U nas zapłacisz kartą
Rak nabłonkowy skóry - przyczyny, objawy i leczenie
Gruczoły - co to takiego?
Gruczoły to wyspecjalizowane struktury w organizmach żywych, których głównym zadaniem jest produkcja i wydzielanie substancji chemicznych. Mogą one występować w różnych częściach ciała, pełniąc specyficzne funkcje związane z regulacją procesów życiowych.
Gruczoły odgrywają kluczową rolę w utrzymaniu równowagi organizmu poprzez produkcję substancji chemicznych zwanych hormonami lub wydzielanie innych substancji, które pełnią różnorodne funkcje. Oto kilka głównych funkcji gruczołów:
- Regulacja hormonalna. Niektóre gruczoły, takie jak gruczoły dokrewne, produkują hormony, które regulują różnorodne procesy metaboliczne w organizmie.
- Produkcja substancji ochronnych. Gruczoły potowe i łojowe pełnią rolę w ochronie skóry, utrzymując ją nawilżoną i chronioną przed drobnoustrojami.
- Wydzielanie enzymów. Gruczoły układu pokarmowego produkują substancje niezbędne do trawienia pokarmu w przewodzie pokarmowym.
Budowa gruczołów może różnić się w zależności od ich rodzaju i funkcji. Jednak istnieją pewne podstawowe elementy budowy, które są wspólne dla większości gruczołów. Przykładem może być chociażby tkanka nabłonkowa, z której zbudowane są niemalże wszystkie rodzaje gruczołów.
W ciele człowieka wyróżniamy między innymi gruczoły potowe, mlekowe, trawienne, łojowe, nadnercza, jądra i inne.
Jedna wizyta może zmienić tak wiele.
Zbadaj się.
Jakie są czynniki ryzyka rozwoju raka płaskonabłonkowego skóry?
Do najważniejszych czynników sprzyjających zachorowaniu na raka płaskonabłonkowego skóry należą: uwarunkowania genetyczne (mutacje niektórych genów oraz związane z nimi zespoły przebiegające ze zwiększoną skłonnością do występowania różnych nowotworów złośliwych), promieniowanie ultrafioletowe (głównie UVB), ekspozycja na promieniowanie słoneczne (zwłaszcza w dzieciństwie), podeszły wiek (ponieważ uszkadzające działania wielu czynników kumuluje się przez wiele lat życia), płeć męska, jasna karnacja skóry (tzw. fototyp I i II skóry wg WHO), przewlekłe leczenie zmniejszające odporność (stosowane np. u osób, którym przeszczepiono narządy) lub choroby przebiegające z upośledzeniem odporności (np. zakażenie HIV), obecność przez wiele lat rozległych blizn (zwłaszcza po oparzeniach) lub niegojących się ran (np. w przebiegu zespołu pozakrzepowego w nogach).
Rak płaskonabłonkowy skóry występuje najczęściej na odsłoniętych okolicach ciała: na twarzy, plecach, ramionach lub górnej wardze. Nowotwór ten może przypominać rogowaciejącą, łuszczącą się zmianę, często owrzodzoną i pokrytą strupem, może też przybierać postać guzka, owrzodzenia, grudki, płaskiego lub wyniosłego nacieku itp. Czasem może być źródłem mniej lub bardziej intensywnego krwawienia albo w jego obrębie może sączyć się płyn (jasny, klarowny lub mętny).
W przypadku podejrzenia raka płaskonabłonkowego skóry należy całą zmianę wyciąć chirurgicznie i zbadać pod mikroskopem (jeśli jej wielkość na to pozwala). Jeśli podejrzana zmiana jest duża, lekarz zazwyczaj pobiera wycinek (tj. wycina w znieczuleniu miejscowym fragment z pogranicza nowotworu i zdrowej skóry).
Jeśli istnieje podejrzenie zajęcia regionalnych węzłów chłonnych, należy wykonać USG tej grupy węzłów i ewentualnie biopsję cienkoigłową największych węzłów, aby w ten sposób potwierdzić zaawansowanie choroby.
Ponadto, tak jak w przypadku innych nowotworów złośliwych, w razie potwierdzenia rozpoznania raka należy przeprowadzić odpowiednią diagnostykę obrazową w poszukiwaniu przerzutów odległych.
Jak leczyć raka płaskonabłonkowego skóry?
Na wybór metody leczenia raka płaskonabłonkowego skóry wpływa stopień zaawansowania choroby. W przypadku zmian, które zostaną wykryte we wczesnym stadium, wystarczające okazuje się chirurgiczne usunięcie zmiany z odpowiednim marginesem zdrowej tkanki. Dzięki zabiegowi, który wykonywany jest w znieczuleniu miejscowym, możliwe jest ograniczenie ryzyka związanego z powstawaniem przerzutów do węzłów chłonnych i ważnych organów wewnętrznych. Zabieg nie jest skomplikowany i nie stanowi zagrożenia dla zdrowia. Jeżeli zmiana była rozległa, to można wykonać zabieg pozwalający na przywrócenie skórze estetycznego wyglądu. Plastyka skóry stosowana jest przede wszystkim w przypadku zmian nowotworowych, które naciekają w głąb, bo po ich wycięciu widoczny jest duży ubytek tkanek. Leczenie raka płaskonabłonkowego, który dał przerzuty, uwzględnia zastosowanie radio lub chemioterapii, a także usunięcie zaatakowanych przez nowotwór węzłów chłonnych.
