U nas zapłacisz kartą
Siła po samoleczeniu - Odrodzenie po ciemnościach
Samookaleczenia- przyczyny
Zachowania autoagresywne są efektem złożonych interakcji wielu czynników indywidualnych, rodzinnych i społeczno-kulturowych. Osoby dokonujące samookaleczeń mogą czuć się przytłoczone emocjami np. spowodowanymi depresją czy zaburzeniami lękowymi. Samookaleczanie się przez większość osób nie jest próbą samobójczą, a uważane jest za formę uwolnienia swoich napięć i bolesnych emocji. Zjawiska autodestruktywności wśród dzieci oraz młodzieży powstają ze względu na:
- czynniki biologiczne:
- pobudzenie sensoryczne przez autostymujacę (np. u dzieci z instytucji opiekuńczo-wychowawczych),
- dysfunkcja układu hormonalnego i nerwowego, m.in. wiążąca się z wydzielaniem endorfin,
- czynniki społeczno-kulturowe:
- poczucie niezrozumienia przez rodzinę, przyjaciół, rówieśników czy osób ze środowiska,
- poczucie bezsilności, beznadziejności, upokorzenia, wstydu, odrzucenia,
- konflikty w szkole, domu, problemy prawne,
- obniżona samoocena,
- negatywne doświadczenia w życiu osobistym, np. nadmierna dyscyplina, utrata bądź zakończenie ważnej relacji,
- kultura masowa oraz identyfikacja z osobą okaleczającą się, która jest odbierana jako ciekawa, atrakcyjna i lubiana, może wpłynąć na obserwatora i wywołać impuls do działania,
- brak poczucia bycia ważnym dla kogoś
- utrata sensu życia,
- różne trudności emocjonalne.
To ważne, by pamiętać, że wbrew powszechnemu mniemaniu samookaleczanie się nie jest formą zwrócenia na siebie uwagi!
Jak powstają blizny po samookaleczeniu?
Blizny po samookaleczeniu powstają na skutek zadanych ran w następstwie których dochodzi do uszkodzenia skóry właściwej. Jest ona zastępowana przez tkankę łączną włóknistą. W przypadku samookaleczeń do powstawania ran, a w konsekwencji blizn, najczęściej dochodzi przy użyciu żyletki i innych ostrzy, na przykład noża. Rany zazwyczaj są zadawane na nadgarstkach, ramionach, przedramionach i udach. Blizny powstałe w wyniku samookaleczania się mogą mieć różną wielkość oraz głębokość. W ich usuwaniu stosuje się podobne metody, a jak na przykład w przypadku usuwania blizn pooperacyjnych.
Sposób usuwania blizn po samookaleczeniu zależy przede wszystkim od rodzaju blizny i głębokości uszkodzenia skóry. Jeśli blizny są dość małe i płytkie wystarczające może okazać się zastosowanie jednego z zabiegów medycyny estetycznej, na przykład terapii karboksylowej czy peelingu chemicznego. Natomiast większe i głębsze blizny wymagają silniejszej interwencji – głównie zastosowania lasera, a nawet mogą wymagać przeszczepu skóry.
Usuwanie blizn po samookaleczeniu przy pomocy zabiegów laserowych
Leczenie laserowe blizn po samookaleczeniu najczęściej zalecane jest w przypadku większych blizn i głębszego uszkodzenia skóry. Jednocześnie jest to bardzo skuteczna metoda na pozbycie się tych nieestetycznych niedoskonałości. Podczas zabiegów laserowych, które są całkowicie bezpieczne, wykorzystywany jest sprzęt najnowszej technologii, który pozwala maksymalnie precyzyjnie skierować wiązkę światła do skóry właściwej i tkanki podskórnej w miejscu, w którym znajduje się blizna. Pozwala to na regenerację i odbudowę uszkodzonej skóry.
W trakcie zabiegu w miejscu blizny dochodzi do ponownego uszkodzeń skóry, jednak uszkodzenia te są zdecydowanie mniejsze w porównaniu z pierwotnymi. Następnie dochodzi do stymulacji procesu odbudowy skóry, a ponadto do pobudzenia produkcji kolagenu, który naturalnie odpowiada za jędrność i elastyczność skóry. Już po pierwszym zabiegu z wykorzystaniem lasera blizny stają się mniej widoczne, natomiast ich całkowite usunięcie może wymagać serii składającej się z kilku lub kilkunastu zabiegów w zależności od grubości i głębokości blizny.
Usuwanie blizn powstałych na skutek samookaleczenia jest w zasadzie zabiegiem całkowicie bezinwazyjnym i niemal bezbolesnym. W trakcie zabiegu można odczuwać lekki dyskomfort spowodowany odczuwaniem pieczenia lub mrowienia w miejscu, na które kierowana jest wiązka światła emitowana przez laser. Dla zapewnienia sobie większego komfortu podczas zabiegu można poprosić o zastosowanie środka znieczulającego w postaci maści lub kremu. Najnowocześniejsze lasery posiadają również możliwość kierowania chłodnego powietrza w trakcie zabiegu na miejsce, na które skierowany jest laser.
