niepokojące odstępstwa.
- Rozsądne wystawianie się na działanie promieni słonecznych – działania słońca nie unikniemy całkowicie, a poza tym dzięki niemu nasz organizm syntezuje witaminę D, wiec jest ono nam również bardzo potrzebne. Mowa tutaj o rozsądku. Unikajmy poparzeń słonecznych i co najważniejsze chrońmy przed nimi nasze dzieci! Jak to zrobić? Unikajmy bezpośredniego wystawiania się na działanie słońca w porze letniej w godzinach 10-14 kiedy są one najsilniejsze. Nawet w lekko pochmurny dzień możemy się poparzyć. Zawsze stosujmy kremy z wysokimi filtrami. Nie opalimy się mniej bo uzależnione to jest od możliwości naszej skóry a nie od kremu, którego zadaniem jest ochrona przed szkodliwym działaniem. Raz na dwie godziny odnawiajmy warstwę kremu na skórze, a jeśli kąpiemy się w jeziorach, morzu to nawet częściej.
- Solarium – działanie sztucznego światła pod kontrolą lekarza sprawdza się w leczeniu niektórych schorzeń jak np. łuszczyca. W porze jesienno – zimowej krótkie seanse mogą poprawić nastrój i zapobiec chandrze i rozwojowi depresji. Wszystko jednak z umiarem. Długie leżenie i nastawienie na mocną opaleniznę nie jest dla nas korzystne.
- Osoby, które mają jasną karnację lub wiele znamion na ciele powinny całkowicie unikać słońca lub solarium a wychodząc z domu zaleca się im stosowanie tzw. brokerów, które stanowią pełną barierę dla promieni.
Czerniak - jak wygląda, jakie są objawy czerniaka i jak się go leczy
Czerniak jest nowotworem złośliwym, który wywodzi się z komórek barwnikowych. Może występować w skórze, ale także innych lokalizacjach, np. na błonach śluzowych lub w gałce ocznej. Im szybciej zostanie postawiona diagnoza i rozpoczęte leczenie, tym szanse na wyleczenie są większe.
Czerniak jest nowotworem złośliwym wywodzącym się z komórek barwnikowych. Najczęstszą lokalizacją czerniaka jest skóra, ale może on powstawać także w obrębie błon śluzowych i w innych lokalizacjach (np. gałka oczna).
Czerniak stanowi 5–7% wszystkich nowotworów skóry. W Polsce w 2018 r. odnotowano 1736 zachorowań u mężczyzn oraz 1962 nowe przypadki u kobiet (współczynniki zachorowalności odpowiednio 9,3/100 000 i 9,9/100 000). Współczynniki umieralności wynosiły 3,4/100 000 u kobiet i 3,4/100 000 u mężczyzn (zgony – odpowiednio – 665 i 797). Zachorowalność jest największa w Australii (28,9/100 000 mężczyzn i 25,3/100 000 kobiet). W Polsce zachorowalność i umieralność na czerniaka rosną (odpowiednio 10% i 8% rocznie).
Cechy mikroskopowe oceniane obowiązkowo:
a. Rozpoznanie histopatologiczne zgodne z klasyfikacją histopatologiczną zmian melanocytarnych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO, World Health Organization) 2018 oraz kodem ICD-O.
b. Grubość nacieku według Breslowa w milimetrach, mierzona od warstwy ziarnistej naskórka lub dna owrzodzenia do najgłębiej naciekających gniazd melanocytów.
c. Stopień zaawansowania pT według klasyfikacji pTNM AJCC/UICC 8. wydania 2017 [22].
d. Obecność lub nieobecność owrzodzenia obejmującego całą grubość pokrywającego guz naskórka, będącego wynikiem wnikania do naskórka komórek czerniaka, a niebędącego owrzodzeniem mechanicznym, oraz określenie jego rozległości na podstawie średnicy lub odsetka zajętej powierzchni nad guzem.
e. Liczba figur podziału na 1 mm2 (tylko w komponencie wertykalnym, mierzona w polach o największej aktywności mitotycznej, tzw. hot spots).
f. Fazy wzrostu [horyzontalna (radialna) — śródnaskórkowa, in situ oraz strzałkowa (wertykalna), zawsze inwazyjna skórna].
h. Margines obwodowy (od składnika in situ i inwazyjnego) oraz w głębi.
Objawy i diagnostyka
Podejrzenie czerniaka skóry mogą nasuwać zmiany skóry, które rozwinęły się de novo lub na podłożu znamienia barwnikowego. Wywiad chorobowy powinien uwzględniać pytania o stan skóry, to znaczy informacje o zmianach w obrębie istniejących znamion na skórze, wystąpieniu nowych ognisk barwnikowych i towarzyszące im objawy (np. świąd) oraz czynniki zwiększające ryzyko zachorowania na czerniaki skóry (m.in. przebyte oparzenia słoneczne, korzystanie z łóżek samoopalających — solarium, występowanie czerniaków w rodzinie, przebycie niemelanocytowych nowotworów skóry oraz wyników histopatologicznych dotychczas usuniętych zmian barwnikowych oraz przebyte leczenie immunosupresyjne czy też zakażenie, ludzkim wirusem niedoboru odporności — HIV, human immunodeficiency virus) [171]. Należy podkreślić, że w ponad 60% przypadków czerniaków rozpoznanych w czasie badania lekarskiego pacjent nie podaje w wywiadzie jakichkolwiek danych, które mogą być pomocne w postawieniu rozpoznania.
Tabela 1.1. System ABCDE pozwalający na wstępną identyfikację części czerniaków na podstawie badania klinicznego bez użycia dodatkowych metod diagnostycznych
A (asymmetry) — asymetria (czerniak jest asymetryczny względem każdej osi, w odróżnieniu od łagodnych zmian, które zwykle są okrągłe lub owalne, a także prezentuje obraz nieregularny, złożony z wyniosłości określanych mianem wysp).
B (borders) — brzegi nierówne i postrzępione.
C (color) — kolor różnorodny (od jasnobrązowego do czarnego lub stalowego), z nierównomiernym rozkładem barwnika oraz, często, z jego punktowymi depozytami (szczególnie dobrze widoczne w badaniu dermatoskopowym).
D (diameter) — średnica > 5 mm lub (dynamics) dynamika zmian morfologicznych w guzie.
Czynniki ryzyka rozwoju czerniaka
Komórki nowotworowe mogą zacząć powstawać w organizmie na skutek działania różnych czynników. Ryzyko rozwoju czerniaka zwiększa się u osób z jasną karnacją, które są także bardziej narażone na poparzenia słoneczne. Jasna karnacja sprawia, że skóra jest znacznie bardziej wrażliwa na działanie promieniowania ultrafioletowego. Skłonność do oparzeń słonecznych, które mogą występować nawet po krótkiej ekspozycji skóry na działanie promieni słonecznych w godzinach okołopołudniowych, jest kolejnym czynnikiem ryzyka.
Warto wiedzieć, że każde oparzenie słoneczne, do którego dojdzie u dzieci i młodzieży, zwiększa ryzyko rozwoju czerniaka w dorosłym życiu. Choć czerniak złośliwy kojarzony jest przede wszystkim ze skórą, to rośnie odsetek pacjentów z czerniakiem paznokcia, a także czerniakiem w obrębie błon śluzowych. Czerniak pod paznokciem i czerniak np. w ustach są równie groźne, jak czerniak skóry, dlatego każda podejrzana zmiana barwnikowa, która przypomina krwiak, a także niegojąca się ranka lub nadżerka, powinna być zawsze konsultowana z lekarzem.
