U nas zapłacisz kartą
Sure, here it is -htmlCopy codeSymptomy czerniaka - Wczesne oznaki, które warto znać
Wczesne rozpoznanie czerniaka – co powinno nas zaniepokoić?
Wczesne wykrycie nowotworu znacząco poprawia rokowania, dlatego warto systematycznie oglądać swoje ciało i reagować na zmiany w obrębie istniejących znamion barwnikowych, a także pojawienie się nowych pieprzyków, których wygląd odbiega od normy. Co to oznacza? Znamiona barwnikowe, potocznie nazywane pieprzykami, to najczęściej brązowe zmiany na skórze, które różnią się pod względem wielkości. Sygnały, które powinny nas skłonić do zbadania pieprzyka to m.in.:
- szybkie powiększanie się jego wielkości,
- zmiana zabarwienia,
- asymetryczny kształt,
- dolegliwości odczuwane w obrębie zmiany barwnikowej np. świąd, pieczenie,
- wyciek płynu surowiczego, ropnej wydzieliny lub krwi,
- przyrastanie pieprzyka „do góry”.
Powyższe symptomy są wskazaniem do natychmiastowej wizyty u lekarza (nie zawsze muszą być to objawy czerniaka), podczas której zostaną wykonane badanie znamion i ewentualnie badania dodatkowe, jeżeli zostaną wykryte nieprawidłowości w obrębie zmiany barwnikowej.
Rozpoznanie histopatologiczne – biopsja wycinająca pierwotnej zmiany skórnej (mikrostopniowanie I)
Biopsja wycinająca pierwotnej zmiany skóry podejrzanej klinicznie o czerniaka jest postępowaniem z wyboru, gdyż pozwala na mikroskopowe potwierdzenie rozpoznania czerniaka oraz uzyskanie informacji o najważniejszych czynnikach rokowniczych, które służą do planowania dalszego postępowania leczniczego (mikrostopniowanie) (III, 2A) [1, 12, 15]. Nie ma wskazań do „profilaktycznego” wycinania znamion, które nie budzą podejrzenia czerniaka skóry.
Rycina 1.1. Prawidłowy kierunek cięcia przy wykonywaniu biopsji wycinającej. Wrzecionowate wycięcie podejrzanej zmiany barwnikowej prowadzone jest równoległe do przebiegających w pobliżu naczyń chłonnych (w kierunku najbliższego spływu chłonnego) i w większości przypadków pozwala na pierwotne zszycie rany (wg W. Ruki)
Biopsja wycinająca jest prostym zabiegiem chirurgicznym i często jest możliwa do wykonania w warunkach ambulatoryjnych. Wycięcie podejrzanej zmiany skórnej wykonuje się w miejscowym znieczuleniu nasiękowym z marginesem bocznym 1–3 mm niezmienionej chorobowo skóry. Preparat operacyjny oprócz całej grubości skóry zawiera również powierzchowną warstwę tkanki tłuszczowej, nie wycina się powięzi, a ranę zszywa szwem pierwotnym. Cięcie skórne powinno być zgodne z długą osią ciała (ryc. 1.1), jedynie w obrębie twarzy należy stosować cięcie zgodnie z liniami estetycznymi. Nigdy nie należy wykonywać cięć poprzecznych (w lokalizacji kończynowej), które w przypadku reoperacji dają kosmetycznie bardzo zły efekt, a ze względów onkologicznych są błędem.
Wyniki aspiracyjnej biopsji cienko- lub gruboigłowej oraz biopsji nacinającej (wycinek) lub ścinającej ( shave biopsy ) nie dostarczają wiarygodnych informacji o zmianie pierwotnej czerniaka zgodnie z wymogami systemu American Joint Cancer Committee/Union Internationale Contre le Cancer (AJCC/UICC) i metody te nie powinny być stosowane.
Objawy czerniaka – jak wygląda czerniak
Fot. 1. Przykłady obrazu klinicznego czerniaka
- kształt asymetryczny, nieregularny
- nierówny rozkład barwy (ciemniejsze i jaśniejsze obszary w obrębie jednego znamienia)
- nierówne brzegi
- zmiany w grubości i powierzchni zmiany
- wielkość >6 mm
- swędzenie.
W postaci wczesnej czerniaka skóry zmiany są płaskie, niesymetryczne, o nieregularnych i poszarpanych granicach ze zdrową skórą, wielobarwne. W postaci zaawansowanej często są wypuklone ponad poziom skóry (można wyczuć dotykiem zgrubienie), w części przypadków mogą być owrzodziałe, a z ich powierzchni może sączyć się krwisto-surowiczy płyn (czynniki niekorzystnego rokowania).
Pierwszym objawem czerniaka może być powiększenie węzłów chłonnych w okolicy, w której rozwinął się nowotwór (np. w przypadku czerniaka odbytu lub czerniaka podpaznokciowego).
Czas, czas
Jak już pisaliśmy wyżej czas jest ważnym elementem w skutecznym leczeniu czerniaka (im wcześniej wykryjesz rak skóry tym większe szanse na wyleczenie). Nowotwór ten ma duże zdolności to szybkiego tworzenia przerzutów i rozprzestrzeniania się na okoliczne tkanki. Powstawać mogą:
Przerzuty miejscowe:
Przerzuty odległe występują najczęściej w płucach, wątrobie, mózgu oraz kościach.
Największa ilość przerzutów uwidacznia się po 1-2 latach od momentu zachorowania – jest to tzw. szczyt przerzutów. W nielicznych przypadkach zdarza się jednak również iż pojawiają się przerzuty późne, dopiero po upływie 5-10 lat od momentu rozpoznania choroby.
Czynniki ryzyka rozwoju czerniaka
Komórki nowotworowe mogą zacząć powstawać w organizmie na skutek działania różnych czynników. Ryzyko rozwoju czerniaka zwiększa się u osób z jasną karnacją, które są także bardziej narażone na poparzenia słoneczne. Jasna karnacja sprawia, że skóra jest znacznie bardziej wrażliwa na działanie promieniowania ultrafioletowego. Skłonność do oparzeń słonecznych, które mogą występować nawet po krótkiej ekspozycji skóry na działanie promieni słonecznych w godzinach okołopołudniowych, jest kolejnym czynnikiem ryzyka.
Warto wiedzieć, że każde oparzenie słoneczne, do którego dojdzie u dzieci i młodzieży, zwiększa ryzyko rozwoju czerniaka w dorosłym życiu. Choć czerniak złośliwy kojarzony jest przede wszystkim ze skórą, to rośnie odsetek pacjentów z czerniakiem paznokcia, a także czerniakiem w obrębie błon śluzowych. Czerniak pod paznokciem i czerniak np. w ustach są równie groźne, jak czerniak skóry, dlatego każda podejrzana zmiana barwnikowa, która przypomina krwiak, a także niegojąca się ranka lub nadżerka, powinna być zawsze konsultowana z lekarzem.