Przed przystąpieniem do zabiegu należy skonsultować się z lekarzem, by przede wszystkim określić długość serii. Ponadto warto już wcześniej dowiedzieć się na jakie efekty można liczyć. Dodatkowo trzeba pamiętać, że całkowite usunięcie blizn lub zmniejszenie ich widoczności zależy od takich czynników jak wiek osoby poddającej się zabiegowi, głębokość i wielkość blizn, ich umiejscowienie, stopień starzenia się skóry oraz stopień starzenia się samej blizny, bowiem stare blizny są trudniejsze w leczeniu w porównaniu z bliznami stosunkowo świeżymi.
Przyczyny samookaleczania
Do samookaleczania dochodzi zazwyczaj w wyniku stresującej sytuacji, a sam akt autoagresji jest próbą rozładowania napięcia, emocji, frustracji. Cierpienie fizyczne ma być sposobem na złagodzenie bólu psychicznego. Jednak każdy przypadek samookaleczania się jest inny i może być spowodowany innymi przyczynami – może do niego dochodzić także w wyniku molestowania seksualnego lub dorastania w rodzinie dysfunkcyjnej albo problemów w szkole. Zazwyczaj samookaleczanie się dotyczy nastolatków i młodych dorosłych, bowiem młodzi ludzie mają największy problem z opanowaniem emocji, często sprzecznych. Są zagubieni, dodatkowo odczuwają lęk przed nadchodzącą przyszłością, a presja rodziców czy otoczenia nie pomaga, a wręcz wymusza na nich zachowania, na które nie mają ochoty.
Czynniki ryzyka samouszkodzeń ciała u dzieci i nastolatków
Powody podejmowania zachowań autodestrukcyjnych mogą być różne, jednak można wyodrębnić kilka okoliczności powodujących, że zagrożenie takim sposobem radzenia sobie z trudnościami jest większe. Samookaleczeniu sprzyjają:
- presja rodziny lub rówieśnicza,
- przeżywanie silnego stresu, lęku, napięcia emocjonalnego,
- niska samoocena,
- poczucie winy (związane np. z tym, że nastolatek nie może sprostać stawianym przed nim zadaniom),
- uczucie samotności,
- autyzm,
- depresja.
Może się także zdarzyć, że samookaleczenie jest próbą szantażu emocjonalnego (psychomanipulacji) w celu wymuszenia na otoczeniu oczekiwanego zachowania, zyskaniu czegoś, na co do tej pory nie było przyzwolenia.
Przyczyn samookaleczania się może być dużo, uznaje się, że do aktów autoagresji dochodzi, kiedy nie ma możliwości znalezienia innego ujścia emocjom (ból fizyczny maskuje ból psychiczny), albo są one aktem wołania o zwrócenie uwagi na dziecko. Każdy przypadek powinien być rozpatrywany indywidualnie.
Samookaleczenia- leczenie
W leczeniu nawykowego samookaleczania się stosuje się:
- dialektyczną terapię behawioralna stosowaną, uważaną za najskuteczniejszą w tym rodzaju zachowań,
- terapię poznawczą, w której pracuje się nad myślami, przekonaniami i sądami, które wpływają na zachowania autodestruktywne,
- terapię przez naukę radzenia sobie z chorobą i zdrowienia, dla pacjentów z współwystępującymi zaburzeniami psychicznymi,
- terapia rodzinna, podczas której szukane są przyczyny autodestruktywności i uświadomienie rodzicom jaką funkcję pełni w życiu dziecka,
- terapia poprzez twórczość,
- terapia skierowana na ciało.
Wskazane jest uprawianie sportu, jednak pod kontrolą specjalisty, aby osoby nie poddawały się zbyt intensywnej aktywności, co mogłoby wpłynąć na kontynuację autoagresywnych zachowań.
Ponadto w leczeniu zachowań autodestruktywnych wykorzystuje się farmakoterapię. W zależności od przyczyn występowania oraz współwystępujących zaburzeń wykorzystuje się m.in. leki przeciwdepresyjne, przeciwlękowe oraz stabilizatory nastroju.
Bibliografia:
- Cebella A., Łucka I/., Zespół stresu pourazowego – rozumienie i leczenie, Psychiatria, tom 4, nr 3, 2007 s. 128-137
- Dąbkowska M., Rozpoznawanie zespołu stresu pourazowego, Neuropsychiatria i Neuropsychologia, 2008, 3, 2, s. 80-84
- Dudek B., Zaburzenia po stresie traumatycznym, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2013
- Makara-Studzińska M., Partyka I., Ziemecki P., Zespół stresu pourazowego- rys historyczny, terminologia, metody pomiaru, Curr Probl Psychiatry 2012, 13(2):109-114
- Walczewska J., Słowik P., Czy czas zawsze leczy rany? Objawy, konsekwencje i odległe następstwa zespołu stresu pourazowego, Zeszyty Naukowe Uniwerystetu Jagiellońskiego, Prace Historyczne 141, z. 4 (2014), s. 911–924.
