U nas zapłacisz kartą
Rany na twarzy - Jak skutecznie je leczyć i zapobiegać?
Czym jest rana?
Raną nazywamy przerwanie ciągłości skóry, błon śluzowych, głębiej położonych tkanek lub otwarcie jamy ciała. Rany mogą powstać na skutek urazu mechanicznego, który był zamierzony (np. cięcie chirurgiczne) lub przez przypadek.
Najczęstszymi rodzajami ran są:
- Otarcie – uszkodzone zostają naczynia krwionośne powierzchowne oraz duża ilość zakończeń nerwowych, dlatego rana jest bardzo bolesna. Takie rany są najczęściej zanieczyszczone drobinkami piasku i żwiru.
- Ranacięta – brzegi rany są gładkie, ponieważ są zwykle zadane przez ostre narzędzie. Rana obficie krwawi ze względu na uszkodzone naczynia krwionośne.
- Ranakłuta – rana zadana przez długi, ostro zakończony przedmiot. Taki rodzaj rany jest bardzo niebezpieczny, gdyż uszkodzone zostają narządy wewnętrzne.
- Zmiażdżenie – uszkodzone zostają tkanki oraz naczynia podskórne, w miejscu uszkodzenia pojawia się krwiak.
- Ranaszarpana – temu rodzajowi ran towarzyszą zazwyczaj inne obrażenia oraz duże zabrudzenie rany.
- Ranapostrzałowa – taka rana może mieć wlot oraz wylot. Temu rodzajowi rany towarzyszy zazwyczaj duże krwawienie.
- Ranakąsana – zazwyczaj zadane przez zwierzęta. Taka rana goi się przez długi czas. Istnieje także ryzyko zakażenia chorobami przenoszonymi przez zwierzęta.
- Oparzenia – powstają podczas działania na skórę gorących cieczy, gazów, ciał stałych lub promieniowania.
Praktycznie zaraz po uszkodzeniu rozpoczyna się proces gojenia rany . Jest on skomplikowany i zależy od czynników zewnętrznych oraz wewnętrznych. Jego ważnym elementem jest osobnicza zdolność skóry do regeneracji nabłonka oraz odbudowy tkanki łącznej.
Jak przyspieszyć regenerację skóry?
1. Preparaty stosowane miejscowo
Klasyczny plaster może być zastąpiony przez hydrokoloidy. Stwarzają one optymalne warunki do gojenia się rany: zapewniają odpowiednią wilgotność w przypadku ran suchych, pochłaniają nadmierny wysięk w przypadku ran mokrych oraz chronią rany przed czynnikami zewnętrznymi. Dzięki tym właściwościom opatrunki hydrokoloidowe przyspieszają odbudowę tkanki i zmniejszają ryzyko powstawania blizn . Tego rodzaju opatrunki mogą być stosowane na rany powierzchniowe, takie jak drobne otarcia, skaleczenia oraz na rany głębokie, np. na odleżyny czy owrzodzenia. Nie znajdują one zastosowania w przypadku ran nadkażonych i ropiejących.
W przypadku ran poważniejszych należy przede wszystkim zadbać o odpowiedni dostęp tlenu i substancji odżywczych do komórek w obrębie zranienia. Należy dbać także o odpowiednie nawilżenie środowiska rany. W tym celu można stosować przeróżne kremy nawilżające, np. z allantoiną, z witaminami. Na trudno gojące się rany można nakładać preparaty, które przyspieszają oczyszczanie [1-5]. Nie każda rana musi być jednocześnie raną trudno gojącą się.
2. Dieta i preparaty witaminowe
W przypadku większych ran, np. ran operacyjnych ważne jest uzupełnienie w organizmie ilości witaminy C. Witamina ta uczestniczy w powstawaniu kolagenu, który stanowi swego rodzaju rusztowanie dla komórek. Bez witaminy C tworzenie nowej tkanki łącznej między komórkami jest utrudnione, a brak kolagenu pozbawia skórę sprężystości i elastyczności. Witaminę C można dostarczyć z dietą lub suplementować w postaci specjalnych preparatów.
Ponadto przed operacjami warto wzbogacić dietę o kwasy omega-3, olej lniany, witaminę A i E oraz witaminę B5 [1-5].
Powiązane artykuły:
Dr n.med. Oliwia Jakubowicz
specjalista dermatologii i wenerologii
- Jan Fibak: Chirurgia. Warszawa: PZWL, 2010.
- Wojciech Noszczyk. Chirurgia. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2007.
- W.H.C. Burgdorf, G. Plewig, H.H. Wolff, M. Landthaler. Braun-Falco Dermatologia. Lublin: Wydawnictwo Czelej, 2011.
- Guidelines for the best care of chronic wounds, 2006, Wound Rep Reg 14:645-711.
- Eming SA, Smola H, Krieg T. 2002. Treatment of chronic wounds: state of the art and future concepts. Cell Tissues Organs172: 105-117.
Regularne kontrolowanie znamion
Nowotwory złośliwe skóry zaliczają się do najliczniejszej grupy nowotworów złośliwych u rasy białej. Wśród nowotworów skóry największą grupę stanowią właśnie raki podstawnokomórkowe – około 3/4 wszystkich nowotworów złośliwych na skórze. Bardzo ważne jest więc regularne kontrolowanie znamion skórnych. W przypadku czerniaka zmiany w obrębie znamienia, które mogą budzić niepokój, są określane jako reguła ABCDE – Freidmana i Rigela:
- A – asymetria (ang. asymetry) – zmiana kształtu znamienia z okrągłej na niesymetryczną,
- B – brzegi, granica (ang. border) – nierówne, postrzępione brzegi znamienia,
- C – czerwony, czarny lub niejednorodny kolor (ang. colour) –zmiana w zabarwieniu znamienia: ściemnienie, rozjaśnienie, różne kolory w obrębie tego samego znamienia,
- D – duży rozmiar, średnica znamienia (ang. diameter) – należy zbadać wszelkie znamiona o wielkości powyżej 6 mm,
- E – ewolucja (ang. evolving over time) – postępujące zmiany zachodzące w znamieniu.
Rak skóry jest jednak jednym z najtrudniejszych w leczeniu nowotworów. Wynika to z faktu, że często wykrywany jest zbyt późno, a to z kolei źle wpływa na rokowania pacjenta. Podstawą rozpoznania nowotworu skóry jest badanie histopatologiczne, które pozwala dokładnie określić rodzaj komórek, które występują w obrębie zmiany na skórze.