U nas zapłacisz kartą
Siła po samoleczeniu - Odrodzenie po ciemnościach
Samookaleczenia- leczenie
W leczeniu nawykowego samookaleczania się stosuje się:
- dialektyczną terapię behawioralna stosowaną, uważaną za najskuteczniejszą w tym rodzaju zachowań,
- terapię poznawczą, w której pracuje się nad myślami, przekonaniami i sądami, które wpływają na zachowania autodestruktywne,
- terapię przez naukę radzenia sobie z chorobą i zdrowienia, dla pacjentów z współwystępującymi zaburzeniami psychicznymi,
- terapia rodzinna, podczas której szukane są przyczyny autodestruktywności i uświadomienie rodzicom jaką funkcję pełni w życiu dziecka,
- terapia poprzez twórczość,
- terapia skierowana na ciało.
Wskazane jest uprawianie sportu, jednak pod kontrolą specjalisty, aby osoby nie poddawały się zbyt intensywnej aktywności, co mogłoby wpłynąć na kontynuację autoagresywnych zachowań.
Ponadto w leczeniu zachowań autodestruktywnych wykorzystuje się farmakoterapię. W zależności od przyczyn występowania oraz współwystępujących zaburzeń wykorzystuje się m.in. leki przeciwdepresyjne, przeciwlękowe oraz stabilizatory nastroju.
Bibliografia:
- Cebella A., Łucka I/., Zespół stresu pourazowego – rozumienie i leczenie, Psychiatria, tom 4, nr 3, 2007 s. 128-137
- Dąbkowska M., Rozpoznawanie zespołu stresu pourazowego, Neuropsychiatria i Neuropsychologia, 2008, 3, 2, s. 80-84
- Dudek B., Zaburzenia po stresie traumatycznym, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2013
- Makara-Studzińska M., Partyka I., Ziemecki P., Zespół stresu pourazowego- rys historyczny, terminologia, metody pomiaru, Curr Probl Psychiatry 2012, 13(2):109-114
- Walczewska J., Słowik P., Czy czas zawsze leczy rany? Objawy, konsekwencje i odległe następstwa zespołu stresu pourazowego, Zeszyty Naukowe Uniwerystetu Jagiellońskiego, Prace Historyczne 141, z. 4 (2014), s. 911–924.
Czym jest samookaleczanie się?
Samookaleczanie się to intencjonalne uszkadzanie powierzchni własnego ciała – bardzo często można się spotkać z nacinaniem skóry ostrym narzędziem, które może wywoływać krwawienie, ale samookaleczanie się to także wyrywanie sobie włosów, przesadne szorowanie skóry, uderzanie głową lub rękami w ścianę lub inne twarde przedmioty, przypalanie się (np. zapalniczką lub papierosem) czy podrażnianie rany tak, aby się nie goiła. Autoagresywne zachowanie może mieć wiele form: to już także myślenie o tym, jak sobie zrobić krzywdę.
Do aktu samookaleczenia się dochodzi zazwyczaj pod wpływem emocji, z którymi Pacjent sobie nie radzi: nie potrafi znaleźć dla nich innego ujścia, niż poprzez zadawanie sobie bólu. Samookaleczanie wpływa bardzo negatywnie nie tylko na ciało, ale i na relacje z innymi ludźmi, bowiem chory często ukrywa blizny, unika sytuacji, w których ktoś mógłby zauważyć świeże rany, itp. Samookaleczanie nie jest chorobą psychiczną, ale zachowaniem, które pokazuje, że osoba nie radzi sobie z emocjami, żyje w stresie, pod presją. Bywa, że występuje przy takich chorobach jak depresja, zaburzenia odżywiania, zaburzenia na tle nerwowym, przy osobowości typu borderline oraz u osób, które przeżyły traumatyczne wydarzenie i zmagają się z zespołem stresu pourazowego (PTSD).
