U nas zapłacisz kartą
Siła po samoleczeniu - Odrodzenie po ciemnościach
Oznaki i objawy samookaleczenia u dzieci
Ważne jest, aby wiedzieć, że samookaleczenie nie zawsze jest oczywiste, a dzieci często je ukrywają. Wiele z nich robi rzeczy, które są szkodliwe, ale nie uważa ich za „samookaleczenie”. Może to obejmować:
- cięcie, przypalanie lub wyrządzanie sobie krzywdy fizycznej
- poddawanie się uzależnieniom, w tym zażywaniu narkotyków lub piciu alkoholu
- niejedzenie, przejadanie się lub zmuszanie się do wymiotów
- nadmierny wysiłek fizyczny lub ćwiczenie po kontuzji
- celowe wdawanie się w bójki lub angażowanie się w niebezpieczne sytuacje, w tym ryzykowne zachowania seksualne
Oto niektóre oznaki, że dziecko lub nastolatek samookaleczają się:
- skaleczenia, oparzenia, siniaki lub blizny na ciele, zwłaszcza na ramionach, brzuchu lub udach
- Noszenie wyłącznie ubrań, które zakrywają oznaki fizycznego okaleczenia, np. koszulek z długim rękawem
- usprawiedliwianie się z powodu odniesionych obrażeń
- noszenie przy sobie ostrych przedmiotów, takich jak noże i nożyczki
- mówienie o bólu, dyskomforcie, osłabieniu, chorobie lub zawrotach głowy
- uczucie wstydu, obrzydzenia, zmieszania lub strachu
- poczucie braku kontroli, izolacji lub samotności
- oznaki niskiej samooceny, takie jak obwinianie się za wszelkie problemy lub twierdzenie, że nie jest się wystarczająco dobrym.
Przyczyny samookaleczania
Do samookaleczania dochodzi zazwyczaj w wyniku stresującej sytuacji, a sam akt autoagresji jest próbą rozładowania napięcia, emocji, frustracji. Cierpienie fizyczne ma być sposobem na złagodzenie bólu psychicznego. Jednak każdy przypadek samookaleczania się jest inny i może być spowodowany innymi przyczynami – może do niego dochodzić także w wyniku molestowania seksualnego lub dorastania w rodzinie dysfunkcyjnej albo problemów w szkole. Zazwyczaj samookaleczanie się dotyczy nastolatków i młodych dorosłych, bowiem młodzi ludzie mają największy problem z opanowaniem emocji, często sprzecznych. Są zagubieni, dodatkowo odczuwają lęk przed nadchodzącą przyszłością, a presja rodziców czy otoczenia nie pomaga, a wręcz wymusza na nich zachowania, na które nie mają ochoty.
Czynniki ryzyka samouszkodzeń ciała u dzieci i nastolatków
Powody podejmowania zachowań autodestrukcyjnych mogą być różne, jednak można wyodrębnić kilka okoliczności powodujących, że zagrożenie takim sposobem radzenia sobie z trudnościami jest większe. Samookaleczeniu sprzyjają:
- presja rodziny lub rówieśnicza,
- przeżywanie silnego stresu, lęku, napięcia emocjonalnego,
- niska samoocena,
- poczucie winy (związane np. z tym, że nastolatek nie może sprostać stawianym przed nim zadaniom),
- uczucie samotności,
- autyzm,
- depresja.
Może się także zdarzyć, że samookaleczenie jest próbą szantażu emocjonalnego (psychomanipulacji) w celu wymuszenia na otoczeniu oczekiwanego zachowania, zyskaniu czegoś, na co do tej pory nie było przyzwolenia.
Przyczyn samookaleczania się może być dużo, uznaje się, że do aktów autoagresji dochodzi, kiedy nie ma możliwości znalezienia innego ujścia emocjom (ból fizyczny maskuje ból psychiczny), albo są one aktem wołania o zwrócenie uwagi na dziecko. Każdy przypadek powinien być rozpatrywany indywidualnie.
Funkcje samookaleczania się
Samookaleczanie się pełni szereg funkcji, jest to m.in.:
- forma radzenia sobie z trudnymi emocjami,
- chęć poczucia ulgi i obniżenia napięcia,
- odwrócenie uwagi od negatywnych emocji i trudnych sytuacji,
- chęć poczucia doznań fizycznych, głównie wtedy, gdy osoba ma wrażenie, że nic nie czuje,
- chęć by mieć poczucie kontroli nad własnym życiem,
- ukaranie siebie,
- wyrażenie emocji, które osoba wstydzi się przekazać,
- zapobieganie samobójstwu,
- narzędzie manipulacji np. uniknięcie porzucenia, wołanie o pomoc lub chęć bycia potraktowanym na poważnie,
- nawiązywanie więzi z innymi,
- poszukiwanie własnych granic,
- zapobieganie dysocjacji.