U nas zapłacisz kartą
Skuteczne sposoby na leczenie trudno gojących się pryszczy
Co zrobić, gdy rany nie chcą się goić?
Gojenie się rany to skomplikowany, kilkuetapowy proces, w który angażuje się wiele komórek naszego organizmu, m.in. skóry, układu immunologicznego i krwi. Jego zachwianie może powodować poważne problemy z leczeniem nawet najprostszych przecięć naskórka. Jak postępować w przypadku trudno gojących się ran? Z pomocą przychodzi ekspert allecco.pl.
- Dlaczego rana nie chce się goić?
- Najczęściej spotykane trudno gojące się rany
- Zakażenie rany – jak wygląda zainfekowana rana
- Co na gojenie się ran, czyli jak właściwie postępować?
Rana to nic innego jak przerwanie ciągłości naskórka. Kiedy proces leczenia zmiany kończy się przed upływem siedmiu dni, mówimy o ranie ostrej, natomiast w przypadku, gdy rana po upływie tego czasu nadal nie chce się goić, mamy wówczas do czynienia z raną przewlekłą.
Czym smarować trudno gojące się rany?
Trudno gojące się rany należy oczyszczać wyłącznie solą fizjologiczną. Na skórę wokół nich stosuje się środki dezynfekujące, które zawierają głównie octenidynę (mają postać płynu lub żelu). W aptekach dostępne są także maści na trudno gojące się rany. Jest to np. preparat hydrokoloidowy, który tworzy wilgotne środowisko sprzyjające gojeniu się tkanek. Należy pamiętać, że taką maść trzeba nakładać na jałową gazę, a nie bezpośrednio na ranę.
Leczenie trudno gojących się ran można wspomóc odpowiednią dietą. To dzięki substancjom odżywczym zawartym w pożywieniu proces gojenia się przebiega prawidłowo. Są to przede wszystkim węglowodany złożone, białko (1,5–2 g/kg masy ciała/dzień), kwasy tłuszczowe omega-3, witaminy. Ważna jest także odpowiednia kaloryczność posiłków. Przy trudno gojących się ranach jest to 35–40 kcal/na kg masy ciała/dzień.
Zobacz także: Jak zbudowana jest skóra?
Dlaczego rana swędzi podczas gojenia?
W procesie gojenia się ran organizm wydziela substancje, które rzutują na tempo procesu. Jedną z takich substancji chemicznych jest m.in. histamina, którą organizm produkuje po urazie. Histamina odpowiada za wsparcie w procesie odnowy komórek skóry, dlatego jej obecność jest nieoceniona. Równolegle jest także druga, mniej przyjemna, strona działania. Histamina potrafi wywoływać niepożądane reakcje organizmu, np. swędzenie.
Witaminy odpowiadające za gojenie się ran
W procesie gojenia ran bardzo istotna jest dieta, w szczególności, gdy posiadane są trudno gojące się rany. W tym okresie powinna być przeważająca ilość witamin, które oddziałują korzystnie na regenerację tkanek, a także wywierają wpływ na ich kondycję. Do tej grupy zaliczają się przede wszystkim Witamina A i Witamina E. Równolegle należy zadbać o obecność Witaminy C, która jest potrzebna w procesie powstawania kolagenu, którzy rzutuje na elastyczność i sprężystość skóry. W rezultacie, niejedna maść na trudno gojące się rany w swoim składzie posiada również te substancje.
Długie gojenie ran – z czego wynika?
Powodem do zmartwień nie powinna być wyłącznie niegojąca się rana na twarzy, czy boląca rana na nodze utrudniająca chodzenie. Troską powinna zostać objęta każda rana, która posiada wydłużony proces gojenia. Najczęściej przyczyna jest upatrywana w występowaniu innych schorzeń. Dostrzegalne to jest w przypadku osób zmagających się m.in. z cukrzycą, miażdżycą, niedokrwistością, czy też niewydolnością nerek. Zdarza się to również w przypadku osób chorujących na hipoalbuminemię. Dla chorych na cukrzycę powstała specjalna maść na trudno gojące się rany cukrzycowe.
Jak przyspieszyć gojenie ran?
Gojenie ran może być utrudnione przez błędy, które popełniamy w postępowaniu z ranami. Należą do nich:
- nieoczyszczenie rany (ryzyko zakażenia),
- stosowanie do odkażania preparatów powodujących dalsze uszkodzenia ran i pojawiającego się naskórka i ziarniny, należą do nich spirytus, woda utleniona, jodyna, należy stosować specjalne preparaty do odkażania ran,
- zbyt rzadkie lub zbyt częste zmienianie opatrunku,
- wysuszanie ran - rana potrzebuje wilgotnego środowiska, zapewniają je płyny wytwarzane przez ranę, dzięki nim tkanki mają dostęp do tlenu i składników odżywczych, nie tworzy się strup, a potem blizna, mniejszy jest także ból.
