U nas zapłacisz kartą
Stan zapalny skóry - wyprysk - krzyżówka wyzwań
Kontaktowe zapalenie skóry (wyprysk kontaktowy): przyczyny, objawy i leczenie
Kontaktowe zapalenie skóry (inaczej wyprysk kontaktowy) to miejscowa skórna reakcją nadwrażliwości w wyniku bezpośredniego kontaktu z określonymi substancjami chemicznymi lub drażniącymi. Wyprysk kontaktowy może mieć podłoże alergiczne, wynikać z podrażnienia, mieć związek z wykonywaną pracą (np. przewlekłym narażeniem dłoni na określoną substancję) lub ze światłem słonecznym. W leczeniu najważniejsze jest unikanie substancji powodujących wyprysk kontaktowy.
Wyprysk kontaktowy to choroba polegająca na tworzeniu się zmian skórnych pod wpływem kontaktu z alergenami kontaktowymi (są to często substancje chemiczne) u uczulonych na nie osób. Czasem potocznie mówi się na wyprysk kontaktowy „egzema”, co nie jest jednoznaczne z kontaktowym zapaleniem skóry, ponieważ słowo egzema oznacza wyprysk, czyli chorobę skóry o podłożu zapalnym niezwiązaną z zakażeniem, w której dochodzi do zapalenia jej wierzchnich warstw (naskórka i warstwy brodawkowatej skóry właściwej). Egzema nie jest więc nazwą konkretnej choroby, tylko określa rodzaj zmian skórnych, które występują w danej chorobie skóry.
- alergiczne – związane z odpowiedzią układu odpornościowego na alergeny,
- z podrażnienia – nie jest to prawdziwe uczulenie i takie zmiany mogą się pojawić u wszystkich osób, które mają kontakt, np. z silnymi substancjami używanymi w środkach czystości, farbami, lakierami, smarami, cementem,
- zawodowe – wywołane przez czynniki szkodliwe w miejscu pracy, w większości przypadków jest to kontaktowe zapalenie skóry (wyprysk kontaktowy) z podrażnienia,
- fotoalergiczne lub fototoksyczne – zapalenie skóry może być wywołane przez alergen lub substancję drażniącą powstającą dopiero po zadziałaniu światła słonecznego.
Co robić w razie wystąpienia objawów?
Natychmiast przerwij kontakt z substancją, którą podejrzewasz o wywołanie zmian – np. przemyj ręce po kontakcie z substancjami, które powodują objawy. W razie nasilonego świądu skóry możesz zażyć tabletkę leku przeciwhistaminowego (niektóre dostępne są bez recepty).
Wyprysk kontaktowy rozpoznaje się na podstawie charakterystycznego obrazu zmian skórnych oraz ustalenia związku pomiędzy ich pojawianiem się a np. pracą zawodową.
Wyprysk kontaktowy może przypominać wyprysk atopowy (atopowe zapalenie skóry) i inne mylone z nim choroby skóry. Najważniejszym badaniem w rozpoznaniu wyprysku kontaktowego są tzw. testy płatkowe. Polegają one na nałożeniu na skórę pleców małych krążków bibułek nasączonych różnymi substancjami wywołujących wyprysk kontaktowy (zawartymi w np. kosmetykach, gumie, metalach, lekach, tworzywach sztucznych). Pojawienie się pod ich wpływem zaczerwienienia, grudek czy pęcherzyków może oznaczać uczulenia na którą z tych substancji.
Łojotokowe zapalenie skóry (wyprysk łojotokowy) - przyczyny, objawy, leczenie
Łojotokowe zapalenie skóry (wyprysk łojotokowy) to przypadłość osób w okresie dojrzewania, rzadziej pojawiająca się u dorosłych, a nawet u niemowląt. Objawem łojotokowego zapalenia skóry jest nadmierne złuszczanie się naskórka. Choroba ma tendencję do uporczywego nawracania.
