U nas zapłacisz kartą
Siła po samoleczeniu - Odrodzenie po ciemnościach
Czym jest samookaleczanie się?
Samookaleczanie się to intencjonalne uszkadzanie powierzchni własnego ciała – bardzo często można się spotkać z nacinaniem skóry ostrym narzędziem, które może wywoływać krwawienie, ale samookaleczanie się to także wyrywanie sobie włosów, przesadne szorowanie skóry, uderzanie głową lub rękami w ścianę lub inne twarde przedmioty, przypalanie się (np. zapalniczką lub papierosem) czy podrażnianie rany tak, aby się nie goiła. Autoagresywne zachowanie może mieć wiele form: to już także myślenie o tym, jak sobie zrobić krzywdę.
Do aktu samookaleczenia się dochodzi zazwyczaj pod wpływem emocji, z którymi Pacjent sobie nie radzi: nie potrafi znaleźć dla nich innego ujścia, niż poprzez zadawanie sobie bólu. Samookaleczanie wpływa bardzo negatywnie nie tylko na ciało, ale i na relacje z innymi ludźmi, bowiem chory często ukrywa blizny, unika sytuacji, w których ktoś mógłby zauważyć świeże rany, itp. Samookaleczanie nie jest chorobą psychiczną, ale zachowaniem, które pokazuje, że osoba nie radzi sobie z emocjami, żyje w stresie, pod presją. Bywa, że występuje przy takich chorobach jak depresja, zaburzenia odżywiania, zaburzenia na tle nerwowym, przy osobowości typu borderline oraz u osób, które przeżyły traumatyczne wydarzenie i zmagają się z zespołem stresu pourazowego (PTSD).
Oznaki samookaleczenia
Ze względu na piętno społeczeństwa osoby samookaleczające się czują poczucie winy i wstyd, przez co nie szukają pomocy. Można zauważyć pewne specyficzne oznaki, które powinny wzbudzić podejrzenie samookaleczania u kogoś z otoczenia, jak:
- blizny na ciele, szczególnie widoczne w obszarze przedramienia
- świeże ślady po nacięciach, zadrapaniach, przypaleniach czy siniaki,
- mocne tarcie skóry aż do zdarcia naskórka,
- noszenie długiego rękawa i długich spodni nieadekwatnie do wysokiej temperatury,
- trudności w nawiązywaniu i utrzymywaniu relacji międzyludzkich,
- kwestionowanie swojej tożsamości,
- niestabilność emocjonalna, zmienność, impulsywność, nieprzewidywalność,
- twierdzenie, że osoba jest beznadziejna, bez wartości i bez siły.
Kiedy szukać profesjonalnej pomocy
Jeśli zauważysz u swojego dziecka oznaki samookaleczenia, ważne jest, abyś natychmiast poszukał profesjonalnej pomocy.
Twój lekarz może skierować Cię do psychologa, aby Twoje dziecko mogło otrzymać odpowiednie wsparcie. Dziecku może zostać zaproponowane doradztwo lub terapia, podczas której może porozmawiać z psychologiem o tym, co czuje i jak sobie z tym radzić. Rozmowa z psychologiem jest niezbędna, aby pomóc dziecku przezwyciężyć impuls do wyrządzenia sobie krzywdy. Psychoterapia może wyposażyć dziecko w narzędzia do nauki umiejętności rozwiązywania problemów i zdrowych sposobów radzenia sobie z uczuciami i emocjami.
Pamiętaj, że jeśli Twoje dziecko samookalecza się, nie robi tego, by zwrócić na siebie uwagę, ale by poradzić sobie z problemami. Potrzebuje Twojego wsparcia i wskazówek, aby czuć się bezpiecznie i mieć pewność, że może spróbować pozytywnych sposobów radzenia sobie z problemami.
Samookaleczenia przyjmują różną postać u różnych osób i mają wiele przyczyn. Niezależnie od przyczyny, rozmowa na ten temat z dzieckiem i znalezienie odpowiedniego wsparcia oraz pomocy sprawi, że z czasem dziecko będzie w stanie lepiej sobie z tym poradzić. Sytuacja może się poprawić.
Jak wygląda diagnoza problemów związanych z samookaleczaniem?
Samookaleczanie się jest tylko objawem innych problemów, które dzieją się w psychice. Lekarz psychiatra lub psycholog zawsze zaczynają rozmowę z Pacjentem od wywiadu diagnostycznego. Próbują zlokalizować problem – pojawią się pytania o sytuacje, w których dochodzi do cięcia, o towarzyszące im emocje, problemy w rodzinie, szkole, o relacje z rówieśnikami. Przydatne jest nauczenie dziecka kontroli nad emocjami, pokazanie mu, że ma prawo do bycia złym czy smutnym albo wspólne znalezienie bezpiecznego sposobu radzenia sobie z negatywnymi emocjami.
Pomóż dziecku poradzić sobie w trudnych chwilach
Rodzice powinni być bardzo czujni zwłaszcza w okresie dorastania dziecka – to wtedy najczęściej nastolatek oddala się od nich, ale jednocześnie nadal odczuwa presję i chęć zadowolenia rodziców oraz otoczenia. Bardzo ważne są relacje z rówieśnikami, a każde ich pogorszenie może wpływać negatywnie na dziecko, wpędzając je w różne problemy psychiczne nastolatków. Dzięki wsparciu rodziny, świadomości, że można liczyć na rodziców, okres dorastania jest znacznie łagodniejszy dla nastolatków i obarczony mniejszym ryzykiem zachowań destrukcyjnych. Ważna jest bliska więź zarówno z ojcem, jak i matką, a także wzajemne relacje między rodzicami. Udowodniono, że pozytywne relacje rodzinne mają znaczący wpływ na rozwój dziecka – przykładowo rzadziej zdarzają się u dzieci z rodzin charakteryzujących się bliską relacją i więzią zachowania destrukcyjne, depresja czy zaburzenia lękowe lub zaburzenia odżywiania.
Bibliografia:
- A. Eckhardt, Autoagresja, Warszawa 1998,
- A. Fieldus, Autoagresja i zjawisko samookaleczenia wśród młodzieży, „Piotrkowskie Studia Pedagogiczne” 2009, t. 14, s. 111-120,
- M Stawicka, Autodestruktywność dziecięca w świetle teorii przywiązania, Poznań 2008,
- E. Sawaściuk, Autoagresja, „Niebieska Linia” 2003, nr 2, s. 17-18.
Skutki samookaleczenia
Osoba, która samookalecza się ponosi skutki w każdej strefie życia: fizycznej, emocjonalnej i społecznej.
- w strefie fizycznej:
- pozostają ślady na ciele pod postacią blizn,
- może wystąpić niekontrolowany krwotok,
- może wystąpić infekcja,
- w sferze emocjonalnej:
- poczucie wstydu i winy, samotność
- obniżone poczucie samooceny,
- poczucie beznadziejności,
- uzależnienie od samookaleczenia,
- w sferze społecznej:
- unikanie bliskich osób,
- krytyka i brak wsparcia ze strony innych osób, które nie rozumieją sytuacji,
- trudności w relacjach ze względu na kłamanie o uszkadzaniu ciała.
