U nas zapłacisz kartą
Siła po samoleczeniu - Odrodzenie po ciemnościach
Jak wygląda diagnoza problemów związanych z samookaleczaniem?
Samookaleczanie się jest tylko objawem innych problemów, które dzieją się w psychice. Lekarz psychiatra lub psycholog zawsze zaczynają rozmowę z Pacjentem od wywiadu diagnostycznego. Próbują zlokalizować problem – pojawią się pytania o sytuacje, w których dochodzi do cięcia, o towarzyszące im emocje, problemy w rodzinie, szkole, o relacje z rówieśnikami. Przydatne jest nauczenie dziecka kontroli nad emocjami, pokazanie mu, że ma prawo do bycia złym czy smutnym albo wspólne znalezienie bezpiecznego sposobu radzenia sobie z negatywnymi emocjami.
Pomóż dziecku poradzić sobie w trudnych chwilach
Rodzice powinni być bardzo czujni zwłaszcza w okresie dorastania dziecka – to wtedy najczęściej nastolatek oddala się od nich, ale jednocześnie nadal odczuwa presję i chęć zadowolenia rodziców oraz otoczenia. Bardzo ważne są relacje z rówieśnikami, a każde ich pogorszenie może wpływać negatywnie na dziecko, wpędzając je w różne problemy psychiczne nastolatków. Dzięki wsparciu rodziny, świadomości, że można liczyć na rodziców, okres dorastania jest znacznie łagodniejszy dla nastolatków i obarczony mniejszym ryzykiem zachowań destrukcyjnych. Ważna jest bliska więź zarówno z ojcem, jak i matką, a także wzajemne relacje między rodzicami. Udowodniono, że pozytywne relacje rodzinne mają znaczący wpływ na rozwój dziecka – przykładowo rzadziej zdarzają się u dzieci z rodzin charakteryzujących się bliską relacją i więzią zachowania destrukcyjne, depresja czy zaburzenia lękowe lub zaburzenia odżywiania.
Bibliografia:
- A. Eckhardt, Autoagresja, Warszawa 1998,
- A. Fieldus, Autoagresja i zjawisko samookaleczenia wśród młodzieży, „Piotrkowskie Studia Pedagogiczne” 2009, t. 14, s. 111-120,
- M Stawicka, Autodestruktywność dziecięca w świetle teorii przywiązania, Poznań 2008,
- E. Sawaściuk, Autoagresja, „Niebieska Linia” 2003, nr 2, s. 17-18.
Jak pomóc osobie, która się tnie?
Bardzo ważne jest aby natychmiast zareagować i udzielić pomocy ze względu na wysokie ryzyko przypadkowego lub zamierzonego odebrania życia. Niezwykle istotnym działaniem jest jak najszybszy kontakt z psychologiem i/lub psychiatrą. Specjaliści zalecą odpowiednie leczenie, np. psychoterapię i/lub farmakoterapię.
Trudno jest dotrzeć do osoby, która samookalecza się ze względu na lęk przed brakiem zrozumienia, poczucie wstydu, winy i beznadziei. Wsparcie i zrozumienie ze strony bliskich może zachęcić taką osobę do rozpoczęcia zmian, podjęcia odpowiednich kroków i zaprzestania samouszkadzania się.
Aktualnie stosowane narzędzia terapeutyczne skupiają się na rozwoju funkcji samoopiekuńczej, zdolności do samoochrony, konstruktywnej i skutecznej samoregulacji emocjonalnej u dzieci i młodzieży, którzy samookaleczają się i/lub dokonują prób samobójczych.
Ze względu na coraz częstsze występowanie zaburzeń nastroju wśród dzieci i młodzieży, w szkołach oraz innych instytucjach mających kontakt z tą grupą wiekową, specjaliści pracujący w tych miejscach, powinni umożliwić profilaktykę zaburzeń psychicznych, w tym profilaktykę zaburzeń autodestruktywnych. Czynnikami ochronnymi przed wystąpieniem samookaleczeń może być wsparcie społeczne, dobre, satysfakcjonujące relacje z rówieśnikami i rodziną oraz poczucie przynależności do grupy rówieśników i bliskich.
Samookaleczenia- leczenie
W leczeniu nawykowego samookaleczania się stosuje się:
- dialektyczną terapię behawioralna stosowaną, uważaną za najskuteczniejszą w tym rodzaju zachowań,
- terapię poznawczą, w której pracuje się nad myślami, przekonaniami i sądami, które wpływają na zachowania autodestruktywne,
- terapię przez naukę radzenia sobie z chorobą i zdrowienia, dla pacjentów z współwystępującymi zaburzeniami psychicznymi,
- terapia rodzinna, podczas której szukane są przyczyny autodestruktywności i uświadomienie rodzicom jaką funkcję pełni w życiu dziecka,
- terapia poprzez twórczość,
- terapia skierowana na ciało.
Wskazane jest uprawianie sportu, jednak pod kontrolą specjalisty, aby osoby nie poddawały się zbyt intensywnej aktywności, co mogłoby wpłynąć na kontynuację autoagresywnych zachowań.
Ponadto w leczeniu zachowań autodestruktywnych wykorzystuje się farmakoterapię. W zależności od przyczyn występowania oraz współwystępujących zaburzeń wykorzystuje się m.in. leki przeciwdepresyjne, przeciwlękowe oraz stabilizatory nastroju.
Bibliografia:
- Cebella A., Łucka I/., Zespół stresu pourazowego – rozumienie i leczenie, Psychiatria, tom 4, nr 3, 2007 s. 128-137
- Dąbkowska M., Rozpoznawanie zespołu stresu pourazowego, Neuropsychiatria i Neuropsychologia, 2008, 3, 2, s. 80-84
- Dudek B., Zaburzenia po stresie traumatycznym, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2013
- Makara-Studzińska M., Partyka I., Ziemecki P., Zespół stresu pourazowego- rys historyczny, terminologia, metody pomiaru, Curr Probl Psychiatry 2012, 13(2):109-114
- Walczewska J., Słowik P., Czy czas zawsze leczy rany? Objawy, konsekwencje i odległe następstwa zespołu stresu pourazowego, Zeszyty Naukowe Uniwerystetu Jagiellońskiego, Prace Historyczne 141, z. 4 (2014), s. 911–924.