Zapobieganie nawrotom raka płaskonabłonkowego wiąże się z koniecznością redukcji negatywnego wpływu na skórę wszystkich czynników ryzyka. Oznacza to, że konieczne jest unikanie promieniowania UV oraz dbanie o prawidłową ochronę skóry przed jego działaniem. Należy pamiętać o konieczności rezygnacji z kąpieli słonecznych oraz długiego przebywania na słońcu w godzinach południowych i popołudniowych. Aby zapobiegać nawrotom raka płaskonabłonkowego, trzeba także chronić skórę przed częstymi urazami i kontaktem z chemikaliami. Zalecane są częste kontrole zdrowia węzłów chłonnych oraz poddawanie diagnostyce każdej zmiany, która pojawia się na skórze i może wskazywać na to, że nowotwór uległ wznowieniu.
Rak płaskonabłonkowy skóry
- ekspozycja na promieniowanie słoneczne, zwłaszcza w wieku dziecięcym,
- uwarunkowania genetyczne,
- podeszły wiek,
- jasna karnacja skóry,
- stosowanie leczenia zmniejszającego odporność,
- obecność rozległych blizn lub niegojących się ran.
Na raka płaskonabłonkowego skóry częściej chorują mężczyźni.
Rak płaskonabłonkowy skóry zwykle występuje na odsłoniętych częściach ciała, np. na górnej wardze, plecach, twarzy czy ramionach. Może przybrać postać łuszczącej się, rogowaciejącej zmiany, niekiedy pokrytej strupem i owrzodzonej, a także guzka, grudki, wyniosłego lub płaskiego nacieku.
Leczenie raka płaskonabłonkowego skóry polega na chirurgicznym wycięciu zmian i zbadaniu ich pod mikroskopem. Przy zaawansowanym nowotworze wykonywana jest także biopsja cienkoigłowa największych węzłów chłonnych. Jeśli istnieją przerzuty, to niezbędna jest chemioterapia. Rak płaskonabłonkowy skóry rokuje dobrze – ponad 90% chorych przeżywa co najmniej 5 lat od rozpoznania choroby.
Zobacz film: Pani Sylwia, dzięki bliskości i wsparciu swojej córki, wygrała walkę z rakiem. Źródło: Nationale Nederlanden
Rak płaskonabłonkowy płuc
Ponad 25% wszystkich przypadków złośliwych nowotworów płuc dotyczy raka płaskonabłonkowego. Rak płaskonabłonkowy płuc występuje najczęściej u osób starszych i u mężczyzn. Rokowania przy tym typie nowotworu są złe – zaledwie 20 % chorych przeżywa rok od postawienia diagnozy. Przyczyną jest późne rozpoznawanie nowotworu, co znacznie utrudnia leczenie.
Objawy są niecharakterystyczne i większość chorych trafia do lekarza w bardzo zaawansowanym stadium nowotworu i z licznymi przerzutami. Rak płaskonabłonkowy płuc nieoperacyjny chemioterapii paliatywnej. Wczesne rozpoznanie pozwala na operacyjne usunięcie zmian, a jeśli nowotwór jest zlokalizowany (nie utworzył przerzutów) to szanse wyleczenia sięgają 70%.
Gruczolakorak - leczenie
Leczenie gruczolakoraków obejmuje różnorodne metody, dostosowane do lokalizacji, zaawansowania i charakterystyki danego nowotworu. Jednym z podstawowych podejść terapeutycznych jest chirurgiczne usunięcie guza, zwane prostatektomią w przypadku raka prostaty czy resekcją jelita w przypadku raka jelita grubego. Chirurgia może być także stosowana w leczeniu raka piersi, trzustki czy przełyku.
Kolejnym ważnym elementem leczenia jest radioterapia. Ten sposób terapii opiera się na celowym napromienianiu komórek nowotworowych, niszcząc ich strukturę. Radioterapia jest skuteczna zwłaszcza w przypadku guzów, które nie mogą być usunięte chirurgicznie lub w sytuacjach, gdzie stan zdrowia pacjenta nie pozwala na interwencję operacyjną.
Chemioterapia to kolejna powszechnie stosowana metoda leczenia gruczolakoraków. Polega ona na podawaniu leków przeciwnowotworowych, które eliminują komórki nowotworowe zarówno w obszarze guza, jak i w innych częściach organizmu.
Chemioterapia może być stosowana jako terapia uzupełniająca po operacji lub jako główna forma leczenia w przypadku nieoperacyjnych nowotworów.
W niektórych przypadkach, zwłaszcza w raku prostaty czy piersi, zastosowanie hormonalnej terapii może okazać się skuteczne. Leki hamujące produkcję hormonów odpowiedzialnych za wzrost komórek nowotworowych mogą kontrolować rozwój choroby.
Immunoterapia to innowacyjny sposób leczenia, który angażuje naturalne mechanizmy obronne organizmu w zwalczaniu komórek nowotworowych. Leki immunoonkologiczne stymulują układ odpornościowy do rozpoznawania i zwalczania komórek rakowych.
W zależności od charakterystyki gruczolakoraka, lekarze często łączą różne metody terapeutyczne, tworząc kompleksowy plan leczenia. Współczesne technologie i badania kliniczne wciąż poszerzają dostępność skutecznych terapii, zwiększając szanse na skuteczne pokonanie tego rodzaju nowotworów.