Łojotokowe zapalenie skóry kojarzone jest zwłaszcza z objawami dermatologicznymi, jakie występują w okresie dojrzewania (tłusta cera, wypryski). Rzadziej może wystąpić również u osób dorosłych, a nawet u niemowląt. Łojotokowe zapalenie skóry należy do schorzeń przewlekłych i bywa trudne do wyleczenia z uwagi na fakt, że ma tendencję do nawracania. Jest to głównie przypadłość osób ze skórą łojotokową (tłustą), u której nadczynność gruczołów łojowych powoduje wzmożoną produkcję łoju (łojotok). Przyczyna choroby nie jest do końca znana. Podejrzewa się, że do jej rozwoju przyczynia się rozmnażania drożdżaków - grzybów naturalnie bytujących na skórze. Dolegliwość objawia się stanem zapalnym, w wyniku którego dochodzi do nadmiernego złuszczania się naskórka.
Jak leczyć kontaktowe zapalenie skóry (wyprysk kontaktowy)? Sprawdź
Kontaktowe zapalenie skóry dzięki prawidłowemu i wcześnie podjętemu leczeniu może znacznie się zmniejszyć lub całkowicie ustąpić. Najgorsze rokowanie ma przewlekła postać choroby, która – ignorowana – rozwija się latami. Pozostawia ona trwałe zmiany skórne. Jak leczyć wyprysk alergiczny, a jak stan zapalny wynikający z podrażnienia skóry? Wyjaśniamy.
Wyprysk kontaktowy (egzema), czyli kontaktowe alergiczne zapalenie skóry dłoni, rąk i innych obszarów ciała, wymaga dwukierunkowego działania: leczenia ogólnego i miejscowego. Powinno być ono poprzedzone prawidłowo przeprowadzoną diagnostyką czynników odpowiedzialnych za powstanie stanu zapalnego, czyli testami alergicznymi, a następnie bezwzględnym unikaniem kontaktu z wyrytymi alergenami.
W leczeniu alergicznego zapalenia skóry działanie ogólne wykazują leki przeciwhistaminowe, które hamują reakcję alergiczną (niektóre są dostępne bez recepty). Z kolei miejscowe leczenie wyprysku wywołanego ostrym kontaktowym zapaleniem skóry polega na robieniu okładów ściągających i łagodzących świąd (np. z chlorku sodu) i smarowaniu zmian skórnych maścią kortykosteroidową (zawierającą dodatkowo mocznik i kwas salicylowy, jeśli zapalenie weszło w fazę przewlekłą). Miejscowo można stosować również leki przeciwświądowe z mentolem i kamforą.
Dodatkową, zabiegową metodą łagodzenia wyprysku kontaktowego jest fototerapia UVA lub UVB. Naświetlanie zmian przeprowadza się przeważnie u pacjentów, którzy nie reagują na inne sposoby leczenia.
Wyprysk kontaktowy niealergiczny
Wyprysk kontaktowy niealergiczny, zwany także kontaktowym zapaleniem skóry z podrażnienia, jest pierwszą reakcją zapalną, podczas której w wyniku bezpośredniego kontaktu z substancją drażniącą, zostaje zniszczona naturalna bariera ochronna skóry. W przeciwieństwie do alergicznego wyprysku kontaktowego, tego rodzaju zmiany na skórze powstają bez wcześniejszego uczulenia.
Substancje, które wywołują podrażnienie, można podzielić na:
- łagodne drażniące, takie jak mydło, woda, oleje, rozpuszczalniki, detergenty, skórki owoców cytrusowych, które wywołują reakcję po dłuższym czasie,
- silnie drażniące, np. silne kwasy lub zasady, wybielacze, kwas fluorowodorowy, kwas siarkowy, azotan srebra, związki fenolowe, które mogą powodować zmiany już po pierwszym kontakcie ze skórą i przypominać oparzenie termiczne.
Istnieje wiele czynników, które mogą wpłynąć na to, jak reakcja toksyczna będzie przebiegała w organizmie. Są to między innymi: rodzaj substancji drażniącej, ilość substancji dostającej się do skóry, miejsce ciała, które miało kontakt z substancją, temperatura ciała, czynniki mechaniczne i warunki klimatyczne (suche powietrze, zimny wiatr). Duże znaczenie będzie mieć również podatność organizmu na substancje drażniące, wrażliwość skóry, genetyka, podatność na promieniowanie UV i wiek.
Kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia występuje znacznie częściej niż to o podłożu alergicznym i może pojawić się u każdego. Diagnoza wyprysku niealergicznego jest stosunkowo prosta, ponieważ zmiany skórne pojawiają się tylko w miejscu kontaktu substancji z ciałem człowieka.
Dalszą część artykułu znajdziesz pod sekcją "Pytania do eksperta"