Aby przyspieszyć gojenie ran, możemy sięgnąć po następujące środki:
- stosowanie nowoczesnych opatrunków, utrzymujących wilgotność rany, należą do nich:
- opatrunki algininowe,
- hydrożele,
- hydrokoloidy,
- dekstromery,
- półprzepuszczalne błony poliuretanowe, - przepłukiwanie ran solą fizjologiczną przy każdej zmianie opatrunku (ważne zwłaszcza przy ranach przewlekłych),
- pielęgnacja skóry wokół rany preparatami o kwaśnym pH, by zapobiec rozrostowi szkodliwych bakterii,
- okłady z roślin lub maści na rany przyspieszające gojenie, zawierające składniki roślinne o działaniu przeciwbakteryjnym:
- kapusta - działa przeciwbakteryjnie i przyspiesza gojenie,
- aloes - działa przeciwbakteryjnie i przeciwgrzybiczo, przyspiesza gojenie,
- babka lancetowata - łagodzi ból i przyszpiesza gojenie,
- świeży skrzyp - przyspiesza gojenie, zwłaszcza trudno gojących się ran, działa ściągająco, zwiększa elastyczność i odporność naskórka, reguluje przepuszczalność ścian naczyń krwionośnych,
- siemię lniane - wspomaga leczenie oparzeń, odmrożeń, odleżyn i trudno gojących się ran,
- wyciąg z wąkroty azjatyckiej - ma działanie odnawiające, przeciwzapalne, przeciwbakteryjne i stymulujące ziarninowanie, przyspiesza migrację komórek i aktywuje czynniki wzrostu,
- ekstrakt z nagietka lekarskiego - przyspiesza ziarninowanie i regenerację naskórka, zwiększa ilość kolagenu w skórze, ma właściwości naczyniotwórcze, przeciwzapalne, przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze,
- ekstrakt z chmielu zwyczajnego - hamuje rozkładanie kolagenu, działa przeciwzapalnie, przeciwbakteryjnie i antyoksydacyjnie,
- olej z nasion rokitnika zwyczajnego - ma działanie przeciwbakteryjne, przyspiesza gojenie się ran i nasila syntezę kolagenu,
- olejek z drzewa herbacianego - ma właściwości przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe i przeciwgrzybicze,
- olejek z bazylii eugenolowej - silnie przeciwbakteryjny i przeciwzapalny,
- żywokost lekarski - przyspiesza ziarninowanie i tworzenie się naskórka,
- żywica świerkowa - stosowana w tradycyjnej medycynie lapońskiej do leczenia ran, współczesne badania potwierdzają jej skuteczność w terapii trudno gojących się ran, - okłady z miodu lub mleczka pszczelego - mają właściwości przeciwbakteryjne i przeciwwirusowe, zwiększają ukrwienie tkanki podścieliskowej,
- środki ze srebrem koloidalnym - działają przeciwbakteryjnie i przyspieszają gojenie, zmniejszają konieczność stosowania antybiotyków, dostępne są w formie opatrunków, sprayów, płynów,
- w przypadku odleżyn pomóc może specjalny materac przeciwodleżynowy, zwłaszcza ciśnieniowy, można w nim odłączyć komorę znajdującą się pod raną, dzięki czemu odleżyna przestaje mieć kontakt z podłożem i ma czas na gojenie się,
- pijawki - mogą ochronić przed martwicą i poprawiają ukrwienie rany,
- larwoterapia - żywy opatrunek z hodowanych w sterylnych warunkach larw muchy plujki, zakłada się go na 3-4 dni, w tym czasie larwy rozpuszczają martwe tkanki, zabijają drobnoustroje i przyspieszają ziarninowanie, dzięki tej metodzie można część pacjentów uratować przed amputacją kończyny, stosuje się ją zwłaszcza w przypadku poparzeń, odmrożeń, odleżyn lub stopy cukrzycowej,
- lniane bandaże - są biologicznie czynne i przepuszczają powietrze, istnieją także lniane bandaże zmodyfikowane genetycznie w taki sposób, że zawierają związki przyspieszające gojenie.
Gojenie wtórne - przez ziarninowanie
Jeśli proces gojenia rany jest zaburzony przez dużą martwicę tkanek lub nasilony stan zapalny (zakażenie rany), na dnie rany pojawia się ziarnina - tkanka złożona z pączkujących naczyń krwionośnych, fibroblastów i kolagenu. Stanowi podłoże dla procesów regeneracyjnych. Gojenie przez ziarninowanie przebiega od brzegów rany do środka. Taki proces gojenia trwa dłużej, częściej narażony jest na powikłania (wtórne nadkażenie rany) i często zostawia nieestetyczne duże blizny przerostowe - nierówne, twarde i czerwone.
Możliwe powikłania ran to zapalenie przyranne, ropień (ograniczone ognisko ropy wywołane przez bakterie) lub ropowica (rozlane ropne zapalenie podskórnej tkanki łącznej).
Główne czynniki utrudniające gojenie się rany to:
- zakażenie rany drobnoustrojami, zwłaszcza trudnymi do pozbycia się,
- słabe ukrwienie okolic rany,
- zaburzenia metaboliczne organizmu, np. cukrzyca lub wyniszczenie.
Najczęstszymi trudno gojącymi się ranami są owrzodzenia na stopie w przebiegu cukrzycy (stopa cukrzycowa) i owrzodzenia podudzi w przewlekłej niewydolności żylnej lub tętniczej.
Leczenie trudno gojących się ran jest długotrwałe, skomplikowane i zawsze dostosowane do danego przypadku. U diabetyków wymaga wyrównania poziomu cukru, co jest bardzo trudne, ponieważ samo istnienie zakażonej rany destabilizuje poziom glukozy.
U osób z niewydolnością żylną czy tętniczą czasem udaje się poprawić dostęp gojących się tkanek do tlenu dzięki leczeniu w komorze hiperbarycznej. Natomiast osoby z niedożywieniem wymagają wyrównania niedoborów przez żywienie doustne lub dożylne.
Ważną rolę w terapii trudno gojących się ran odgrywa chirurg. Musi on usuwać tkanki martwicze, ponieważ do gojenia się niezbędne jest, by powierzchnię rany stanowiły tkanki żywe.
Przy ranach o dużej powierzchni stosuje się czasem terapię podciśnieniową - założenie szczelnego opatrunku na całą ranę i podłączenie go do źródła podciśnienia. Dzięki temu rana jest cały czas oczyszczana, a ziarnina wyciągana na powierzchnię.