Oznaki i objawy samookaleczenia u dzieci
Ważne jest, aby wiedzieć, że samookaleczenie nie zawsze jest oczywiste, a dzieci często je ukrywają. Wiele z nich robi rzeczy, które są szkodliwe, ale nie uważa ich za „samookaleczenie”. Może to obejmować:
- cięcie, przypalanie lub wyrządzanie sobie krzywdy fizycznej
- poddawanie się uzależnieniom, w tym zażywaniu narkotyków lub piciu alkoholu
- niejedzenie, przejadanie się lub zmuszanie się do wymiotów
- nadmierny wysiłek fizyczny lub ćwiczenie po kontuzji
- celowe wdawanie się w bójki lub angażowanie się w niebezpieczne sytuacje, w tym ryzykowne zachowania seksualne
Oto niektóre oznaki, że dziecko lub nastolatek samookaleczają się:
- skaleczenia, oparzenia, siniaki lub blizny na ciele, zwłaszcza na ramionach, brzuchu lub udach
- Noszenie wyłącznie ubrań, które zakrywają oznaki fizycznego okaleczenia, np. koszulek z długim rękawem
- usprawiedliwianie się z powodu odniesionych obrażeń
- noszenie przy sobie ostrych przedmiotów, takich jak noże i nożyczki
- mówienie o bólu, dyskomforcie, osłabieniu, chorobie lub zawrotach głowy
- uczucie wstydu, obrzydzenia, zmieszania lub strachu
- poczucie braku kontroli, izolacji lub samotności
- oznaki niskiej samooceny, takie jak obwinianie się za wszelkie problemy lub twierdzenie, że nie jest się wystarczająco dobrym.
Skutki samouszkodzeń ciała
W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że samookaleczanie się nie rozwiązuje problemów psychicznych. Jeśli przynosi ulgę, to na krótko, a skutki, jakie za sobą niesie, są poważne. Przede wszystkim na ciele powstają blizny, które mogą pozostać na całe życie. Może dojść także do infekcji ran, stanu zapalnego, który spowoduje konieczność wizyty u lekarza. Z tym wiąże się często dodatkowy wstyd dla Pacjenta. Dlatego w przypadku pojawienia się myśli o samookaleczaniu należy zasięgnąć jak najszybciej fachowej pomocy psychologa i psychiatry.
Samookaleczanie się jest w każdym przypadku wskazaniem do konsultacji z psychiatrą. Podczas pierwszej wizyty lekarz zbiera wywiad od Pacjenta i zazwyczaj zaleca terapię. W czasie psychoterapii terapeuta dąży do odkrycia przyczyny samookaleczania się i znalezienia rozwiązania dla sytuacji powodującej autoagresję. Przepracowanie problemu powodującego samookaleczanie się powoduje zaniechanie takich zachowań.
Jak pomóc dziecku?
W przypadku zaobserwowania samookaleczania się u nastolatka ważne jest wsparcie rodziców i próby dialogu. Nie wolno karać swojego dziecka za okaleczanie się, nie powinno się także przenosić cierpienia na siebie (pytania typu: Dlaczego mi to robisz?). Nie wolno krytykować, ani straszyć konsekwencjami takiego zachowania (np. komentarze: Czy wiesz, jak będziesz wyglądać z tymi bliznami za kilka lat?). Jeśli rodzic nie wie, jak poradzić sobie z problemem, powinien zasięgnąć pomocy doświadczonego psychologa.
Metody wsparcia
W przypadku zaobserwowania u nastolatka lub młodego dorosłego ran lub blizn wskazujących na to, że dochodzi do aktów samookaleczania się, należy jak najszybciej zasięgnąć porady fachowca – psychiatry lub psychologa. Można także udać się po wsparcie do ośrodka interwencji kryzysowej, gdzie doświadczony psycholog interwent udzieli pomocy. Zazwyczaj osoby, które okaleczają się, robią to w miejscach niewidocznych – na udach, czy na ramionach, zakrywając blizny ubraniami z długimi rękawami czy nogawkami. Jednak rodzice mogą zauważyć ślady i wtedy powinni zasięgnąć fachowej pomocy, bowiem nie zawsze potrafią rozmawiać z dzieckiem tak, jak jest to wskazane w takich sytuacjach.
Skutki samookaleczenia
Osoba, która samookalecza się ponosi skutki w każdej strefie życia: fizycznej, emocjonalnej i społecznej.
- w strefie fizycznej:
- pozostają ślady na ciele pod postacią blizn,
- może wystąpić niekontrolowany krwotok,
- może wystąpić infekcja,
- w sferze emocjonalnej:
- poczucie wstydu i winy, samotność
- obniżone poczucie samooceny,
- poczucie beznadziejności,
- uzależnienie od samookaleczenia,
- w sferze społecznej:
- unikanie bliskich osób,
- krytyka i brak wsparcia ze strony innych osób, które nie rozumieją sytuacji,
- trudności w relacjach ze względu na kłamanie o uszkadzaniu ciała.
