U nas zapłacisz kartą
Rak podstawnokomórkowy na nosie - przyczyny, objawy i leczenie
Rak podstawnokomórkowy skóry
Rak podstawnokomórkowy skóry (carcinoma basocellulare) to najczęściej występująca postać raka skóry, stanowi około 75% przypadków. W zdecydowanej większości jego lokalizacja obejmuje skórę głowy i szyi.
Rozwija się w skórze powiek, czoła, nosa, policzków, nigdy na stopach, dłoniach czy błonach śluzowych. Rak przydatków skóry występuje równie często u mężczyzn, jak i kobiet, najczęściej po 60 roku życia.
Cechą charakterystyczną raka podstawnokomórkowego skóry jest brak przerzutów odległych oraz miejscowa złośliwość. Eksperci wyróżniają dwie odmiany tej choroby – pierwsza rozwija się wolno, nie nacieka w głąb, a leczenie daje dobre efekty. Druga odmiana raka podstawnokomórkowego skóry jest bardziej agresywna, ma zdolność do naciekania, niszczenia tkanek, jest wrzodziejąca i często nawraca, co utrudnia wyleczenia.
Diagnostyka raka podstawnokomórkowego
Na etapie diagnostyki raka podstawnokomórkowego wykonywane są różne badania. Pierwszym z nich jest podstawowe badanie dermatologiczne z wykorzystaniem dermatoskopu oraz badanie histopatologiczne wycinka zmiany skórnej. Jeżeli wyniki podstawowych badań wskazują na zmianę o podłożu nowotworowym, to konieczne jest poszerzenie diagnostyki o badania obrazowe. Wykonuje się je w przypadku podejrzenia naciekania zmiany w płaszczyźnie pionowej, czyli w głąb skóry oraz naciekania w płaszczyźnie poziomej.
Do badań obrazowych zaliczamy tomografię komputerową i rezonans magnetyczny, które pozwalają określić, z jakim rodzajem zmiany nowotworowej mamy do czynienia, bo na skórze mogą pojawić się zarówno zmiany pierwotne, jak i przerzuty związane z procesem nowotworowym, który dotyczy innych narządów i układów.
Rak podstawnokomórkowy skóry
Rak podstawnokomórkowy to rosnący powoli miejscowo złośliwy nowotwór skóry wywodzący się z nierogowaciejących komórek warstwy podstawnej naskórka, występujący głównie u przedstawicieli rasy białej (osoby o fototypie skóry według definicji World Health Organization I–IV). Rośnie przede wszystkim na odkrytych częściach ciała (głowa, szyja), ale może się rozwinąć na dowolnym obszarze ciała, w tym także w obrębie błon śluzowych. Nowotwór ten w praktyce nie jest źródłem przerzutów odległych i nie zajmuje regionalnych węzłów chłonnych.
Jego charakter (określany przez lekarzy jako „złośliwość miejscowa”) sprawia, że niektóre jego postaci – jeśli nie podejmie się właściwego leczenia – powoli niszczą coraz większy obszar przyległej skóry oraz położne głębiej struktury ciała (np. chrząstkę nosa lub małżowiny usznej albo kości czaszki). Nieleczone, zaniedbane zmiany naciekają sąsiadujące elementy kostne, chrzęstne, naczyniowe, nerwowe albo gałkę oczną. W obrębie dużych, owrzodziałych zmian może dochodzić do trudnych do opanowania krwotoków.
Na zdjęciu przedstawiono przykład zaawansowanego raka podstawnokomórkowego o wieloletnim przebiegu. Trzeba podkreślić, że leczenie raka o takim stopniu zaawansowania jest trudne zarówno dla lekarza, jak i dla pacjenta, dlatego warto zacząć terapię, zanim nowotwór rozwinie się do dużych rozmiarów – proces leczenia jest wówczas prostszy i mniej dokuczliwy dla chorego, a i szanse na pełne wyleczenie są większe.
