U nas zapłacisz kartą
Zdjęcia stanów przedrakowych skóry - Piękno w Diagnozie i Zapobieganiu
Raki skóry – charakterystyka, przyczyny, leczenie
Rodzaje i przyczyny występowaniaRak skóry bardzo często rozwija się na tkankach, na których wcześniej wystąpiły stany przedrakowe skóry. Choć dotychczas zwykle atakował osoby powyżej 60. roku życia, z najnowszych badań wynika, że obecnie diagnozuje się go u coraz młodszych pacjentów. W zależności od postaci, w jakiej występuje (podstawnokomórkowa lub kolczystokomórkowa), może dawać zupełnie różne objawy.Do jego przyczyn należą nadmierna ekspozycja na promieniowanie UV, czynniki chemiczne (np. pochodne ropy naftowej, środki ochrony roślin) lub czynniki mechaniczne (np. drażnienie błony śluzowej u palaczy). Raki skóry znacznie częściej dotykają również osób o obniżonej odporności.
Rak podstawnokomórkowyWystępuje w postaci przezroczystego, białawego lub upigmentowanego guzka o błyszczącej i gładkiej powierzchni, najczęściej na twarzy, nosie, małżowinie usznej, szyi lub dłoni. Jest nowotworem miejscowo złośliwym, co oznacza, że może naciekać na okoliczne tkanki oraz narządy i niszczyć je, jednak nie ma zdolności tworzenia przerzutów. W przypadku szybkiego rozpoznania i wdrożenia leczenia nie stanowi ryzyka dla życia pacjenta.Podstawowym sposobem leczenia jest chirurgiczne usunięcie zmiany wraz ze szczegółową oceną, czy na pewno została ona wycięta w całości. Każdorazowo przeprowadza się także badanie histopatologiczne usuniętego guzka.
Rak kolczystokomórkowyTen rodzaj raka skóry może objawiać się zmianami o różnym charakterze, jednak najczęściej przyjmuje postać brodawkowatych, nierzadko pokrytych strupem owrzodzeń, które łuszczą się i rogowacieją. Zazwyczaj umiejscowione są one w okolicach twarzy, małżowin usznych, skóry głowy, dłoni, prącia lub sromu. Rak kolczystokomórkowy cechuje się znaczą złośliwością i dużą skłonnością do niszczenia okolicznych tkanek oraz narządów na skutek naciekania. Jest groźniejszy od raka podstawnokomórkowego, ponieważ może tworzyć przerzuty.Podstawą leczenie, podobnie jak w przypadku raka podstawnokomórkowego, jest chirurgiczne usunięcie zmiany (z zachowaniem marginesu zdrowej skóry) oraz pozabiegowe badanie histopatologiczne. W przypadku dużych zmian w miejscu, z którego zostały usunięte, może być konieczne przeprowadzenie zabiegu plastyki lub przeszczepu skóry. U osób ze stwierdzonymi przerzutami do innych narządów stosuje się także radioterapię lub chemioterapię.
Co trzeba robić po zakończeniu leczenia?
Pacjentowi zaleca się wizyty kontrolne zgodnie z zaleceniami lekarza. Zwykle obejmują one kontrole w okresie po zabiegu operacyjnym, a następnie co 3 miesiące w ciągu pierwszego roku oraz co 6 miesięcy w ciągu kolejnych lat. Ważne jest samobadanie, czyli oglądanie samodzielnie skóry przez pacjenta i w razie zauważenia niepokojących zmian niezwłoczne zgłoszenie się do lekarza.
Ze względu na fakt, że promieniowanie słoneczne jest najważniejszym czynnikiem sprzyjającym powstawaniu raka skóry, głównym celem profilaktyki jest ograniczenie ekspozycji na UV, które powinno polegać na stosowaniu preparatów z filtrami przeciwsłonecznymi, ubrań ochronnych, ograniczeniu czasu spędzanego na wolnym powietrzu w godzinach największego nasłonecznienia i przebywanie w cieniu. W ciągu ostatnich 30 lat odkryto wiele mechanizmów mających wpływ na powstawanie różnych nowotworów skóry. Odkrycia te przyczyniły się do stworzenia środków ochronnych i chemioprewencyjnych, które zwiększają możliwości zapobiegania nowotworom.
Chemioprewencja to dziedzina powstała w wyniku oddziaływania wiedzy odnoszącej się do: kancerogenezy (powstawania komórek nowotworowych), biologii komórki, badań przesiewowych w kierunku raka lub wczesnego jego wykrywania. Na podstawie badań wiadomo, że selen chroni przed wystąpieniem raka podstawnokomórkowego, a retinoidy przed rogowaceniem słonecznym. Coraz popularniejszą formą zapobiegania nowotworom skóry jest zażywanie polifenoli (zawartych np. w zielonej herbacie), które mają właściwości antyoksydacyjne.
Najważniejszym elementem profilaktyki raka skóry jest unikanie promieniowania UV i maksymalne skrócenie czasu ekspozycji skóry na bezpośrednie promieniowanie słoneczne. Stosowanie preparatów przeciwsłonecznych jako pierwszej linii obrony przeciwnowotworowej oparte jest na wynikach kontrolowanych badań przeprowadzonych u pacjentów z dużym ryzykiem rozwoju raka, które wykazały, że codzienne używanie produktów o szerokim spektrum ochrony zmniejszyło liczbę zmian typu rogowacenia słonecznego.
Rak kolczystokomórkowy (carcinoma spinocellulare)
Rak kolczystokomórkowy (carcinoma spinocellulare) jest nowotworem znacznie rzadziej występującym niż rak podstawnokomórkowy. Rak kolczystokomórkowy najczęściej pojawia się u osób w wieku średnim i starszym. Cechuje się szybkim wzrostem i dużą złośliwością, wykazując skłonność do naciekania podłoża (czyli wrastania komórek raka do tkanek położonych pod guzem) i szerzenia się drogą przerzutów. Punktem wyjścia mogą być stany przedrakowe, zwłaszcza rogowacenie słoneczne i róg skórny. Zmiany zlokalizowane są najczęściej na granicy błon śluzowych i skóry (czerwień wargowa – szczególnie wargi dolnej), w okolicach nosa, oczodołów, narządów płciowych. Rak może też lokalizować się na powiekach. Przeczytaj więcej: Rak kolczystokomórkowy powiek
Do objawów niepokojących należy zaliczyć: gwałtowny wzrost masy guza, stwardnienie, tworzenie się owrzodzeń oraz krwawienia. Przebieg raka kolczystokomórkowego jest zależny od umiejscowienia, rozległości i stopnia naciekania podłoża. Skłonność do przerzutów jest znacznie mniejsza w przypadku zmian wywodzących się z rogowacenia słonecznego, a zwiększa się w przypadku rozwoju nowotworu na podłożu owrzodzeń, blizn i przewlekłych stanów zapalnych.
Rak brodawkujący (carcinoma verrucosum)
Rodzajem raka kolczystokomórkowego jest rak brodawkujący (carcinoma verrucosum). To nowotwór występujący na narządach płciowych, w jamie ustnej i w obrębie stóp. W raku brodawkującym stwierdzono wirusy brodawczaka ludzkiego HPV 6 i HPV 11. W przypadku raka brodawkującego umiejscowionego w jamie ustnej istotnym czynnikiem ryzyka jest używanie tytoniu (żucie, wciąganie tabaki do nosa), natomiast w przypadku raka zlokalizowanego na powierzchni podeszwy stopy czynnikiem takim są urazy. Wzrost raka brodawkującego jest bardzo powolny, jego powierzchnia jest pokryta masami rogowymi. Na ogół nie daje przerzutów.
Raki skóry – rozpoznanie
Rozpoznanie raka skóry ustala się na podstawie oglądania zmiany skórnej, także pod dermatoskoptem oraz badania histopatologicznego wyciętej zmiany lub rzadziej – fragmentu zmiany pobranego do badania. Lekarz zbada też węzły chłonne w okolicy, w której znajduje się nowotwór.
- terapię fotodynamiczną – metodę nieinwazyjną, pozwalającą na niszczenie tkanki nowotworowej, bez zbędnych uszkodzeń tkanki zdrowej, polega na wykorzystaniu reakcji fototoksycznej, do której dochodzi w wyniku zastosowania substancji fotouczulającej i światła o odpowiedniej dla danej substancji długości fali, jest użyteczna w przypadku stanów przedrakowych (zwłaszcza rogowacenia słonecznego), w pewnych odmianach raka podstawnokomórkowego i wczesnych raka kolczystokomórkowego. Zaletami terapii fotodynamicznej są: selektywność, oszczędzenie zdrowej otaczającej skóry, zadowalające wyniki kosmetyczne, wielokrotność stosowania, zastosowanie w każdym wieku, niezależnie od obciążeń ogólnych pacjenta i w dowolnej okolicy ciała
- 5% maść 5-fluorouracylową lub imikwimod – w przypadku drobnych i powierzchownych ognisk
- radioterapię (obecnie rzadko stosowaną), jest to najlepsza metoda leczenia u osób, które nie mogą być poddane zabiegowi chirurgicznemu lub kriochirurgicznemu ze względu na stan ogólny bądź warunki miejscowe, oraz u osób niewyrażających zgody na leczenie tymi metodami
- chemoradioterapiaę, czyli podawanie leków uwrażliwiających na działanie radioterapii, a następnie radioterapię
- laser CO2
- interferon α-2 oraz rekombinowany interferon β we wstrzyknięciach doogniskowych w przypadku leczenia raków podstawnokomórkowych, metoda ta jednak jest żmudna, droga i długookresowa,
- leki systemowe, czyli działające na cały organizm.