Fot. 1. Rozległy rak podstawnokomórkowy niszczący znaczny obszar skóry karku i naciekający położone głębiej tkanki. Leczenie w takim przypadku jest trudne, dlatego w przypadku podejrzanej zmiany skórnej nie należy czekać, aż rozwinie się ona do podobnych rozmiarów, tylko bez zbędnej zwłoki zgłosić się do lekarza rodzinnego, onkologa lub dermatologa! (Zdjęcie ze zbiorów autora)
Nowotwory skóry – czynniki ryzyka
Zmiany skórne o charakterze nowotworowym mogą być związane z pierwotnym procesem patologicznych podziałów komórkowych, który rozpoczyna się w obrębie skóry i jej przydatków, a także mogą mieć związek z przerzutami z innych narządów i układów.
Do czynników ryzyka rozwoju pierwotnego raka skóry zaliczamy m.in.:
- promieniowanie UV (najczęściej promieniowanie słoneczne, jednak rak podstawnokomórkowy może rozwinąć się także w wyniku kontaktu z promieniowaniem UVB, które emitują lampy stosowane np. w solariach),
- częsty kontakt z pestycydami, herbicydami i innymi substancjami chemicznymi o silnie mutagennym działaniu,
- blizny po oparzeniach,
- wiek powyżej 45 lat,
- zakażenie wirusem HPV (wirus brodawczaka ludzkiego),
- uwarunkowania genetyczne, które związane są m.in. z wadami wrodzonymi,
- długotrwałe chemiczne, termiczne lub mechaniczne drażnienie skóry,
- pojawienie się na skórze zmian przedrakowych, do których zaliczamy np. rogowacenie słoneczne i rogowacenie białe.
Rak podstawnokomórkowy skóry, rak płaskonabłonkowy skóry, a także czerniak złośliwy znacznie częściej diagnozowane są u osób, które przez długi czas wystawiały skórę na działanie promieniowania UV. Częste opalanie się na słońcu i w solarium, a także wykonywanie pracy zawodowej w warunkach silnego nasłonecznienia, to najczęściej wskazywane przyczyny rozwoju nowotworu skóry.
Rak podstawnokomórkowy znacznie częściej diagnozowany jest u osób, które narażają swoją skórę na działanie różnych czynników drażniących. Poparzenia słoneczne we wczesnym dzieciństwie mogą zwiększać ryzyko rozwoju raka skóry nawet kilkukrotnie.
Rak podstawnokomórkowy – częstość występowania
Rak podstawnokomórkowy (basal cell carcinomato, BCC) to najczęściej diagnozowany rak skóry. Stanowi on około 80% wszystkich potwierdzonych badaniami raków skóry, czyli zmian o charakterze złośliwym. Choć określenia rak i nowotwór są stosowane zamiennie, to związane z nimi zmiany, znacząco się różnią. Nowotworem określa się każdą zmianę powstającą z patologicznych komórek, które ulegają niekontrolowanym podziałom. Rak to zmiana pochodzenia nabłonkowego, która może charakteryzować się różnym stopniem złośliwości. Stopień złośliwości raka wpływa na przebieg choroby oraz rokowania pacjenta. Warto wiedzieć, że wcześnie rozpoznany rak najlepiej rokuje, dlatego bardzo ważne jest wykonywanie badań profilaktycznych, które pozwalają na bieżąco monitorować ogólny stan zdrowia.
Rak płaskonabłonkowy jest bardzo często wykrywany w obrębie skóry u osób z jasną karnacją. Jest diagnozowany około 4 razy częściej niż inne zmiany, które powstają na skutek rozpoczynających się w skórze patologicznych podziałów komórkowych. Inne zmiany nowotworowe, które dotyczą skóry i jej przydatków to rak płaskonabłonkowy (rak kolczystokomórkowy), a także czerniak złośliwy skóry.
Rak płaskonabłonkowy skóry i rak podstawnokomórkowy skóry to zmiany wywodzące się z powierzchniowych komórek skóry – są to zmiany naskórkowe. Czerniak złośliwy to choroba wywodząca się z komórek barwnikowych, czyli melanocytów. Raki skóry zwykle rozwijają się u osób w średnim i podeszłym wieku, jednak w ostatniej dekadzie, coraz częściej diagnozowane są u osób młodych.
